Перайсці да зместу

Старонка:Аснаўныя пачаткі арытмэтыкі.pdf/28

З пляцоўкі Вікікрыніцы
Гэта старонка не была вычытаная

Меркі землямерныя (каморніцкі).

Ланцуг землямерны = 10 прутом.
Прут » = 10 прутком.
Пруток » = 10 лаўком або цалям землямерным.
Прут мае 15 стопаў польскіх.

Меркі паверхні.

Кв. міля мае 49 кв. вёрстаў (7·7).
Кв. вярста » 250000 кв. сажняў (500×500).
Кв. сажань » 9 кв. локцяў (3·3).
Кв. локаць » 4 кв. стапы (2·2).
Кв. стапа » 144 кв. цалі (12·12).
Кв. цаль » 144 кв. лініі (12·12)

Квадратныя меркі азначаюцца або маленькім квадрацікам справа ўгары ад назвы меркі або маленькай двойкай, напр.: 1 кв. цаль=1 цаль2=1 цаль.

92.Квадратам наз. чатырохкутнік, у каторага ўсе чатыры бакі роўныя простыя лініі і ўсе куты роўныя паміж сабой.

Квадратныя меры ўжываюцца для вымерваньня пляцаў і паверхняў і наагул, для вымеру такіх прадметаў, каторыя маюць толькі два вымеры — даўжыню і шырыню.

93.Для вымерваньня палёў ужываецца на Беларусі асобная мера, каторая называецца дзесяцінаю. Дзесяціна мае 2400 кв. сажняў; яны бываюць двух радоў; адны маюць 80 саж. у даўжыню і 30 саж. ў шырыню, другія — 60 саж. у даўжыню і 40 саж. у шырыню.

Францускаю меркаю паверхні служыць кв. мэтр, роўны 100 кв. дэцым=10000 кв. сантымэтр. і г. д. Пазямельнаю меркаю ў Францыі служыць ар [кв. дэкамэтр], роўны трохі ні 22 кв. саж. [гэктар=100 арам, мірыар=10000 арам…].

Меркі зьместу або кубічныя.

Куб. міля мае 343 куб. вярсты (7·7·7).
Куб вярста » 125000000 куб. саж. (500·500·500).
Куб. саж. » 27 куб. аршынаў (3·3·3).
Куб. аршын » 4096 куб. вяршкаў (16·16·16).
Або: Куб. саж. » 343 куб. стопы (футы) (7·7·7).
Куб. стапа (фут) » 1728 куб. цаляў (12·12·12).
Куб. цаль » 1000 куб. лін. (10·10·10).