Зайшоў у бухгальтэрыю Малеўскі. Блакітнымі вачыма паглядзеў на чаргу, паморшчыўся, паціснуў плячыма і вышаў.
Нарэшце прышоў бухгальтар.
Бэкеша ў мокрым сьнезе. На ворсе шэрага сукна маленькія кропелькі-іскры.
Чарга ажывілася.
Пачалася выдача пэнсіі. Усё бліжэй падсоўваецца Цярэшка да бухгальтарскага стала. Вось і ён падпісваецца ў саліднай ведамасьці. Яшчэ не пасьпеў праверыць грошы, як пачуў урачысты і строгі голас дзелавода:
— Вас завуць, таварыш Цярэшка!
— Да тэлефона?
— У калідоры. Жанчына. Тая самая, што заўсёды да вас прыходзіць.
У дзелавода чужыя халодныя вочы. Кожны раз, як гаворыць да Цярэшкі, галаву трохі на бок хіліць.
Цярэшка чырванее.
…Мабыць „яна“…
Успомніў твор пачынаючага маляра: „Плач Яраслаўны“. Шпаркімі крокамі на цыпачках выкрадваецца з бухгальтэрыі. Бачыць „яе“ у змрочнай аддаленасьці калідору. Яна стаіць перад вітрынай і незацікаўлена глядзіць на кнігі.
Новая Яраслаўна займае цяпер шмат месца ў яго жыцьці. Жонка Язэпа Крушынскага часта торгае за нэрвы запытаньнямі і чытаньнем цэлага сьпісу старой моралі:
„Што будзе?“
„Калі?“
„Далей так цягнуцца ня можа“.
„Чалавек толькі ў бядзе пазнаецца“.
„Я больш чакаць не магу“.
„Любілі нас беленькіх, палюбіце і чорненькіх“.
„Ратуйце мужа. Ён вам ня чужы“.
„Адно — два словы пагаварэце, напішэце“.
„Ён-жа вам часта дапамагаў“.
Калі Стэфка прабуе і сілу сваіх жаночых слёз, тады яна — вышаўшая з багетавай рамы, з малюнка пачынаючага маляра. Тады яна — „Плач Яраслаўны“.
Цярэшка заўсёды стараецца абыходзіцца з ёю далікатна і цярпліва. Кожны раз, як угледзіць яе, зьменіцца ў твары. Яму няпрыемна. Ён заблытаўся ў тонкіх вузлох свайго сумленьня. І разрывалася яго сумленьне на многа нітачак. Адзін кавалак сумленьня пярэчыў другому.
Некалькі разоў прыходзіла сюды жанчына з малюнку „Плач Яраслаўны“ шукаць Цярэшку. Некаторыя з інстытутчыкаў заўважылі яе, гаварылі:
— Новая муза Цярэшкі. Падобнп да адкормленай мельнічыхі.
Глядзіць Стэфка ў кніжную вітрыну незацікаўленымі вачыма.
— Стэфка?
