Litwa pry Witoldzie/1403
| ← 1402 | Litwa pry Witoldzie Аўтар: Юзэф Ігнацы Крашэўскі 1850 Пераклад: Nejurist |
1404 → |
Прапануем да спампаваньня!
1403
Hety krok paskoryŭ wyprawu Ordena ŭ pomstu, i zamieżnyja hości prybyli z uzbrojenymi ludźmi, siarod inszych niejki hraf fon Lejninhien i łord fon Histeln. Ludzi byli sabrany z wiosak i miasteczak, i kala Hramnicy (luty) Marszałak z kn. Swidryhiełam wyjszaŭ na czale wojska. Pad Waldaŭ z uzbrojenymi ludźmi raźmiaściŭsia Wojt Sztumski, da jakoha nieŭzabawie dałuczyŭsia Wialiki Mahistr. Jany pawinny byli iści na Hrodna, ale ŭ hłuszy raptoŭna źmianili kirunak u bok Mierecza, miascowy zamak byŭ zachopleny, nawakolle razburana, jany ruszyli dalej praz Strawu i ŭ bok Trokaŭ, dzie było zabrana da 3000 pałonnych, u tym liku 172 bajaraŭ i panoŭ, jakich Witold adrazu ż uziaŭ na paruki i abmianiaŭ na rycaraŭ Ordena, jakija znachodzilisia ŭ pałonie.
Wialiki Kniaź stajaŭ nieruchoma z dawoli mocnym atradam, byccam chacieŭ prykryć im Wilniu, nie śpiaszajuczysia suprać woraha. Pryjszła wiestka, szto Litwa spaliła jeżu i furaż, dastaŭlenyja Kryżakami ŭ darozie; Marszałak musiŭ chutka adstupić da Koŭna ŭ bok Niomana.
Z druhim atradam Mahistr Inflancki ŭwarwaŭsia ŭ Litwu, spustaszaŭ jaje wosiem dzion, uziaŭ dwuch Kunihasaŭ, wosiem wysokich Bajaraŭ i jaszcze 5000 pałonnych, i 300 koniej.
Treci atrad pad kamandawańniem Kamandora Rahniedy hrafa Colerna ŭ toj czas zaniaŭ Żmudź, ale tut żychary, jakija swojeczasowa dawiedalisia pra heta ad uciekacza, nie dazwolili jamu niczoha zrabić. Paśla takoha mocnaha ŭwarwańnia Kryżaki, bajuczysia pomsty, razharnuli mocnuju pamieżnuju achowu, paczynajuczy z Sambii, pilnujuczy ŭzbrojenyja hrupoŭki, uwarwańnie jakich czakałasia.
Wiarnuŭszysia dadomu, Kryżaki atrymliwali tolki wiestki pra skarhi, jakija Uładysłaŭ Jahiełła rassyłaŭ pa ŭsim chryścijanskim świecie, wykrywajuczy dziejnaść Ordena ŭ należnym światle. Mahistr adkazaŭ na ich pa-swojmu, pakazwajuczy ŭsio jasnaje sa swajho boku, czornaje z druhoha - kidalisia adzin adnamu ŭsialakija abwinawaczwańni; adpadzieńnie Żmudzi tut malawałasia jak wina samich Kryżakoŭ, tam — jak wina Witolda, usie kroki tłumaczylisia jak drennyja. Ale hetyja skarhi i zwaroty da chryścijanskich kniazioŭ i karaloŭ ni da czaho nie prywiali; Kryżaki nawat nie atrymali abaroncaŭ, jak raniej; padrychtoŭka da wajny iszła swaim chodam. Kala Wialikaj Noczy pasłali ŭ Rahniedu budaŭnikoŭ, kab źnieści stary zamak i pabudawać nowy, maćniejszy i bolszy, i jany byli wielmi zaniatyja nie tolki tut, ale i ŭ Miemieli, Splitery, Rositenie i h.d.
Heta akazałasia nieabchodnym, bo nieŭzabawie Witold napaŭ na Hieorhienburh i lohka ŭziaŭ słaba zasielenuju krepaść; adtul jon pawiarnuŭ na Rahniedu, dzie ledź paczałosia budaŭnictwa, i ŭziaŭ by krepaść, kali b nabliżajuczysia Marszałak nie prymusiŭ jaho adstupić.
Nieŭzabawie była arhanizawana asabistaja sustrecza dla abmienu pałonnymi; Witold akazaŭsia bolsz hatowym da pieramowaŭ i dazwoliŭ siabie ŭhawaryć na razmowu z Wialikim Mahistram. Konrad Junhinhien achwotna pahadziŭsia na heta, paabiacaŭszy sustrecca z wialikim kniaziem u paczatku wieraśnia. — Hetaja schilnaść da niejkaha pahadnieńnia i miru była, jak miarkujecca, wyklikana namahańniami karala Uładysława i Witolda pierad Rymskim Karalom i Stalicaj Apostalskaj zabaranić Kryżakam praciahwać pieraśledwać chryścijanskija dziarżawy swaimi ŭwarwańniami. Spadziawalisia na adkaz u takim duchu, i Kryżaki sprabawali praduchilić jaho.
Jahiełła i Witold abiacali prysutniczać na ŭzhodnienym zjezdzie; jany pawinny byli ŭparadkawać sprawy z ziemlami, jakija adpali ad Ordena, i zakluczyć nowy mir. Wialiki Mahistr, skarystaŭszysia hetaj nadziejaj, prybyŭ na wyspu na Dubisie ŭ wialikaj kampanii biskupaŭ, prełataŭ, starejszyn Ordena, bratoŭ i rycaraŭ u pryznaczany czas. Witold wystupiŭ sa swajho boku, ale, zdawałasia, byŭ bolsz schilny da wajny, czym da mirnych pieramowaŭ, bo z mocnym atradam z Litwy, Tataraŭ i Rusi jon raźmiaściŭsia łahieram na bierazie Dubisy. Karol Polski pasłaŭ tolki dawieranych asob Maskażeŭskaha, kasztalana Wiślickaha i Zbihniewa Bżezinskaha, Marszałka Nadwornaha.
Paczałasia razmowa, i Wialiki Mahistr, źmiakczajuczy swaje patrabawańni, zapatrabawaŭ tolki, kab Witold wiarnuŭ u wałodańnie Ordena krainu, jakaja adpała (Żmudź), i kampiensawaŭ straty, wyklikanyja jaje adździaleńniem. Ledź pra heta zahawaryli, jak usio było sarwana; polskija paŭnamocnyja pradstaŭniki zajawili, szto nie majuć paŭnamoctwaŭ wieści pieramowy ab Żmudzi, a Witold, szto biez karaleŭskaha dazwołu jany na heta nie pahodziacca.
Wialiki Mahistr, pakryŭdżany tym, szto jaho wyciahnuli na zjezd byccam dla żartu, paczaŭ zławacca; — abodwa baki paczali rabić horkija dakory, i dajszło da taho, szto Kamandor Brandenburha, Marhwart fon Zalcbach, adważyŭsia publiczna nazwać Witolda złaczyncam i zdradnikam. Uźnikli niebiaśpiecznyja kanflikty, bo sześć Witoldawych bajaraŭ wyklikali Kamandora i piać jaho rycaraŭ na boj, abaraniajuczy honar pana. Boj byŭ pryniaty, rycary zjawilisia na niejkaj wyśpie, ale Witold nie dazwoliŭ swaim ludziam iści, bajuczysia zdrady i wyklikajuczy na boj na bierazie raki. Tamu sustrecza nie adbyłasia.
Uwohule, hety zjezd poŭny reczaŭ, jakija siońnia nam ciomnyja i niezrazumiełyja. Abodwa baki zdawalisia adzin adnamu mocna razdrażnionymi; i choć Wialiki Mahistr sprabawaŭ rastłumaczyć słowy Zalcbacha i paprasić prabaczeńnia za ich, sprabujuczy znoŭ zakluczyć damoŭlenaści, — jany razyszlisia, nie wyklikajuczy niczoha, akramia hniewu.
Wialiki Mahistr chacieŭ spaczatku wiarnuć Żmudź, a potym użo zakluczyć damoŭlenaści. Pieramirje, jakoha Litwa patrabawała da Siomuchi, było zakluczana tolki da Swiatoj Noczy.
U łahiery Witolda złoŭlenyja niekatoryja ludzi, byccam pasłanyja Swidryhiełłaj i mocna padazrawanyja ŭ zamachu na żyćcio wialikaha kniazia, paskoryli razryŭ dalejszych damoŭlenaściej.
U toj czas prybyła czakanaja Papskaja buła, wynik skarhaŭ karala i wialikaha kniazia, prywiezienych u Rym, poŭnaja sprawiadliwych dakoraŭ, poŭnaja surowych zaŭwah. — Z żalem, — pisaŭ Swiaty Ajciec, — my dawiedalisia, szto zamiest taho, kab dapamahać karalu i nowaachryszczanym u Litwie, zamiest apieki i abarony, wy zjaŭlajeciesia pastajannym padbuchtorszczykam da wajny, wy biesczaławieczna abychodziciesia z ludźmi, raspaŭsiudżwajuczy zabojstwy i pażary pa ŭsich litoŭskich krajach.»
Papa zrabiŭ surowyja i rezkija dakory Wialikamu Mahistru, szto jon źniszczaje sprawy swaich papiarednikaŭ, jakija sprabawali raspaŭsiudżwać wieru, pracujuczy nad jaje źwiarżeńniem, pieraśledujuczy i turbujuczy nowaachryszczanych pastajannaj wajnoj.
Nareszcie, jon zabaraniŭ napady i wajnu pad samymi surowymi pakarańniami, pakul nie buduć wyświetleny ciażkaści, jakija ŭźnikli pamiż Ordenam i Polszczaj i Litwoj. Dla hetaha abodwa baki pawinny byli pradstawić punkty pahadnieńnia — anafiema pahrażała niepasłuchmianym. (Rome ap. S. Petrum V. Idus Septembr. pn a XIV). Nikoli raniej Rym tak adkryta nie asudżaŭ i nie pryniżaŭ Orden, i nie zastupaŭsia tak widawoczna za Polszczu i Litwu.
Orden, hłyboka abrażany, ale biasstraszny, sklikaŭ radu duchawienstwa i starejszyn, apielujuczy na hetym pasiadżeńni suprać wierdyktu Papskaj buły.
Padparadkawaŭszysia ŭładzie Apostalskaj Stalicy i abwiaściŭszy ab poŭnym padparadkawańni jamu, jon rastłumaczyŭ, szto buła była wydadziena paśla śmierci Jana fon Fielde, paŭnamocnaha Ordena ŭ Rymie, i tamu biez należnych tłumaczeńniaŭ z jaho boku wierdykt byŭ adnabakowym, nie wykazwaŭ praŭdy. Dadawałasia, kolki Kryżaki paciarpieli ad karala Polszczy i Witolda, jak Witold pastajanna zdradżwaŭ im i h.d. Tut zhadwaŭsia aposzni napad na Miemiel, jaki wykrywaŭ Witolda ŭ zusim nowym światle jak apiekuna i abaroncu pahanskich zababonaŭ i zwyczajaŭ. Nareszcie, apielacyja da buły zawiarszyłasia zajawaj Wialikaha Mahistra ab nieabchodnaści abarony ziamiel Ordena i niemahczymaści padtrymańnia zahadanaha miru ( Marienb. am zehnten Decemb. des Jahres 1403).
Wynikam hetaj pamiatnaj buły stała toje, szto zdawałasia, szto nabliżajucca nowyja mirnyja pahadnieńni, jakija Uładysłaŭ Jahiełła, ciapier bolsz schilny da prymireńnia, unios, pryznaczyŭszy zjezd u Wilni.