Сватаная

З пляцоўкі Вікікрыніцы
Jump to navigation Jump to search
Сватаная
Верш
Аўтар: Янка Купала
Крыніца: http://rv-blr.com/vershu/view/908



Прыстройся, дзяўчынка-нябожа,
      Так, як у дзянёчак сьвяты,
Галоўку ўчашы ты прыгожа, —
      Сягоньня прыедуць сваты.

З гарэлкай прыедуць сягоньня
      Й запоіны будуць твае…
Падумай, куды цябе згоне,
      Куды цябе злы лёс пашле.

Падумай, як прыйдзецца жонкай
      Вайсьці да хацінкі чужой,
Зазнацца з чужою старонкай,
      Зьлюбіцца з чужою сям'ёй.

Дасьць бацька пасагу: цялушку
      Й свіньню ці авечку зь ягнём;
Дасьць маці выправу: падушку
      Ды кубел стары з палатном.

Усё гэта возьме твой мілы,
      Як з купленай, возьме з табой,
А ты будзеш аж да магілы
      І жонкай яму, і слугой.

Павінна служыць ты і мужу,
      І ўсёй яго слухаць радні;
На працу, на голад, на стужу
      Зважаць не павінна ані.

Ня будзеш чуць ласкавых словак,
      І сьвёкар палае, й сьвякроў;
Прытыкаў ятровак, заловак
      Нап'есься і ўгроз – дзевяроў.

Цярпець будзеш многа, ды часам
      Паскардзісься мужу свайму, –
Багаты й сваіх крыўд запасам,
      Ня дасьць рады гору твайму.

А гора тваё, напачатку
      Малое, пачне прыбываць,
Як станеш ты зваціся маткай,
      Дзіцё пачне грудзь тваю ссаць.

Жаць пойдзеш далёка ці блізка,
      Муж пойдзе араць ці касіць,
З табой йдзе дзіцё, — і калыска
      На полі на козлах вісіць.

А вернесься з поля дадому,
      Гаротнае гора тваё!
Пачнеш паглядаць пакрыёму,
      Ці хлеба хоць трохі йшчэ ё.

Слуга, жонка, ўрэшце і матка,
      Ўжо знаеш, што трэба рабіць:
Спаўеш у пялёнкі дзіцятка
      І станеш вячэру варыць.

І вечна ня знойдзеш спакою
      Ў замужнім бязвольным жыцьці;
Нядоля усьлед за табою,
      Як здань тая, будзе ісьці.

Ў дарогу ты выправіш мужа,
      Пачнеш яго з страхам чакаць,
А хоць ня раз поўху і ўдружа,
      Павінна п'янога спаткаць.

Каса твая доўгая п’яным
      Патузанай будзе ня раз,
Наб’е сінякоў пад каптанам,
      Зрачэсься дзявоцкіх прыкрас.

Прытухнуць ад сьлёз ясны вочы,
      Завяне, паморшчыцца твар,
А ў сэрцы, сягоньня ахвочы,
      Замрэ твой мілосны ўвесь жар.

Нявольніка з краю нядолі —
      Гаротнай нявольніцай ты,
Ахвярай ты век без патолі
      Трудоў, беднаты, цемнаты.

Ну, што там смутнееш, нябожа?
      Гарэлку пап'еш зараз ты!..
Ідзі ж і прыстройся прыгожа,
      Каб не адракліся сваты.

Ўпадоба быць мусе нязьменьне,
      Каб з дому барзджэй паляцець,
Бо дома… і дома ня меней,
      Як замужам, мусіш цярпець.

Званкі ўжо зьвіняць па дарозе,
      Вот госьці пад брамай крывой,
Ідуць, вот ужо на парозе…
      Ты плачаш?! Чаго? Бог з табой!

Дзяўчынка, ці я цябе песьняй
      Разжаліў панурай сваей,
Што гэтак ліюцца балесна
      Сьлязінкі з прыгожых вачэй?

Кінь плакаць і сьмейся! Хай плача,
      Хто песьню нядолі запеў,
Сьвятла хто і ласкі ня бача,
      Хто змалку дзён шчасьця ня меў.

Жалобных ня слухай ты шумаў,
      У сілы свае цьвёрда вер
І лепшую долю прыдумай,
      Як гэта, што маеш цяпер.

(1905—1907)