pradstaŭlali jaho ŭ swaim, karysnym sabie światle. Woś-ža ŭ historyi polskaj i rasiejskaj Kalinoŭski pradstaŭleny zwyčajna abo jak „samolubiwyj biezumnyj miatiežnik“, abo jak „polski bohater narodowy o krańcowych nieco poglądach“. Adnak polskija i rasiejskija historyki i paswojmu malujučy Kalinoŭskaha, časta mimawolna, abo nie prydajučy značeńnia peŭnym faktam, ab im mnoha haworać čyściusieńkaj praŭdy.
Woś-ža naležna praanalizawać usie tyja dakumenty, jakija adnosiacca da asoby Kalinoŭskaha, a tak-ža wybrać z uspaminaŭ ab im i apracawańniaŭ adpawiednyja fakty i naležnaje dać im aświatleńnie, naleža pradusim da historykaŭ biełaruskich, a tak-ža i litoŭskich, bo Kalinoŭski ziemli hetych narodaŭ razwažaŭ jak adno cełaje. Tak jano i stałasia. Pieršym pakazaŭ nam praŭdziwy twar Kalinoŭskaha litoŭski prafesar A. Janułajtis („1863 metu sukilimo veikejai Lietuvoje. I Kastantinas Kalinauskas“ u „Švietimo Darbas“ Nr. 1—2 1921). Heta jon źwiarnuŭ uwahu na toje, što miž paŭstancami 1863 h., jakich zwyčajna zaličali da palakoŭ, byli sapraŭdnyja narodnyja heroi litoŭskija (ks. Ant. Mackiewič), a tak-ža i biełaruskija, jak Kalinoŭski, jakija išli na paŭstańnie prociŭ cara, prociŭ panščyny, śnili sny ab woli i doli narodu litoŭskaha i biełaruskaha i zmahalisia za swajho rodu palityčnuju samastojnaść hetych narodaŭ, za samastojnaść swajho kraju.
Pryšoŭ urešcie tak-ža čas, kali jak-by spaŭniajučy pradśmiertnuju wolu Kalinoŭskaha, uspomniła ab im i biełaruskaja nawuka. Biełaruskija wučonyja, jak praf. Ihnatoŭski (Гісторыя Беларусі ў 19 і ў пач. 20 ст. 123—127 і 138—142), z niapamiaci, z šmatletnich pieś-
