ЗАДАЧКА 119. Выпісаць спачатку сказы ўмоўныя, а потым уступальныя.
Баючыся воўка, і ў лес не хадзіць. Былі-б пабразгачыя, а памагачыя будуць. Зарадзіў званец — хлебу канец. Зарадзіла мятліца — хлебу палавіца. Калі-б меў сілу, то й за лужай знайшоў-бы ніву. Калі-б воля, знайшоў-бы сабе поле. Калі ў дзяжы падход, дык і ў печы рост. Каб ня ежка ды не адзежка, дык была-бы грошай дзежка. Калі гаспадар у карчме скача, то гаспадарка ў дварэ плача. Калі дало зрабіць, то дасьць і зьесьці. Хоць грыбна, але ня хлебна. Калі не намалоцім, то й не накалоцім. Калі род, дык і ўмалот. Калі пыл на баране, дык і блін на рашаце. Лепей з добрым згубіць, чымсі з дурным знайсьці. Мякка сьцеле, да мулка спаць. Ня хочацца, дык і ня можацца. Пагнаўшыся за двума зайцамі, ніводнага ня зловіш. Пайшоўшы ў мір, і цестам прымай. Прападай тое серабро, калі жыць недабро. Ня хочаш з моладасьці працаваць — будзеш пад старасьць з торбай танцаваць. Хадзіў-бы ў злоце, каб ня дзірка ў роце. Хоць з вадою, абы не з бядою. Чужую кучу веючы, свае вочы парошыш. Чыста ад пырніку поле апратай, бо калі ў пырнік зерня пасееш — з працы свае карыстаць не здалееш (Ант. Гал.).
ПРЫКЛАДЫ ДЛЯ РАЗБОРУ. Хутка расьце жыта, і цешыцца сэрца працавітага гаспадара. Лета зьбірае, а зіма праядае. Спачатку гром грымеў, а потым дождж пайшоў. Прыгрэла сонейка, згінуў сьнег, асушылі вятры зямельку. Сонца паліць што раз гарачэй: пажоўклі маладыя каласкі, пажоўкла зялёная саломінка. Тут рэчка пад бокам, і процьма ў ёй рыбы. Слухаюць людзі, і сэрца іх млее. Падышоў паляўнічы да ямы ды бачыць: у вадным кутку скрыпач, а ў другім воўк. (Каг.). І такая ў іх музыка пайшла: скрыпач грае, воўк вые, а другія ваўкі з лесу сабе голас падаюць. (Каг.).
