Храналогія (Рымша)

З пляцоўкі Вікікрыніцы
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Храналогія (таксама вядомы як «У якім месяцы што адбылося»)
Верш
Аўтар: Андрэй Рымша
1581 год
Крыніца: Анталогія даўняй беларускай літаратуры: XI — першая палова XVIII стагоддзя / НАН Беларусі, Ін-т літ. імя Я. Купалы; Падрыхт. А. І. Богдан і інш. Навук. рэд. В. А. Чамярыцкі — Мн.: Бел. навука, 2003. — 1015 с. ISBN 985-08-0571-4 — стар. 454—455, 959
Першы вучнёўскі верш Рымшы, напісаны ў Астрогу. У вершы выявілася прыхільнасьць аўтара да Грыгарыянскага календара.



Которого ся месяца што за старых веков
деело короткое описание


Месяца сентебра, по-гебрейску елюль, просто вресень.
Двадъцать четвертого дня месяца сентъбра
Дороблен Еросолим, сталася реч добра́.
Месяца октовріа, по-гебрейску тышри, просто паздерник.
Арха з Ноим на горе станула на суши[1].
Другий потом не будет, так нам Писмо туши[2].

Октоврия 17 дня.
 

Месяца ноемврия, по-гебрейску маргеусам, просто грудень.
Жидом свято уставил тут Царь Еровоам[3].
Мы о свой не дбаем, не велми ж добро нам.

Ноемврия 15 дня.
 

Месяца декавриа, по-гебрейску хашлеу, просто просинец.
В том месяцы Исус Христос народился нам.
Не хто иный, тот избавил души наши сам.

Декаврия 25 дня.
 

Месяца генуара, по-гебрейску тебет, просто стычень.
Чужоземъские мудръцы Христа привитали.
Злато, ладан и миру яко Пану дали[4].

Генуара 6 дня.
 

Месяца февраля, по-гебрейску себат, просто лютый.
Смотри, як то голубка Ноаху служила[5].
Мы о Бога не дбаем, толко б злость плужила.

Февраля 18 дня.
 

Месяца марта, по-гебрейску адар, просто марец.
В том месецы Господа жиды крижовали,
Собе лихо, нам добро тым паном зъеднали.

Марта 25 дня.
 

Месяца априля, по-гебрейску нисан, просто кветень.
Жидове сухо прошли Чирвоное море.
Кормил их Бог на пущи[6], не было им горе.

Априля 14 дня.
 

Месяца мая, по-гебрейску ияр, просто май.
Ной арху готует Божим повелением,
Абы въ потом не згинул зъ своим поколеньем.

Мая 10 дня.
 

Месяца июня, по-гебрейску сыван, просто чырвец.
Ужо воды въсих топят. Ноах въ корабль вошол,
Знать, иж Богу кланалъся, про то ласку знашол.

Июня 27 дня.
 

Месяца июля, по-гебрейску тамус, просто липец.
Моисий побил таблицы зъ приказаньем Божим.[7]
А мы грешим, што часок, ни ся страху трвожим.

Июля 17 дня.
 

Месяца августа, по-гебрейску аов либо ав, полсьл серпень.
В том то месецы Аарон[8] умер, Божий ерей.
Того собе а приклад ты, попе, завжды мей.

Августа 1 дня.
 


Заўвагі

  1. Маецца на ўвазе біблейскі эпізод пра сканчэньне сусьветнага патопу і Ноеў каўчэг (арху), які прыстаў на сушы на гары Арарат (Быц. 8.4—14)
  2. літаральна: сьведчыць Сьвятое Пісаньне (Быц. 7.21)
  3. Еровоам — Раваам, сын и спадчыньник цара Саламона (III Цар. 14.21 і інш.).
  4. Алюзія на эпізод зь Евангельля, калі ўсходнія мудрацы (валхвы) прынесьлі дары нованароджанаму Хрысту і ўшанавалі Яго як Бога (Мц. 2.1—2).
  5. як то голубка Ноаху служила… — У час патопу Ной выпусьціў з каўчэга ворана, але воран вярнуўся назад. Тады Ной пачаў выпускаць голуба, але той, не знаходзіўшы сухога месца, вяртаўся назад. Калі ж голуб не вярнуўся, Ной зразумеў, што воды патопу адышлі з сушы (Быц. 8.8—12).
  6. Калі Майсей выводзіў старажытных юдэяў з эгіпецкага палону, воды Чырвонага мора расступіліся, і яны прайшліпа сухім дне мора. У пустэльні ж Бог карміў свой абраны народ нябеснымі дарамі: птушкамі, маннай і г. д. (Ліч. 11.31; Суд. 11.16; Вых. 19.19 і інш.).
  7. Скрыжалі Запавету зь дзесяцьцю наказамі, якія прарок атрымаў ад Бога на гары Сінаі. Калі Майсей зышоў з гары, то ўбачыў, што юдэі пакланіліся залатому ідалу, а ў народзе пачалася страшэнная распуста. У адчаі прарок пабіў табліцы і пакараў адступнікаў, але народ не апамятаваўся. Тады Майсей зноў пайшоў на гару Сінай да Госпада (Вых. 35.4—35).
  8. Аарон — юдэйскі першасьвятар, старэйшы брат Майсея. За недахоп веры ў Божую ўсемагутнасьць Аарон быў пакараны сьмерцю і не пабачыў прыходу юдэяў у Зямлю абяцаную (Ліч. 10.6; 20.12, 28, 29)