У суседнім двары забрахала сабака. Франусь Доўбня прысеў збоку кастра дроў.
Сабака ня ўнімаўся брахаць. Паўзком, стараючыся ня шамаць, Франусь Доўбня мінуў два другія гумны і апынуўся пры сваім двары.
Густы садок усьцяж пляцу калыхаўся над дваром, дзяручы галінамі дрэўцаў салому на страсе.
— Не чакаюць! Пэўна старыя й надзею ўсякую згубілі мяне дачакацца. Вось ім — неўспадзеўкі, прымхаю. Як з мёртвых...
Франусь Доўбня нералез у двор з загуменьня; паўз сьцену падыйшоў да дзьвярэй і паспробаваў адчыніць. Дзьверы былі замкнуты. Тады ён падыйшоў к вакну і дробным ціхім стукам прайшоў па шыбе.
— Хто там? — пачулася з-за вакна.
— Я, Франусь... адчынеце-э... — зычным шэптам падаў Франусь з двара.
II.
Украдкаю, перашэптваючыся з бацькам, Франусь увайшоў у хату. Панясло цяплом і спакоем. Захацелася сесьці.
— Як-жа ты, сынок, умудрыўся так? Цёмнаю ночкай! — пытаў бацька.
З ляжанкі зьлезла маці. Старэйшы брат, Платон, зашавяліўся на лаве. Пайшлі запытаньні.
Франусь прысеў на лаве між двух вакон і, седзячы, расказваў, як і што ён рабіў, каб уцячы з палка. „Падгаварыў камандзіра ўзводу, каб той дазволіў мне адлучыцца на нейкі час, а ўсё ўжо было раней сабрана. Камандзір даў дазвол, і я паціху, як-бы за справаю, пакіраваў у лес. Клунак-жа, гэты вось, яшчэ заўчасу прыхаваў у добрым месцы. Пайшоў і — пайшоў“... што слова, то гучней выказваў Франусь.
Бацька прыняў ад яго клунак, шынэль і боты і ўсё гэта разлажыў кожнае паасобку, што на лаве, што на ляжанцы. Маці пільна ўглядалася ў твар сына, хочучы выглядзець яго рысы ў цёмным хатнім змроку.
— Я захапіў нават з адзежы што-кольвек, — казаў далей Франусь: — і пару чаравік для бацькі. Прадаваў таварыш, а я пераняў. Цяжка да таго, што апошняе прадаюць хлопцы... Нямерна цягло ўцячы і цяпер я так здаволен, што...
— Цішэй вы троха, — пераняў Платон, не паднімаючыся з лавы, — можа хто слухае ў двары...
Франуся запалохала братняя перасьцярога. Раптам вярнулася нядаўняе пачуцьцё страху. Ён павярнуўся да вакна, каб
