Так.
А каб Драчык быў інакшым, тоісь бяз шчырасьці, дык бы ў малёнстве яго ня білі, нагі ня выкруцілі-б на царскай службе, не забілі-б кулакі на пажары.
Каб ды каб…
Каб ня было таго ды сяго. Але гэта-ж мусіць быць. Інакш Драчык Драчыкам ня быў-бы.
Так.
Трэба прызнацца, Крушынскаму ад гэтага вялікая радасьць. Ня будзе вісець Драчыкава шчырасьць жалезнай булавою над Курганішчам. Так.
Ад такіх думак, тоісь псыхолёгічных, у мяне галава ходырам захадзіла. Непакоіла адна несупакойнасьць: як мне прыдзецца ўсё гэта ў „Летапісе“ запісаць?
Так.
А пры Драчыку плача яго сям‘я. Я ўсхапіўся з месца, нібы хтосьці гарачым жалезам да мяне прыткнуўся.
— Пачакайце, кажу. А можа Антось жыве?
— А можа жыве? — усхапіліся іншыя.
— А можа…
— Вады! вады! Абліць яго халоднай вадою! Што-ж вы дагэтуль маўчалі?
Гэта крыкнуў Хвёдар, які вярнуўся з хутароў.
Гарачыя вугольлі на пажарышчы адкідвалі бледны водсьвет. Зноў разгарэліся.
Так.
Вядро вады вылілі Драчыку, тоісь нябожчыку, на галаву.
Нябожчык, тоісь Драчык, павярнуў галавою.
Улілі яму ў рот трохі вады.
Ён адчыніў вочы. Прапаў нябожчык, зьявіўся Драчык. Зноў зачыніў вочы. І зноў няма Драчыка. Ёсьць толькі нябожчык.
Яго сям‘я, якая на некалькі хвілін перастала плакаць, зноў заенчыла, залемантавала. Жонка прыказвала так, хоць ты вазьмі ды запісвай.
— Ціха! — крычыць Хвёдар. — Рана галасіць уздумалі.
Я прыгнуўся вухам да яго, нябожчыка, тоісь Драчыка, грудзей. Слухаю.
— Сэрца б‘ецца!
Падышоў Хвёдар. Сваё вуха прылажыў.
— Не, — кажа, — ня чую. Мабыць, зноў абамлеў.
— Маніш, — кажу, — сэрца Драчыка вунь як б‘ецца. Ты, мабыць, глухі.
Я ў другі раз прабую Драчыкава сэрца на вуха, нібы гадзінньнік:
— Проста малаток гручыць!
Зноў Хвёдар пробуе — нічога ня чуе.
А справа тут сур‘ёзная. Ці жыве чалавек, ці можа канчаткова, тоісь на векі вечныя, сканаў?
