…А цяпер так трэба рабіць… — навучаў айцец Дзьмітры. — Зараз-жа, пакуль ня выслалі, падацца ў колгас. Усім нашым гаварэце, каб ішлі… А далей відаць будзе. Трэба, каб колгасы апынуліся ў нашых руках… Вы разумееце?
— Разумею… — кажа Слуп.
— Разумеем яшчэ як… — дадае Бочка. Нас дык, мабыць, ня прымуць, але іншых з нашых возьмуць.
Той самы маленькі пакойчык. Тая самая лямпа на стале.
„Матушка“ слухае вельмі зацікаўлена. Жвавы кот грае фрэнзьлямі сарвэткі, якія вісяць з камоды.
Мала таго, што акяніцы зачынены, вокны шчыльна завешаны тканінамі.
На дварэ сеецца дробны сьнег, пытлюецца, пыліцца і туліцца каля платоў і сьцен будынкаў невялікімі гурбамі. Каля сьцяны сьцелецца сіняя ноч. Над купалам царквы вісяць халодныя зоркі.
Айцец Дзімітры п‘е гарбату. „Матушка“ налівае з самавара і гасьцём. Яны, чырвоныя і потныя, слухаюць яго настаўленьні:
— Да вясны трэба так-сяк трымацца, а потым пабачым. За граніцай маўчаць ня будуць. А як толькі вайна, дык наш сельсавет у першы дзень будзе вызвалены.
Айцец аглядаецца на завешаныя вокны. Доўга прыслухоўваецца, прыгнуўшы трохі галаву на левы бок. Апрача шуму самавара, нічога ня чуваць.
— Вясною нешта будзе. Вайна нямінуча. Увесь сьвет супроць тутэйшых парадкаў…
Голас айца шапатлівы і мэлянхолічны.
— Канец усяму-ж гэтаму павінен быць. Так цягнуцца доўга ня можа…
Ён частуе гасьцей папяросамі.
— У мяне іх цэлы запас. Яшчэ ў восені купіў на трыццаць рублёў. Цяпер у коопэрацыі ні за якія грошы не дастанеш.
„Матушка“ перагортвае старую „Ниву“. Глядзіць на малюнкі ды любуецца:
— Вось прыгожа, А як пісалі даўней. Прыемна чытаць.
— Э-э-эх… — глыбока ўздыхае айцец Дзімітры і вачыма ўпёрся ў сьцяну, нібы некага бачыць там жывога. Вочы ў яго павялічыліся, пацямнелі.
На дварэ скаголіць вецер.
Каля сьцен царквы мільгаюць цені. Вось яны вызначаюцца чорнымі профілямі, а вось сьнег зноў закруціў кламатымі сівымі лапамі, пачаў мацаць высокія сьцены, давай пыліць па іх белай мукою.
І зноў нікога няма.
Толькі ноч, сіва-сіняя, глядзіць з усіх бакоў, вандруе па сьнежным полі ў абмерзлых лапцёх. А з зажмураных далячынь імчыцца вецер, імчыцца грозны і суровы і блытае па саламяных стрэхах свой заільдзянелы бурнос.
І думае айцец Дзімітры:
