Адна жанчына зьняла з галавы хустку для шофэра.
Паехалі.
Змрокі. Запыліў дробны сьняжок.
А пасьля…
Абарваныя і бадзёрыя, галодныя вясёлыя ішлі чырвонаармейцы па вуліцах, дзе нядаўна крыкі жудасьці разьлягаліся, дзе яшчэ пажары дагаралі.
Крыкамі радасьці працоўныя Менску сустрэлі чырвонае войска.
Вось стары рабочы чыгуначнік з сівой шчоткай няголеных шчок нясе булку хлеба. Сам нажом дзеліць на дзьве роўныя часткі, мерыць вокам, каб часткі былі роўныя, і дае двум чырвонаармейцам. Другі дзядок кідаецца на шыю трэцяму чырвонаармейцу…
— Сынок мой… сынку… — усхліпвае ён.
Упяршыню бачыць яго. Але ў такіх-жа чырвонаармейскіх вопратках яго родны сын загінуў нядаўна каля Барысава…
Дзяўчына падносіць кветкі чырвонаармейцу, ён ветліва ўсьміхаеццца і ня ведае, што з імі рабіць…
Павялі групу палонных пілсудчыкаў. Некалькі чалавак з насельніцтва кінуліся да іх. Чырвонаармейцы ледзь адбаранілі.
Адзін з другой групы палонных, востраносы з чорнымі вусікамі, крыкнуў старому яўрэю:
— Дай бараду! — і пачаў пальцамі, нібы нажніцамі, стрыгчы.
— Брыдка, пан! — стыдзілі яго чырвонаармейцы.
Сьпякотны дзень. Падмятаюць вуліцы. Кучы шкла і скрынь.
Праляцела дзесяць год. Залечаны раны. Не пазнаць Менску, не пазнаць Беларусі і ўсяго Саюзу. Новае. Нябывалае. А вось зноў у паход. Адна з апошніх боек за соцыялізм. Суцэльная колектывізацыя. Змаганьне з заядлымі ворагамі. Сакалоўскі ў адзін і той самы час і старэе і маладзее… Дзіўны час… З імпэтам урэзаўся ў старое, як гэты новы аўтобус у старую вясковую дарогу…
— Сакалоўскі, сьпіш?
— Ну?
— Мы прыехалі.
Сакалоўскі зірнуў у вакно. Сіні аксаміт змрокаў. Аўтобус спыніўся. Невялічкая вёсачка. Некаторыя пасажыры выходзяць. З імі Мікола Ярэмчык і Сакалоўскі.
Сакалоўскі аглядаецца:
— Цікава. Незнаёмае…
Сквапным вокам глядзіць Мікола:
— Цікава. Знаёмае…
— Г-г-г-р-р-р.
Машына ідзе далей.
Мікола тлумачыць:
