Biełarus (1913)/1914/16/Nasza haspadarka
| ← Wiestki z zahranicy | Nasza haspadarka Публіцыстыка 17 красавіка 1914 году |
Usiaczyna → |
Szto hod, to ŭsio bolej czujem narakańnia na nichwat paszy i na darażyniu pastuchoŭ. Razumna abdumaŭszy hetuju sprawu, prakanajemsia, szto ŭ nas błaha z hetym dziela taho, szto robicca nie tak, jak pawinno rabicca.
Naŭpierad błahi ŭ nas wiadziecca zwyczaj, aby tolki zlez śnieh wyhaniać skacinu na paszu. U hetu paru skacina najeścisia nia może, a kali jana pojdzie pa topkaj sienażaci, dyk narobić takich jamaŭ, u katorych i na druhi hod badaj nia wyrascie trawa; praz heta krychu ŭżo zmienszajecca siena. A skolkiż heta razoŭ zdarajecca, szto słabaja skacina, jak zahraźnie u topkaje bałota, dyk wun skolki muki treba pałażyć pakul jaje wyratujesz. A jak heta zdarajecca s ciołnaj karowaj, dyk jana i cialo skinie. Woś dziela ŭsiaho hetaho najlepsz na sienażaci z lodu skaciny nia puskać, a na pasbiszczy i pali wyhaniać tolki tady, kali ŭżo ziamla sćwiardziejeć i trawa padraście.
Dalej treba nam wiedać szto drennaja recz, paświć skacinu pa poli i paśbiszczy ad ranicy da wieczara i liczyć szto hetaho hodzie joj. Nie, żywioła ad hetaho sytaja nia budzie i karowa małaka szmat nie daść, a paśbiszcze toje i pole marnujecca za niszto.
Woś kudy lepsz żywiołu trymać u tak zwanych dziannikoch, zaharadkach pad atkrytym niebam, s katorych tolki na nocz zahaniać u chlawy, a tolki na jakuju hadzinu-druhuju wypuskać u kusty ci na pole, nie dziela paszy, a tolki kab razruchałasia krychu dy prawietrałasia. Usież abszary paśbiszczaŭ i paloŭ pawinny być zasiejany, kali nia zbożżem dyk trawami na poszar, jak wyka kaniuszyna, cimafiejka i t. p. Hetyja trawy pa krysie kosiacca i dajucca skacinie.
Pry hetkim paradku pastuch nie kanieczna patrebny i skacina budzie lepszaja, bo nia buduć jaje pastuchi bić kemieńniami dy paleńniami i hnoju budzie bolej, bo skacina jaho nie raztracić pa paloch i paśbiszczach, dzie jaho stoczywajuć żuki i prapadaić jon zaniszto.
Kaliż użo paczniecca żniwo, dy na pożniach jość trawa, katoraj szkada zahorywać, dyk tady, jak użo szmat dzie i robicca, można brać karoŭku na wiaroŭku i nawiazawać, a kali jość kamu, dyk i paświć na pożniach, bo ciapier można i dawoli napaświć skacinu, a pryhnaŭszy damoŭ napaić tolki pojłaj i budzie syta.
L—k.
Lubiać abaranki i dzieci i bolszyja, a kupić ich nie zaŭsiody jość dzie. Dyk najlepsz nawuczycca samoj haspadyni rabić ich, dyk tady i tanna abojducca i buduć dobryja.
Na chunt pszonnaj muki biarecca łota drożdżaŭ. Drożdży raspuskajucca ŭ szklancy letniaj wady i hetaj wadoj razczyniajecca ciesta na abaranki. Miesiaczy ciesta, treba jaho pasalić i kali jaszcze po tuha dalić trochi wady, ale kab nie było i po słabka. Jak tolki zamiesisz zarazże parabić abaranki jakoj choczaczy wialiczyni i kłaści na stoł, kab padchodzili, a tym czasam nichaj robicca ŭ pieczy waratak i nahrawajecca piecz. Waratak pasalić i abaranki nanizaŭszy na jaki czysty rażon abo na caŭjo łyżki maczać u waratak i kłaści na pasypanuju mukoj blachu, dy stawić u haraczuju piecz na 10-15 minut i ŭżo buduć hatowyja. Heta treba rabić, jak piecz palicca, kab liszni raz droŭ nia hłumić.