Старонка:Сынтакс беларускае мовы (1926).pdf/180

з прыназоўнікам „у“. Сходы адбываюцца панядзелкамі і пятніцамі, або „ў панядзелкі і пятніцы“. Цяперашнім сьветам ня скора такую знойдзеш. Яшчэ малым хлапчуком чуў я гэта ад свайго бацькі. Калі-ж цябе ў госьці чакаці: ці глыбокімі сьнягамі, ці зялёнымі лугамі, ці вішнёвымі садамі?“

Форму творнага склону маюць і некаторыя прыслоўі часу: тады, заўсёды, заўсягды.

3) Творна-прыладны звычайна абазначае той прадмет, якім што-небудзь робіцца, і стаіць ён толькі пры дзеясловах, напр.:

Узяць рукою, касіць касою. Што ўлетку ножкаю коп, то ўзімку ручкаю хоп. Чужая старана тугою арана, сьлёзкамі засявана, а свая старана сошкаю арана, пшонкаю засявана. Па калені ўсыпаў яго іскрыем. Зайчык маленькі, чым ты жывенькі? Я і сам дзіўлюся, чым я жыўлюся.

У вапошніх прыкладах прылада больш уяўная, разумовая.

4) Пры параўнальнай ступені ставіцца творны склон меры для абазначэньня таго, чым адзін прадмет пераважвае другі, напр.: Ён галавою вышэй за мяне. Чым скарэй, тым лепей.

5) Творны прычыны стаіць заўсёды пры дзеяслове: Мучыцца жыватом.

6) Творны адносін: Вясельле слаўна песьнямі, а хаўтуры — выямі. Узяў за гэта сто рублёў гатоўкаю.

7) Творны спосабу дзеяньня; ён стаіць пры дзеяслове ды адказвае на пытаньне „як?“ Гэты творны, у большай ці меншай меры, траціць прадметнасьць і мае значэньне прыслоўя. Прыклады:

Слатою ці сьляпіцаю лезе ў вочы. Злотам іскры скачуць. Макам прапаў. Жыве сабе дармаедам. Вы разбоем запанавалі гэтым лесам. Стаў ды думаю сабе, якім-бы гэта спосабам дастаць мёду?

З творнага спосабу дзеяньня разьвілося шмат прыслоўяў у форме творнага склону адзіночнага і