сялянскіх хат прамільгнула некалькі твараў у хустках. Хлапчук, які гнаўся за машынай, кінуў на яе цьвёрдым конскім яблыкам.
Аўтобус зашпарыў поўны ход.
Прамільгануў белы ўзгорачак. На ім тры хвоі з цяжкімі сьнежнымі нарастамі на лапках. Кружацца і гвалту крычаць стада варон.
Дарога такая роўная, што здаецца нібы: аўтобус стаіць на месцы ў прасторнай пустэчы, тлуста абсыпанай цукрам.
— Мікола, сьпіш? — пытаецца Сакалоўскі.
— Газэту чытаю.
— А-а-а.
Сакалоўскі глядзіць у „Зьвязду“:
„Да артыкулу тав. Сталіна“.
„Тэмы колектывізацыі“.
„Клясавы вораг ня сьпіць“.
„Нацыянал-дэмократызм у N… інстытуце“.
„Задушым контррэволюцыю.“
„Да новых перамог“.
Сакалоўскі думае:
— Даўно ня было такіх гарачых загалаўкаў у нашых газэтах. Што робіцца цяпер у горадзе і на вёсцы! Падобная гарачка была ў часы грамадзянскай вайны. Здаецца, нямнога год, а як далёка мы адышлі ад тых часоў…
Аўтобус урэзаўся ў шырокі калідор лясной дарогі. Хвойная цішыня. Нібы хвойнік гэты дрэмле недзе за акіянам далёка ад гарачай бальшавіцкай зімы. У бела-хвойнай цішыні чуваць, як гумовыя шыны шорхаюцца па сьнезе:
— Ш-ш-ш-ш…
Гумовыя шыны друкуюць па сьнежнай дарозе паясы з узорамі.
— Яшчэ далёка? — пытаецца ў Міколы Сакалоўскі.
— Каля паўгадзіны да маіх бацькоў. Там пераначуем.
Мікола пазяхае. Мала спаў уночы. За ім, як па камандзе, ледзь ня ўсе пасажыры пазяхаюць.
Сакалоўскі ў абдымках сваёй мінуўшчыны, нібы ў дзівоснай летаргіі:
Хлопчык. Шавец бацька памёр маладым ад празьмернага п‘янства і празьмернага недаяданьня. Маці па кватэрах бялізну мые. А ён, хлопчык, мае адну радасьць — слухае на Старажоўскіх могілках, як дзяк і поп адпяваюць нябожчыкаў. Хлопчык любіць сьпевы… Да няпрытомнасьці слухаў бы… Летам цэлымі днямі купаецца. Зімою цэлымі днямі матку чакае. І летам і зімою бадзёры і галодны. Голад выганяе яго на вуліцу. Сваёй бадзёрасьцю наганяе страх на ўсіх равесьнікаў:
— Прынясі хлеба, а то біць буду…
Аднаго разу запрацаваная і хмурная маці раздабрухілася, купіла яму на Нізкім рынку гарнітурчык з „чортавай кожы“,
