Перайсці да зместу

Старонка:Taraškiewič. Biełaruskaja hramatyka dla škoł (1931).pdf/7

З пляцоўкі Вікікрыніцы
Гэта старонка была вычытаная

§3. Ćwiordyja i miahkija zyčnyja. Zyčnyja huki mohuć wymaŭlacca ćwiorda i miahka. Ćwiordyja zyčnyja (b, c, č, d, dz, dž, f, g, h, ch, k, ł, m, n, p, r, s, š, t, w, z, ž) čuwać, naprykład, u takich słowach: bosy, cép, čysty, dola, ksiandzy, uraaj, fyrkać, ganak, hość, chata, koł, łom, nyrka, pyšny, ryś, syn, šyroki, tyn, woł, zorka, žyta.

Hétyja samyja zyčnyja čuwać miahka ŭ takich razoch, jak bić, cicha, dzik, fihura, hinuć, chitry, kinuć, miéjsca, Nioman, piać, siém, wić, zima.

Zyčnyja r, ž, č, š zaŭsiody ćwiordyja: répa, zara, žoŭty, čysty, šyroki.

Tak sama niama miahkich d i t, bo jany źmianiajucca na miahkaje dz i c: dzień, cień, dzik, cicha, dziadźka, pić (dziékańnie i ciékańnie).

Zadačka. Litary, što aznačajuć ćwiordyja zyčnyja, padčyrknuć adnéj ryskaj, a tyja, što aznačajuć miahkija — dźwiuma:

Luli, luli, luli!
Prylaciéli kury,
Siéli na warociech
U čyrwonych bociech.
Stali sakataci,
Što kuračkam daci:
Ci žyta karyta,
Ci jačmieniu žmiéniu,
Ci bobu karobu.

§4. Zwonkija i hłuchija zyčnyja. Zyčnyja mohuć wymaŭlacca zwonka (z hołasam) i hłucha (biaz hołasu), pryčym zwonkamu adkazwaje hłuchi:

b p(baby — papy)
d t(dam — tam)
dz c(dzień — ciéń)
č(chadžu — chaču)
h ch(ham — cham)
z s(zawu — sawu)
ž š(žal — šal)
r
l
ł
m
n
nia majuć padobnych
hłuchich.

Zadačka. Adnéj ryskaju adznačyć zwonkija huki, dźwiuma hłuchija.

WIASKOWYJA DZIECI.

Pusty ŭlétku našy sioły,
Usié na poli za siarpom,
Tolki dzietak kryk wiasioły
Ljécca ŭ wulicach ruččom.