Перайсці да зместу

Старонка:Taraškiewič. Biełaruskaja hramatyka dla škoł (1931).pdf/52

З пляцоўкі Вікікрыніцы
Гэта старонка была вычытаная

U złučèńniach stn i zdn źnikaje t i d

čuwać: i pišacca: zamiésta:
pačésny pačéstny
pozny pozdny
ščasny ščastny
šasnaccać šastnaccać
i h. d.

Złučéńnie nn užywajecca ŭ tych prymiètach, što stworany ad imiéńnia, jakoje maje n u asnowié: ściana — ściénny, kamień — kamienny, wajna — wajénny, pałatno — pałaciénny i h. d. Ale tam, dzié ŭ asnowie niama n, pišacca adno n: šklo — šklany, dréwa — draŭlany; hétak sama: zrobleny, pabièleny i h. d.

Złučéńnie cc ŭžywajecca ŭ čysłach i dziejasłowie: adzinaccać, dwanaccać i h. d.; mycca, śmiajacca, jon myjecca, śmiajécca i h. d.

§101. Hałosnyja u i i dziela składnaści zamianiajucca na ŭ i j, kali papiarèdniaje słowa kančajecca hałosnym: było ŭ baćki try syny, jana ŭžo pajšła; jon jaho j poić, i kormić, jana jdzié i h. d. Ale paśla zyčnaha u i i nie zamianiajucca na ŭ i j: ja tut užo daŭno; jon u chacie; jon idzie siudy, brat i siastra i h. d.

Ad hètaha prawiła dziela wiérša duža časta adstupajuć:

Čystych chmarak wałakoncy
Stali u kružočak
Wyšaj lésu, proci sonca
I splali wianočak.

§102. Pryjmieńni z prysłoŭjami pišucca razam: upièrad, nazad, nasustréču, dahary, zrańnia, zapraŭdy, naadzinocy, ulétku, uzimku, urańni, uwiéčary, paasobku, uwačču, pabiełarusku, pačesku, potym, zahadzia, naŭmyśla, spakwałá, zaŭsiody, adkul, dasiul i h. d.

Tak sama razam z prysłoŭjami pišucca nie, ni i ŭsié składanyja prysłoŭi: nikoli, nidzié, nièkaliś, niama; abiéruč, abydzié, abyjak, ažno i h. d.

§103. Złučok užywajecca ŭ hétkich razoch:

1) dla złučéńnia častak by, b, ža, ž z papiarédnim słowam: dobra było-by, kamu-b héta dać, a moj-ža ty susiédźka! dy kudy-ž ty, dub zialony, pachinaješsia.

Uwaha:Kali-ž by, b i ža, ž schodziacca razam, to jany pamiž saboj złučkom nia złučajucca: kali-ž by mnié pajści, woś byŭ-by ž ty rady i h. d.