…як цяжка тут было наладзіць зруйнаваную гаспадарку. Ня было ні жывёлы, ні сельскагаспадарчых прылад. Нічога ня было, апрача будынкаў, якія захаваліся нейкім цудам з панскай мэбляю у палацах.
…як у першыя гады людзі сюды прыходзілі і выходзілі, як у адчыненую стадолу. Два разы гарэла комуна: падпальвалі кулакі хутаране.
Ніхто старога Язэпа не перабіваў.
Ніколі з гэткаю цікавасьцю ня слухалі ўсё вядомае комунарам, як ў гэты раз.
— Драчык кажа, што мы тут нешта не тае, нядобрымі справамі займаемся, — зрабіў стары Язэп канцоўку, сеў і заківаў незадаволена галавою. Хутка зноў стаў і вышаў на двор.
Шаневіч, старшыня комуны, маўчаў, паглядаючы сабе пад ногі.
Комунары зноў падзяліліся на групкі, спрачаліся між сабою: хто быў за Драчыка, хто супроць. Хоць вокны былі адчынены, але душна стала ў пакоі.
Да Драчыка падскочыў другі комунар, Цішка Пархвенчык, нізенькі сутулы, на крывых нагах з доўгім вострым носам.
— Брэшаш! — крыквуў ён Драчыку адно толькі слова. — Брэшаш!
— Адстань, — ціха адказаў Драчык.
Шаневіч кідаў убок Драчыка строгія позіркі.
— Плявацца табе лёгка! — не адставаў стары Пархвенчык і як-бы цэліўся вострым носам у Драчыка.
— Якое там плявацца! — пакрыўдзіўся Драчык. — Я ад сэрца пісаў, бо люблю шчырасьць! — Лрачык стукнуў сабе кулаком у грудзі і падскочыў. Вочы ў яго гарэлі ад абурэньня. — Плявацца! Уласнай крывёю плюю…
Клюб выглядаў, як стрывожаны вулей.
— Правільна напісаў Драчык!
— Брэша!
— Хлусіць!
— Праўду сказаў!
Адны адным даводзілі сваю правату, хваляваліся. Ледзь іх супакоіў старшыня комуны, Шаневіч. Ён падышоў да Драчыка. У яго прыкметна дрыжэлі губы, быў бледны. Ён запытаўся ў Драчыка спакойным голасам:
— Комуну трэба было замацоўваць ды на ногі паставіць? Гэта па-твойму не грамадзкая праца — каля трыццаці сямействаў перашліфаваць ад „маё“ да „наша“?
— Такое „наша“ майму сэрцу нічога ня кажа. Мы сабе добра жывём вялікай сям‘ёю і адгарадзіліся кітайскай сьцяною ад усіх. Як у манастыры жывём, люблю шчырасьць!
— Перагібаеш, Драчык. Гарачы ты чалавек. Гарачнасьць не заўсёды ва карысьць ідзе. Як табе здаецца: наша камуна сама па сабе ня жывая агітацыя для ваколіцы? Нашыя ўраджаі, добра
