Чаму-ж сонца здаецца такім маленькім? Бо яно страшэнна далёка ад нас, ад зямлі: на 147 міліёнаў клм. Вось пасьля гэтага мы паверым, што ня сонца мае рух навакол зямлі (вялікае кругом маленькага), але наадварот: зямля рушыцца навакол сонца (маленькае навакол вялікага). Зямля прабягае навакол сонца ў 365 сутак і 6 гадзін. Гэта будзе год.
Плянэты. Апрача зямлі, навакол сонца верцяцца яшчэ некаторыя зоркі, так званыя плянэты (бадзяжнікі). Ёсьць плянэты болей за зямлю (Юпітэр, Сатурн), іншыя — меней (Марс, Вэнэра). Але ўсе плянэты — меней за сонца.
Месяц. Таксама і месяц мае вярчэньне навакол зямлі, а разам з зямлёй — вакол сонца. Месяц — таксама куля, але меней за нашую зямлю ў 40 раз. Сонца, плянэты, зямля і месяц складаюць так званы сонечны ўклад. (Мал. 67).
._Малюнак_67.jpg)
Мал. 67. Сонца, зямля, месяц.
Поры году. Каб зразумець, ад чаго залежаць поры году, прапільнуем за сонцам, хаця-б з вясны.
Дзень ад дню сонца ўсё вышэй і вышэй стаіць у поўдзень, кругі яго на небе (ад усходу да захаду) усё павялічваюцца. Дню прыбывае і прыбывае; ночы пакарачваюцца. Гэтак цягнецца аж да 23 чэрвеня; гэта — самы доўгі дзень у нашай старонцы, гэта — сярэдзіна лета. Пасьля 23 чэрвеня дні зьмяншаюцца пакрысе (на мінуты дзьве ў суткі); сонца ўпоўдзень усё стаіць ніжэй, кругі яго на небе карацеюць. Так цягнецца аж да 24 верасьня. У гэты дзень ноч роўна дню на ўсёй зямлі (па 12 гадзін). Пасьля 24 верасьня сонца йдзе на зіму: дню убывае, ноч павялічваецца; сонца стаіць нізка ўпоўдзень і грэе нямоцна. Так цягнецца аж да 25 сьнежня.
