Горсць пшаніцы (Сыракомля/Лучына)

З пляцоўкі Вікікрыніцы
Jump to navigation Jump to search
Горсць пшаніцы
Верш
Аўтар: Уладзіслаў Сыракомля
Пераклад: Янка Лучына
Крыніца: Лучына Янка. Творы / уклад. У. Мархеля — Мінск, 2001.


Піліп стары у грамадзе
Старшыною быў з паўвека.
Чы у працы, чы у радзе
Няма як ён чалавека.

Шчыры, добры і разумны,
Гаспадар пры том на дзіва,
Вёў найлепей сход наш шумны,
Судзіў, радзіў справядліва.

На ўсю воласць гаспадары
Гутарылі так часамі;
«Дай Бог, каб наш доўга стары
Старшыною быў над намі!»

Толькі Піліп ўсё матае
Сваей сівой галавою:
«Не змагу я, Бог то знае,
Быць вам, дзеткі, старшыною.

Летак многа мне на карку,
Сталі сілы, як дзіцяці,
Цяжка весці гаспадарку
І грамадскі справы знаці.

Прышла старасць, горб на плечы
Ад вялікай сеў натугі;
Пара, дзеткі, леч на печы,
Самі сабе радзьце, другі!»

Прайшоў гоман па ўсім людзе,
І не вымыслім нічога,
Як яно уперад будзе
Без Піліпа, без старога?..

Крыкі, сваркі былі многі,
От — прыйшлі мы вёскай ўсею,
Пакланілісь яму ў ногі,
Ды і кажам: «Дабрадзею!

Не кідай нас сіратамі!
Які пень, така галіна:
Як не можаш правіць намі,
То, будзь ласкаў, дай нам сына!»

«А каторага?» — «Не знаем.
Ты сам дзетак пазнаў боле,
Каго, старым абычаем,
Па сваей нам радзіш воле?»

«За чэсць дзякуй, гаспадары,
І за ласку, і за веру!..
Сыны мае — не няздары,
Знаюць праўду, знаюць меру.

Але, Богам і сумленнем,
Хто ж іх знае, што за людзі.
Мы над новым пакаленнем,
Шчыра кажучы,— не суддзі.

Трудна сказаць дзядам унуку:
Выбірай дарогу гэту!..
От, сынкоў я на навуку
Усіх трох пушчу па свету:

Няхай свет пабачуць ясны,
Што там права, што там крыва,
Каб свой кут радзімы, ўласны
Распазналі справядліва.

А як звернуцца у хату,
Мы увідзім той парою,
Быць катораму з іх брату
Над грамадай старшыною».

«Добра!» — кажам. Пайшлі скора
Андрэй з Янкам на віціну,
А найменшага Грыгора
Паслаў Піліп ў Украіну.

От Андрэй прыйшоў у хату,
Не пазналі, так адзеты.
«Кепска у нас ходзяць, тату!
Злы мужыцкі звычай гэты:

Усе чорны, усе брыдкі,
Закарэлі ад работы!
Лепей кінем нашы світкі,
Нашы лапці, нашы боты,

І, як немцы з-за граніцы.
Возьмем курткі пекны, сіні!
Дзеўкі, хусткі і спадніцы
Я для вас прывёз у скрыні!»

Стары Піліп у куточку
Адно круціць галавою.
«Брэшаш,— кажа,— ты, сыночку,
Не быць табе старшыною!»

Прышоў дамоў срэдні, Янка…
Папаў якраз на вяселле:
У суседа іх гулянка,
Вялік гоман і пахмелле;

Стары, малы — усе ў тане,
Аж дрыжыць старая хатка.
«Ты чаму не скачаш, Яне?!» —
«Брыдка у вас скачуць, татка!

Калі б толькі захацелі,
Навучыў бы, добра знаю,
Скакань вальцы і кадрэлі,
Як у том танцуюць краю».

Пашоў Піліп у куточак,
Сеў і круціць галавою.
«Брэшаш,— кажа,— ты, сыночак,
Не быць табе старшыною!»

Прышоў Грыгор. Абнімае
Бацьку матку, сёстры, браты,
3 кім нацешыцца — не знае,
Гдзе прыткнуцца сярэдзь хаты.

«Пекна,— кажа,— Украіна:
Там цяплее свеціць сонца,
Як кінь вокам — ўсё раўніна,
Стэп на ўсёй залёг старонцы.

Харашо, адначэ — нуды
Па радной зямліцы нашай.
Нашу веску сніў я ўсюды
3 ляском, з рэчкай, з полем, з пашай!

Адно, што там завістна — глеба!
Як той вугаль, ўсюды чорна!
Божа мілы, што там хлеба!
Ураджай які там спорны!

Сівы волы шасцярнёю
Аручы, валочаць плугі,
Ну, і родзіць! — Там парою
Ўсе калосся, як бы пугі.

Я прывёз, дасць Бог, не дарам
Цэлы мех адтуль пшаніцы;
Дам па горсці гаспадарам,
Можа, з нашай Бог зямліцы

Нас надзеліць ураджаем,
Як на гэтай Украіне?!»
Піліп сказаў: «Цяпер знаем:
Старшыною будзеш, сыне!

3 дурня — глупая навіна,
Шчырай праўды ані знаку.
Каму світка славяніна
Не прыходзіцца да смаку,

Хто наш звычай чы ігрышча
На пасмешышча падыме,
Што ж з яго край родны зышча?!
Што ж з пустой каліты выне?!

А хто сэрцам, душой рады,
Да сваіх прыльнуцца скоры,
Той нам брат! Будзь над грамадай
Старшыною ты, Грыгоры!»