шапятоўцаў на новую дарогу выцягваць, як і некалі. Ну, выходзь, таварыш Шкробат, гавары.
Буднік сеў за сталом і чакаў. З лаўкі пазіралі на Тарэнту, чакаючы, што ён скажа: Мікода Жук, Сузон Каляда і Міхалка Хвойчык. А за імі павярталі галовы ўсе, хто сядзеў і стаяў наперадзе і нават тыя, што стаялі побач. Тарэнту зрабілася раптам горача і густа выступіў на твары пот. Ён расшпіліў кажух, азірнуўся разгублена на знаёмыя твары аднавяскоўцаў, зірнуў на Будніка, які чакаў ягонага адказу, і прыглушаным хрыплым голасам сказаў:
— Я пра новае жыццё нічога сёння сказаць не магу.
— Гэта чаму-ж? — запытаў Буднік.
— Я пакуль што яшчэ нідзе не бачыў яго.
Сход, здавалася, толькі і чакаў гэтых тарэнтавых слоў. Мужчыны заварушыліся, замахалі рукамі і разам, перабіваючы адзін аднаго, загаварылі:
— Праўду кажа! не бачылі мы яшчэ таго новага, не ведаем якое яно.
— Які смак у ім…
— Каб тое новае не было горш старога.
— А ўжо-ж.
— Жыццё змяніць — гэта табе не каня на рынку памяняць.
— І каня памяняць не так проста: бывае прамяняеш быка на індыка.
— А нё-ж… Чалавек рабіў, рабіў і раптам аддай ім усё…
— А як-жа: каня аддай, карову аддай, насенне аддай…
— А сам вясной хоць з торбай ідзі прасі.
— І пойдзеш…
Галасы мужчынскія перабіў Буднік:
— Ты, таварыш Шкробат, таксама баішся?
— Я нічога не баюся, баяцца мне няма чаго. — Тарэнта злаваў, што сход так падтрымаў яго. — Баяцца няма чаго. — сказаў ён яшчэ раз. — І кожны няхай сам за сябе гаворыць, я тут нікому не ўказчык, і торбы табе катораму ніхто не начэпіць, калі рабіць будзеш у калгасе, а не ў цянёк бегаць…
— Дык як-жа рабіць? — вырвалася ў кагосьці.
— Як хочаш рабі, галаву-ж мо’ маеш? Цяжка так жыць, ідзі ў калгас…
— А ты як?
— Як прыдзе час, я сам скажу.
— Яму хутара шкода! — кінуў з месца Сузон і падняўся з лаўкі. — Пасароміўся-б, Тарэнта!
Буднік нешта сказаў Сузону і той сеў. Словы сузонавы
