Перайсці да зместу

Старонка:Праз гады (1936).pdf/389

З пляцоўкі Вікікрыніцы
Гэта старонка не была вычытаная

ўсё. Гэта была не звычайная цікавасць да газет, Гэта была цікавасць да іншага свету, які ляжаў па той бок мяжы. Нешта падобнае на пачуццё, якое было ў прафесара, калі ён збіраўся ў сваё падарожжа за мяжу, тая-ж прыўзнятай зацікаўленасць пытаннем: «А што-ж там?» І тое-ж жаданне ў чужым, у далёкім праверыць тое, што вакол яго.

Прафесар перагортвае газеты. За мяжой ён бачыў іх і чытаў. Тут і «Последние новости», и «Дни», «Берлинер Тагеблат», і венская «Арбейтэр Зонтаг», парыжская «Матэн» і англійская «Таймс» ды іншыя, пачынаючы ад соцыял-дэмакратычных і канчаючы белаэмігранцкімі. І тое, што газеты розныя і што багата іх, радуе прафесара. Ён мае магчымасць пабыць сёння ў асяроддзі, дзе вельмі вялікая рознагалосіца. Гэта акурат тое, што падабаецца прафесару. Ён пачуе голас і адных, і другіх і ў гэнай рознагалосіцы знойдзе тое, што яго цікавіць. І, задаволены гэтым, прафесар мосціцца на крэсле і схіляецца над газетай з артыкулам вядомага французскага сенатара пра ягонае падарожжа па Совецкаму саюзу. Краіну, у якой жыве прафесар Галынскі, французскі сенатар заве «краінай парадоксаў». Гэта цікава, і прафесар уважліва прачытвае артыкул, радок за радком.

Ад аднаго артыкула ён пераходзіць да другога. Ён ніколі амаль з такой цікавасцю не чытаў газет. Змест іхны як-бы наўмысля падабраны. Пасля артыкула французскага сенатара ён чытае ў «Последних новостях» справаздачу пра, сход рускіх эмігрантаў у Парыжы. Змест справаздачы прыпамінае яму тое, што ён часта чуе ў словах Пілацеева: злосць і бездапаможнасць. Прафесар думае пра змест газет, якія даў яму Буднік. Раптам прыходзіць думка, што Буднік падабраў газеты наўмысля. Інакш чаму-ж ён адразу-ж прывёз іх? Але для чаго ён гэта зрабіў? Ведае пра абшчэнне прафесара з чалавекам таго лагера? Можа дагадваецца пра наяўнасць аналагічных думак у прафесара і наўмысля даў газеты, каб, знайшоўшы тыя-ж думкі там, ён зразумеў, чые яны? Ха-ха! Прафесар зусім не крыўдуе за гэта. Калі так, гэта вельмі хітра і разумна прыдумана. І калі-б Буднік прызнаўся ў гэтым, ён з удзячнасцю паціснуў-бы ягоную руку. Яго радуе і некалькі ільсціць яму гэная клапатлівасць з боку Будніка, буднікава жаданне захаваць яго, так або інакш карыснага для ягонай справы.

Час ад часу прафесар адрываецца ад газет і ходзіць па габінету з гэнымі мысяямі. Яны цяпер не пакідаюць яго. Вяртаючыся да газеты, ён знаходзіць у надрукованым мыслі, якія не раз наведвалі і яго, і пачынае смяяцца. Ён