І словы айца Дзімітрыя пра мор на жывёлу і людзей, пра пажары глыбока заселі ў памяці Пархамчука. Ён заўсёды аб гэтым памятае.
Часта ўночы ён нават бачыць сны: бог карае Эгіпет.
І гэты самы Эгіпет вельмі падобны да комуны „Чырвоны Кастрычнік“.
Хоць рыжая барада, падкругленая зьнізу ножніцамі, яшчэ не пасівела, але на загарэлым твары барозны глыбокіх зморшчын. Макару за пяцьдзесят год. Ён нявысокі. Плечы трохі сутулыя. На ім расшпіленая шэрая жакетка. Вялізныя боты, белыя ад пылу, пахнуць дзёгцем.
Наставіць Макар шырокую загарэлую далонь супраць сонца над вачыма і глядзіць смаглым позіркам сьветлаватых вачэй на вагромністыя абшары бульбы, жыта, канюшыны.
Усё гэта комунарскае…
Абшары наводзяць на яго страх, душаць, ахопліваюць з ўсіх бакоў сотнямі нявідочных рук. Заўсёды яны перад ім. Ён іх бачыць перад вачыма нават ва сне: застылай паводкай насоўваюцца на яго поле.
Яго хутар вось тут, побач. Часта сюды прыходзіць тапіць у пахучай канюшыне сьлюнявыя праклёны ад бясьсільнай злосьці.
Бывае ён тут сустрэне аднаго з комуны — Сымона Троську.
Той — худы, высокі, востраносы, з мігатлівымі вачыма і хітрыкай у голасе.
Ведае Макар: ужо колькі разоў зьбіраўся Троська выйсьці з комуны, і вось цікава з ім пагаварыць…
Дыбае да яго Троська, як бусел. Сьмяецца, белыя вострыя зубы шчэрыць:
— Бачу здалёку, пянёк тырчыць. Ажна гэта ты-ы-ы!
Троська зацягвае „ты-ы-ы“ па сьпеўны лад.
— Я… — крэхча Макар.
— Чаго ты тут?
— А што? — усхопліваецца Макар: — Мо‘ пастаяць тут забароніш?
— Па-мойму хоць дзень і ноч стой сабе тут. Толькі нічога ня выстаіш. Ногі засьвярбяць, кроў застаіцца ў жылах.
— Так… — ня то на заўвагу Троські, ня то на свае думкі адказвае Пархамчук.
— Вядома, так.
Сьмяецца скрыпучым сьмехам Пархамчук. Троська на яго моўчкі глядзіць, міргае вачыма, як да старога сябра, і кажа:
— Дай закурым! — і Троська выймае з кішэні капшук.
Кураць махорку ў тоўстай паперы.
Між Троськай і Макарам уецца сіні дымок.
Не адступае Троська:
— Дык чаго тут стаіш? Сампатыю камуне выказваеш?
— Сампатыю.
Што гэта за слова „сампатыя“, Макар ня ведае.
