Litwa pry Witoldzie/1406

← 1405

Litwa pry Witoldzie Аўтар: Юзэф Ігнацы Крашэўскі 1850 Пераклад: Nejurist

1407 →

Прапануем да спампаваньня!

1406

Takim czynam, zdawałasia, szto ŭsio nareszcie zadawoliła żadańni Ordena. Żmudź, padoranaja Mindoŭsam, jakuju jaho pierajemnik Witold addaŭ u ruki Kryżackija, lażała ŭ kajdanach la noh zawajoŭnikaŭ. Sam Witold, wystupajuczy ŭ jakaści pasiarednika, urehulawaŭ nowyja spreczki z polskim karalom; z woraha jon staŭ ich haraczym prychilnikam ; jany byli najbolsz abawiazany jamu padparadkawańniem Żmudzi i miram, karystajuczysia jakim jany pryhniatali hety kraj. Sam Wialiki Mahistr ciapier staranna imknuŭsia ŭznaharodzić sprawiadliwuju niepryjaznaść, wyklikanuju da Ordena jaho hwałtam, złoŭżywańniami i pieraśledami, miakkim abychodżańniem, zhodna z paradaj Witolda: pastaŭlalisia zbożża, sol, sielskahaspadarczyja pryłady i nawat raboczaje bydła, jakoj Żmudź raniej była pazbaŭlena pastajannymi rabawańniami. Nowy Wojt pasialiŭ biednych, daŭszy im ziamlu, zbożża i zbruju; kożnamu było zabiaśpieczana wałodańnie majomaściu, jakuju jon mieŭ, z adzinaj umowaj, szto płata za jaje była aceniena i wyznaczana. Niahledziaczy na ​​hetyja namahańni, hłyboka ŭkaranionaja niepryjaznaść naroda da niemcaŭ była czuwać, uzajemny niedawier nie dazwalaŭ im zblizicca; sam Wojt nie dawiaraŭ widawocznaj pakorliwaści.

 Jany pawolna wybirali nowych zakładnikaŭ, ale z wialikaj ciażkaściu, bo Żmudź pastajanna skardziłasia, szto ich prymuszajuć wykonwać swaje abiacańni, kali Orden nie dumaje pra swaje. U mnohich pawietach, jak u Rasijenskim i kala Hraŭżaŭ, bajary nie dawali zakładnikaŭ, tłumaczaczy heta tym, szto, pakolki jany padparadkawalisia zahadam Ordena, zakładniki ad ich stali niepatrebnymi. Nastupnaja akalicznaść kanczatkowa raspaliła stasunki pamiż narodam i nowym uradam. Witold naklikaŭ na siabie za dapamohu, jakuju jon akazaŭ Teŭtonskim rycaram, niewierahodnuju nianawiść i ahidu Żmudzkaha naroda. Jaho staraja wiera ŭ rod litoŭskich kniazioŭ, apłaczanaja takoj niaŭdziacznaściu, źmianiłasia abureńniem i horkim szkadawańniem; nichto nie dumaŭ uciakać u Litwu i szukać tam prytułku. Kali Witold, padparadkoŭwajuczy Ruś i majuczy namier iści suprać Wialikaha kniastwa Maskoŭskaha, mieŭ patrebu ŭ padmacawańniach, Orden, dziakujuczy jaho łascy, chacieŭ dać jamu dźwieście piaćdziasiat siemjaŭ z Żmudzi i czastku wolnaha ludu. Ale Żmudziny tak uparta supraciŭlalisia hetamu, szto ledź nie paczałasia nowaja wajna. Paśla abjawy Wojta było adkazana, szto pryznaczanyja siemji nie pojduć; — my zrobim usio, szto wy nam skażacie, ale nie addawajcie nas jamu. U prywatnaści, bajary zajawili na znak niepakornaści, szto kali ich wyhnać siłaj, jany nie buduć padparadkoŭwacca. — Szto da padmacawańniaŭ dla wajny, — adkazali jany, — my nie prywykli da doŭhich pachodaŭ, my pojdziem kudy zachoczuć z niemcami, a z Witoldam nikudy i nikoli.

Witold, baczaczy taki supraciŭ, abmieżawaŭsia zboram daniny z dwuchsot piacidziesiaci litoŭskich siemjaŭ i emihrantaŭ, jakich Orden pawinien byŭ wiarnuć jamu; jak i raniej, jon padtrymaŭ Mahistra ŭ Żmudzi ŭ budaŭnictwie Dubiszajna na Dubisie i dazwoliŭ raźmiaścić na litoŭskaj miaży z Żmudzi kryżackuju pamieżnuju achowu.    Hetuju asabliwuju pawolnaść Witolda ŭ adnosinach da Kryżakoŭ warta ŭ znacznaj stupieni adnieści da ŭwahi, jakaja nadawałasia nowym zawajawańniam u Rusi, jakija jon abdumwaŭ, i da zapłanawanaha pachodu suprać Wialikaha kniastwa Maskoŭskaha.

