НОЧЧУ
I.
Весела ў млыне…
— Тах-тах-тах-тах… — выразна лапоча латак…
— Ж-ж-ж-ж… працавіта ўтораць яму жорны…
Сьцены дрыжаць. У іх глухім, ледзь чутным дрыжэньні чуецца змаганьне з магутнай сілай…
Усе зыкі тонуць у няўпынным шуме вады на коле. Нейкай адвечнай, бесканцовай і даўно знаёмай песьняй выдае гэты шум. І ўрачыстае жыцьцё і глыбокі спакой чуецца ў гэтай песьні. Пад яе лад душа чалавека то абураецца бадзёрым рухам жыцьця, то засьцілаецца салодка-аксамітавай пялёнкай смутку і пачынае плаўка калыхацца ў зялёным моры ўспамінкаў… І шум вады тады сьмела ўваходзіць у нутро чалавека, пранікае ў самыя патаемныя куткі і зьліваецца з песьняй душы ў ядыную дзіўную гармонію. Потым ураз вылятае, спуджаны прачнуўшымся розумам і зноў гудзіць здалёк, зноў заве да бурлівага жыцьця.
Ледзь дачакаўся Мікіта свайго чароду. Ён ужо блізка што дзесяты раз прыяжджае на млын пасьля таго, як яшчэ тыдзень таму назад прывёз сюды тры апошніх мяшкі збожжа. І няма ведама, адкуль панабралася столькі завозу? Пакуль зьмелеш, дык адпакутуеш так, што век будзеш помніць. Але, дзякуй богу, дачакаўся. Ужо з паўгадзіны, як Мікітава збожжа сыпецца з каша на жорны і адтуль белай, мяккай мукой зьлятае ўніз, якраз у рукі гаспадару. А той спрытна, зграбна, з асобым гаспадарскім смакам заграбае яе ў чарпак і беражліва ўсыпае ў мех.
Ну й меле! Не дарма даў прудніку паўфунта табакі. Яно можна-б было і чвэрткай абыйсьціся, але — няхай сабе: апошняе мліва, дык шкадаваць ня варта. Затое-ж і пусьціў, дык у самы раз. Мука — што пух, аж люба заграбаць яе. Але й млын наладзіўся дый вады, мусіць, досы: сыпе так, што ледзь справішся адграбаць.
