насьць, якая трывожна лунае ў паветры, верне зноў пад ногі знаёмы, абыклы грунт, пахіснуты лютаўскім паўстаньнем.
Цар, падпісаўшы адрачэньне, прыехаў у стаўку і сядзеў тут, абкружаны адданым спачуваньнем прыслужнікаў і ўсяго „благородного“ жыхарства. Ад яго нібы чагосьці чакалі, аб ім гаварылі ў кожнай „приличной“ хаце, гаварылі з жалем і скрухай, перадавалі ў розных варыянтах словы яго, поўныя царскага велікадушша і хрысьціянскай лагоднасьці, абкружалі яго орэолам сьвятой пакуты.
І адначасна йшла недзе неўзаметку, употайку, чорная работа, недалужная, брыдкая — работа брудных сіл старога жандарскага ладу. Часта чуваліся словы „жыд“, „жыдоўская ўлада“, хадзіў у цёмных мяшчанскіх масах прыдушаны злосны і пагражаючы шопат. Нехта нешта рабіў, рыхтаваў.
Аднойчы ўвечары, ужо блізка дзесятай гадзіны, да Лясьніцкага зайшоўся Халіма і прапанаваў яму некуды йсьці па сакрэтнай і вельмі цікавай справе. Халіма быў нязвычайна сур‘ёзны, нахмураны, і яго грубы, быццам насьпех пакроены твар, выдаваў ад гэтага асабліва рэзкім. Ня было на ім ані сьледу той заўсёдашняй цені гумору, якая рабіла грубыя рысы троху мякчэйшымі, а часамі бадай што й прыгожымі.
Лясьніцкі спачатку толькі зьдзівіўся.
— Куды гэта так позна?
— Зьбірайся хутчэй, там убачыш. Толькі хутчэй. А ня хочаш, дык так і кажы. Аставайся сабе, можаш і на печ яшчэ ўзьлезьці.
Тон быў такі, што Лясьніцкі ня мог не пайсьці. Ён ураз сабраўся і яны вышлі.
Ноч была мокрая, чорная. Па завулку насіўся вільготны вецер — мяккі, густы, як воўна. Вецер закручваў іх сваім шумлівым крылом, атуляў шчыльна з усіх бакоў, быццам хаваў ад цікавае ночы. І тады здавалася, што яны адны, што ніхто іх ня можа ўгледзіць, што зусім не па завулку ідуць яны, а можа куды-небудзь у поле глухое, бяскрайнае перанясьліся і ідуць без дарогі, проста наперад, у самыя абнімкі шаўковага падатнага ветру. Прынамсі ў Лясьніцкага было
