... Ноч і цемень.
Чорная ноч вісьне над шырокай зямлёй; ня відно ў цемені ні прытулку, ні супакою, душыць яна чалавека, разьбівае на часткі глыбіню сумных перажываньняў.
На небе ні зоркі — хмарнае без канца, бяз дум.
Чуць віднеецца хлябістая дарога-шлях. Лужыны пасерабрылі зямлю. На шляху, быццам здані, стаяць бярозкі — цёмныя, маўчаць, тоячы ў сабе невядомую сілу, якую зараз няможна выказаць, а толькі ўдзень паказаць.
Па шляху ідзе трое людзей.
Дзьве цёмныя цені — урадніка і старасты — рушаць наперадзе, раўно цялёпкаючыся ў гразі, а ззаду ідзе сагнутая, пахілая цень Максімава, — яшчэ тры вярсты да воласьці. Холадна ім, таму сярдзітыя да Максіма: ён прычына гэтага, каб ісьці цёмнай ноччу ў такую далеч, а ісьці скрозь ноч ня хочацца.
Цёмным засталося ззаду сяло...
Абапал дарогі павольна калышуцца лазовыя кусты, пад нагамі мокрае лісьце з дрэў. Пад адкосам гарыць вогнішча — толькі яно сьвеціць сярод агульнай цемнаты агнявой плямай; хоча і ня хоча гарэць, патухне і зноў уздыміцца кверху. Сядзяць людзі-падарожнікі ды грэюцца. Стары белабароды дзед гамоніць нешта. Адпрэжаныя коні хрумсаюць мокрую траву. Падарожнікам усё роўна; сонна паглядзелі яны на траіх людзей і падумалі, можа:
«Куды гэта яны ідуць у такую цемень?»