Bo ŭ Rusi paruszanyja damowy z Naŭharodam i Pskowam nie mahli zastawacca nieadpomszczanymi. Wyszej my baczyli, szto Witold doŭha ciarpieŭ widawocznuju warożaść pskawician i naŭharodcaŭ, jakich jon dwojczy praz Orden zaklikaŭ zachoŭwać sajuz. U 1401 hodzie Pskoŭ i Noŭharad Wialiki abjadnalisia z Witoldam i Litwoj, ale nie paważali zakluczany dahawor. Wialiki Kniaź Maskoŭski, Wasil, dziela ŭłasnaj karyści sprawakawaŭ hety incydent, żadajuczy skarystacca razrywam sajuza i zachapić pad swaju ŭładu Pskoŭ, jaki mieŭ patrebu ŭ padmacawańni. Witold, pakryŭdżany rabawańniem swaich kupcoŭ, pasłaŭ pieramirny list u Noŭharad i Pskoŭ, pasłaŭ wojska zaniać pskoŭski horad Kałożu, adkul jon pawinien byŭ uziać 11 000 pałonnych. Wielmi mahczyma, szto ruskaje pasieliszcza Kałażan dało nazwu pradmieściu, raźmieszczanamu kala Hrodna, dzie znachodzicca staraja carkwa światych Barysa i Hleba. Druhi litoŭski atrad abłażyŭ Waroniecz, jaki daremna szturmawaŭ dwa tydni.

Adrazu ż adpomściŭszy za hety napad, pskawicianie pasłali swaich ludziej źniszczyć tahaczasnyja litoŭskija ŭładańni — Wialikija Łuki i Nowy Rżeŭ; nareszcie jany abłażyli Połack (u lipieni), ale paśla trochdzionnych sprob zachapić jaho adyszli ni z czym. Inflancki Mahistr, staŭszy na baku Witolda, u żniŭni pryjszoŭ spustaszać wakolicy Izbarska, Wostrawa i Kacielni. Pskawicianie, jaszcze nie hublajuczy nadziei na toje, szto zmohuć supraciŭlacca, pad kamandawańniem swajho namieśnika, kniazia Daniiła Alaksandrawicza, ustupili ŭ Inflanty, dzie ŭ kastryczniku raźbili niemcaŭ. Naŭharodcy, ich sajuźniki, nieadnarazowa wyklikanyja ŭ boj, nie chacieli ŭstupać u wajnu z Ordenam i Litwoj, nie zastupalisia za Pskoŭ, i pakinutyja pskawicianie byli wymuszany zdacca Wialikamu kniaziu Wasilu, szukajuczy jaho abarony. Wialiki kniaź Wasil pryniaŭ Pskoŭ pad swaju ŭładu, dasłaŭszy jamu ad swajho imia kiraŭnika, swajho rodnaha brata Kanstancina Dzimitrawicza; paśla czaho jon sprabawaŭ urehulawać spreczki z Witoldam, ale daremna.

Sama zdacza Pskowa ŭżo była padstawaj dla wajny, i dapamoha i zabieśpiaczeńnie, akazanyja wialikamu kniaziu Juryju Smalenskamu, raspaliła wialikaha kniazia.

Ciażka pawieryć u śmieły napad kniazia Juryja Smalenskaha, jaki pawinien byŭ uwarwacca ŭ Litwu z niewialikaj kolkaściu ludziej, kab wiarnuć swaju żonku, źniawolenuju ŭ Lidzie. 5 żniŭnia jon zjawiŭsia kala horada, dzie kamandawaŭ Jakaŭ z Sielicy. Da prychodu Jakuba z Hołdawy horad byŭ użo razburany; razbojniki, prahnanyja, schawalisia ŭ lesie kala Salecznikaŭ. Adtul, jaszcze bolsz śmiełyja, u adsutnaść Witolda, 7 żniŭnia napali na Wilniu, dzie, padyszoŭszy z Trokaŭ (wierahodna, unaczy), napali na francyskanski manastyr Panny Maryi na Piaskach i razrabawali jaho, a manachaŭ razam z ksiandzom Aniołam Hwardyjanam zabili. Toje, szto jany byli bandaj złodziejaŭ, dakazwaje ich abychodżańnie z bratam Leanardam, jakoha jany padsmażyli na rażnie, wypytwajuczy skarby (Narbut).

  Kn. Wasil rychtawaŭsia da niepaźbieżnaj wajny, jakuju Witold daŭno liczyŭ nieabchodnaj. Na Rusi Litwa i Wialiki kniaź Maskoŭski pawinny byli sustrecca na płoszczy sumiesnych zawajoŭ, adsiul i niedrużalubnyja stasunki kankurentaŭ. Chan Szedybiek dapamahaŭ W.kn. Wasilu, taksama z daŭnich sajuźnikaŭ Litwy, kn. Jan Michajławicz Cwierski.

 Maskwa rabiła rejdy wakoł Sierpiejska, Kazielska i Wiaźmy. Niekatoryja litoŭskija kniazi zdalisia W.kn. Maskwy. Tak Alaksandr Nielub, syn Jana Alhimuntawicza, jaki ŭciok pa niewiadomaj pryczynie, zdaŭsia i byŭ pryniaty; jamu byŭ padarawany pawiet u Pierajasławie Zaleskim. Usio heta razdrażniała Witolda i nabliziła paczatak wajny.

Jon sabraŭ swaje siły, znaczna mienszyja za Maskoŭskija, ale z imi jon adważna ruszyŭ na Maskwu.

Witoldu dapamahali Żmudziny, tysiacza nieachwotnych koniej jakich była pradastaŭlena Ordenam pad kamandawańniem burmistra Szternbierha; i palaki, jakija sfarmawali asobny atrad. Wojski sabralisia pad Krapiŭnaj i padrychtawalisia da bitwy; zdajecca, Witold, uświedamlajuczy siabie słabiejszym, nie majuczy mahczymaści całkam raźliczwać na Żmudź i bajuczysia tatarskaj ćmy, schilaŭsia da zakluczeńnia czasowaha miru; paśla zakluczeńnia jakoha wojski razyszlisia.