— Вы ніколі і ня браліся дружна, грамадою, і ня ведаеце, якая вы сіла ў дружнай грамадзе. Хто-ж за вас рабіць будзе? І для каго вы будзеце рабіць?
— Мы гэта, брат, ведаем, да вось рады ня можам даць. Калі-б прыехаў прыстаў з бізуном да даў-бы перцу, то пасавіў-бы ўсіх на работу, — кажа стары Гілёрык.
Мікуцічане гудуць. Выплываюць розныя крыўды, непаразуменьні, успамінаюцца старыя прарэхі сялянскага жыцьця, аб грэблі перастаюць зусім гаварыць.
Некаторы час Лабановіч і ў сяле не паказваецца, бо нейк прыкра было слухаць насьмешкі сяброў.
Канчалася лета.
На лугох ужо расьсьцілалася зялёнымі аксамітамі пяшчотна-кволая атава. Парыжэлі стагі. Зьбіраліся ў вырай бублы. Агорнутыя сіняватаю смугою, журботна пазіралі далечы і ніклі ў сьвятле жнівеньскага сонца.
Пачалі разьяжджацца з летніх вакацый настаўнікі. — Пажыў, брат, і годзе: зьбірайся на сваё седала! — У гэтым голасе восені чуваць нейкі смутак, бо, здаецца, так нядаўна яшчэ гучэў другі голас, радасны, сьвежы голас вясны: разгарні крыльле, рушся з месца, ляці на прастор, жыві, як толькі ты здолен жыць.
Назначыў сабе дзень ад‘езду і Лабановіч.
Дубейка пераслаў яму пошту, але таго пісьма, якога так прагна чакаў, аб якім так многа думаў і аб якім не гаварыў нікому, а толькі насіў у сваім сэрцы, ня было і ня было. І ня будзе. Лета прайшло, прайшла і надзея. Ну што-ж? Пажартавала дзяўчына, а цяпер гэтыя жарты прайшлі ў яе: там, у глушы, дзе, апроч яго, нікога ня было, можна было і з ім пажартаваць, пасьмяяцца з яго, дурнога. Але такі канец, такі вывад спакою ня дасьць, не, ня дасьць!
Нядаўна прышоў да яго казённы пакет — назначэньне ў Выганскую школу. Углядаўся Лабановіч у гэтае слова: як-раз яно і падыходзіць яму. Проста аж нейк дзіўна трохі, бо ў гэтым слове чуецца яму як-бы нейкае выгнаньне. І чаму
