i часьцей выдаюцца пастановы, якія не карысны ні каталіцкай веры, ні гаспадарству.
У 1732-м годзе была выдана, напрыклад, такая пастанова: Людзям другіх вераў — праваслаўным і протэстантам — адбіраецца права быць абранымі ў паслы на соймы, трыбуналы і ва ўсякія асобныя камісіі, што утвараюцца для якіх-колечы справаў. Правы іх раўнуюцца з правамі габрэяў. Сойм 1764-га году ухваліў пастанову караць сьмерцю тых, каторыя пяройдуць з каталіцтва ў другую веру. У 1766-м годзе сойм ухваліў, як закон, такую прапазыцыю кракаўскага біскупа Солтыка: „Абвяшчаць ворагам гаспадарства кожнага, хто асьмеліцца сказаць на Сойме прамову на карысьць інаверцаў“.
Гонячыся за тымі благамі, якія суліла каталіцтва, і баючыся тых збыткаваньняў, якія былі зьвязаны з праваслаўем, праваслаўная шляхта пераходзіць у польска-каталіцкі лягэр, кідаючы сваю родную веру і беларускую нацыянальнасьць. Яна (шляхта) становіцца чужою для роднага краю, памірае для нацыянальнай справы. На варце праваслаўнай веры і беларускай нацыі асталіся толькі „худыя і няслаўныя сяляне“.
Разам з палітычным і рэлігійным уплывам польскасьці, а таксама, і асобна ад яго йшоў уплыў і культурна-нацыянальны. Беларуская шляхта, адтрымаўшы палітычныя правы і веру Польшчы, пачала адтрымаваць польскі склад жыцьця. Польскія звычаі і мова сталі яе ідэалам. Езуіты дзеля рэлігійных мэтаў закладалі польскія школы і друкавалі кнігі ў польскай мове. Пашыралася польская адукацыя і польская кніга. Разумеецца, гэтая польская „паліроўка“ пашыралася толькі сярод тых грамадзянскіх станаў, каторыя адтрымлівалі шляхоцкія „вольныя“ правы, каторыя вучыліся ў школах і чыталі кнігі, г. зн., сярод вышэйшых станаў Беларусі. Усё менш і менш аставалася беларускіх паноў, якія хавалі беларускія звычаі, культуру і мову. З цягам часу, Беларусь амаль што ня ўсіх сваіх паноў аддала Польшчы. Але доўга яшчэ ўрадоваю, дзяржаўнаю моваю на Ліцьве і Беларусі была беларуская мова. Урэшце, было скасована і гэта. Сойм у 1697-м годзе выдаў такую пастанову: „pisarz powinien nie porusku, a popolsku pisać“. З гэтага часу ўсе законы і ўрадовыя пастановы робяцца папольску. Беларускую культуру, звычаі і мову сталі захоўваць толькі людзі, каторым было не да „бляску“, не да „паліроўкі“, людзі сялянскага, мужычага стану. Але гдзе-ж было паднявольнаму зьберагчы і захаваць старую і вялікую беларускую культуру. У сваёй вясковай, курнай і ўбогай хаце захаваў ён толькі мову бацькоў сваіх. І стала з таго часу беларуская мова мужыцкай, хамскай, хлопскай мовай.
