Спала вёска, Цішыню ночы парушыў нечалавечы крык мацеры. Яна кінулася праз двор у поле, да лесу. Усьлед кінуўся ў ніжняй вопратцы бацька. Зьніклі яны і зноў апанавала ціша ночы. Паўла агарнуў жудасны страх.
— Ты забіў?
Халімон пазіраў у зямлю, чуў сыты пах зямлі і ўспомніў, як калісьці на поплаве вечарам нарадзілася ў яго думка адпомсьціць комуністым. Успомніў свае тагачасныя мары, але яны не абуджалі ўжо ранейшых пачуцьцяў, толькі пасілілі балючую крыўду за сябе. Губы яго шапталі бесьперастанку:
— Прапаў, прапаў…
— Сам ня ведаю, як пайшоў, як усё здарылася. Зямлю ў мяне адабралі, плян у горадзе, злосьць на людзей была, на ўсіх. А ён — комсамолец, дык хацелася, каб… Братка, сам ня ведаю, як гэта…
— Дык ты супроць нас, комуністых, пайшоў?
— Злосьць была, за сваё дабро, злосьць і праз гэта пайшоў, не падумаў. Ня ведаў, што так выйдзе. Загубіў сябе, дзяцей… Ведаў, што ён ідзе з лістом і навёў, паказаў.
Месяц спусьціўся да самага лесу, схаваўся за будынкамі. На дварэ стала цямней і халадней. Надыходзячыя досьвіткі зазывалі адпачыць, вольна, лёгка. Зазывала да гэтага і сьвежасьць ночы, і пах хлявоў, двара, поля. У Халімона гэта абуджала ўяўленьне сваёй хаты, гаспадаркі.
— Што скажа жонка, суседзі?
