Перайсці да зместу

Старонка:Язэп Крушынскі. 1-я кніга (1929).pdf/21

З пляцоўкі Вікікрыніцы
Гэта старонка не была вычытаная

З барадой быў вельмі падобным да сэміта. З гэтай прычыны на сваіх плячох перажыў «историю евреев» у царскія часы. Пры пагромах пасьля 1905 году яго ня раз білі, як «жыда». Аднаго разу нават ледзь ад сьмерці выратаваўся.

У часы процэсу Бэйліса яго называлі «Бэйлісам».

Пры імпэрыялістычнай вайне — «нямецкім шпіёнам».

У цягніку аднаго разу да таго над ім кпілі, што хацелі выкінуць з вагона, калі цягнік імчаўся поўным ходам: думалі, што ён «жыд».

Выратоўвалі кожны раз толькі дакуманты.

— Досыць насіць гэтае жыдоўскае аблічча! Многа здароўя і прыкрасьцяй каштавала бародка…

— Дык чаму-ж ты, Аньцік, не абгаліўся яшчэ тады? Цяпер гэта зусім непатрэбна! Ніхто-ж цяпер яўрэяў не чапае!

— Вось якраз тады я лічыў патрэбным перажываць усе жудасьці гэтага народу, каб глыбей разумець яго нядолю, каб не адыходзіць ад слабага. Цяпер гэта лішняе.

Прайшло трохі часу і жонка звыклася бачыць мужа з голеным тварам.

— Ты, Аньцік, падобен цяпер да актора. Усе акторы безбародыя!

З барадою справа была наладжана добра. Тады вылезла на верх яшчэ цяжэйшая бяда: жонка яго называла «Аньцік» у той час, калі (паводле дакуманту) яна павінна яго называць «Ванька».

Агроному прыходзілася дваіцца: ва ўстановах, на вуліцы, з новымі знаёмымі ён быў Іванам Мацьвеевічам, а дома перад жонкай — Антонам Сяргеевічам.

Трэба было мець вялікую напружнасьць думкі, каб часта ператварацца ў іншую асобу. Часам сярод новых знаёмых, калі хтосьці скажа «Іван» — ён адварочваўся, думаючы, што гэта адносіцца да яго. А дома, бывала, часам як жонка скажа «Антон», дык не зьвяртаў увагі, нібы не яго завуць.

— Што ты, Аньцік, аглух? — дзівілася жонка. — Рэволюцыя на цябе кепскі ўплыў зрабіла. Ты стаў нейкім грубым. Я цябе заву, а ты не адклікаешся.

— Выбачайце, дарагая, я задумаўся і ня чуў.

— Над чым ты думаеш, калі без цябе ўсё абдумана?