„Паны ўцякаюць“ — урэзаліся ў яго памяць словы наборшчыка.
Толькі доўга падумаўшы, Крушынскі зразумеў, чаму Сакалоўскі сказаў „паны“, а не „палякі“.
Вярнуўся да хаты.
…Трэба рыхтавацца. Бацька быў лёкаем. Я — сын пролетара…
Замкнуў жалезныя вароты. Сам напісаў на паперы па польску:
|
Прыклеіў да варот.
Пані Мар‘я ўзмацніла гэту абарону супроць адыходзячых пілсудчыкаў портрэтам Пілсуцкага.
Адна суседка вынесла абраз „маткі боськей чэнстохоўскей“.
Крушынскі вышаў на балькон.
Каля сьцен высокага дома распаўзьліся саранчою трывожныя цені. Апусьцела вуліца. Нязвыклая цішыня.
І ў цішыні з воддалі Кашараў пачало расьці грукаценьне. І з грукаценьня пачалі выплываць, якбы толькі што народжаныя, конныя і пешыя жаўнеры, артылерыя. І жаўнэры гікалі, сьвісталі, лаяліся. І гіканьне, і сьвісты, і лаянкі наводзілі трывогу…
Крушынскі вужом усунуўся ў кватэру, зачыніў балькон. Вокны дзынкалі. Шум з вуліцы напоўніў кватэру сполахам.
Брат Алеся Крушынскага, Пётра, прывёў сюды жонку і дзяцей.
— На гэтым паверсе спакойней, — сказаў брат.
Малыя дзеці былі вельмі ўздаволёны. Дзіцячы сьмех надаваў кватэры штучны спакой і фальшывую прытульнасьць.
І пані Мар‘я бегала па пакоі і стагнала:
— Не магу… Не магу…
Затыкала пальцамі вушы і лемантавала:
— Не магу… Не магу…
Нібы квактуха, вохкала-вохкала:
— Не магу… Не магу…
— Чаго ты крыльле апусьціла? — крыкнуў на яе муж і апусьціў на вокны, нібы крыльле, цёмныя шторы.
Надышла ноч.
Прыкры шум на вуліцы пранікаў праз тоўсты мур рытмічным лямантам крыкаў і стукату. Пад гэту рытміку Крушынскі дрыжучымі губамі напяваў два словы:
|
Паны ўцякаюць. |
Вельмі ўрэзаліся ў мазгі словы Сакалоўскага.
А вочы ў жонкі былі пустыя і празрыстыя ад сполаху.
А вочы ў брата былі зьдзіўленыя.
А братава жонка ўкладавала дзяцей спаць.
