хою, паціху ступае ў вузкую разору на халаднаватую зямлю і сьпявае ціха, сумна:
|
Э-эх ты, до-о-ля-а-а май-й-а-а, |
Ціхія словы дзедавай песьні падаюць на ральлю і зьнікаюць, сашнікі закідаюць іх зямлёй. У дзеда худы, патрэсканы ад ветру, твар. Вочы ягоныя блішчаць схаванымі ў куткох сьлязьмі. А хлапчуку ад гэтага і ад слоў песьні дзедавай хочацца заплакаць. Ён туліць вочы ў зямлю, мысьленна ўторыць словы дзедавай песьні, ад якіх разьліваецца па ўсім цале сьцюдзёная, незразумелая балючасьць і пракусвае губы, каб стрымацца і не расплакацца.
— Прагонім гэны раз туды і назад і паедзем да дому, — кажа дзед, — а то я, браце, замарыўся дужа. Увечары лепш дааром…
Дадому валы па шляху ідуць хутка. Пыліць ззаду за валамі саха. Дзед ідзе за сахою з боку, а хлапчук уперадзе, побач з валамі. Па абое бакі ад шляху цягнуцца вузкія, у два загоны, і бяз меры даўгія, аж да рэчкі і да асіньніку ў другі бок, палоскі. Каля шляху яны засеяны ярыною. Дзед пазірае на палоскі, на нізкую і рэдкую ў разорах ярыну і кажа:
— Вымакае… а й без разоры нельга, зусім тады вымакне… Мала зямлі ў нас, браце, мала… Як аслабаненьне было, пан усю «Кунаведзь» сабе ўзяў, а нас, мужыкоў, на «адмену», у багну гэную. Вось яно і вымакае… Гэта яшчэ за маёй памяцьцю было, лес тут быў вялізны, бор і балота. Дзе «Дзякава» — падступіцца тады нельга было, грузьлі і чалавек і карова. А пасьля адкупілі ў пана лес
