на зору Наполеона. Яны ўжо ад яго чакаюць поўнага адбудаваньня Рэчы Паспалітай.
У самым канцы 1811 і пачатку 1812 году ідзе яшчэ адна проба ўтварыць буфэрнае гаспадарства. Вынікае плян пабудаваць самастойнае, пад протэкторатам Расіі, Вялікае Княства Літоўскае. У гэтай справе вядуцца перагаворы з літоўска-беларускім магнацтвам, на чале якога стаіць Агінскі. Вызначаецца шырокая тэрыторыя для новага гаспадарства, куды ўваходзяць губэрні: Горадзенская, Менская, Віленская, вобласьць Беластоцкая, губэрніі Кіеўская і Падольская. Для новага гаспадарства проэктуецца нават констутуцыя, падобная на Фінляндзкую. Гэты, вельмі беспадстаўны па замысьле плян так і ня зьдзейсьніўся, бо распачалася вайна 1812 году.
Маніфэстам ад 8-га верасьня 1802 году замест старых пятроўскіх колегій былі ўтвораны міністэрствы, лікам — восем. На чале іх былі пастаўлены асобныя міністары, асабіста адпаведныя перад царом кожны за сваё міністэрства. Паміж імі было ўтворана міністэрства асьветы, каторае паводле маніфэсту павінна было мець сваёю мэтаю „выхаваньне моладзі і пашырэньне навук“. На чале тых міністэрстваў, каторыя урад лічыў вельмі адказнымі, былі пастаўлены члены Інтымнага Комітэту. Такімі міністэрствамі былі прызнаны — унутраных спраў, (міністар Качубей, яго таварыш — Строганаў) і чужаземных спраў (таварыш міністра Чартарыскі).
У сувязі з утварэньнем міністэрства асьветы ўся імпэрыя была падзелена на вучэбныя акругі, у склад каторых уваходзіла па некалькі губэрань. У 1803 годзе (24 студзеня) была вызначана і Віленская вучэбная акруга. Яна займала вялізарны раён, у склад яе ўваходзіла і Беларусь. Яе складалі такія губэрні: Віленская, Ковенская, Горадзенская, Менская, Віцебская, Магілеўская, Валынская, Падольская і Кіеўская. На чале вучэбных акруг у Расіі былі пастаўлены так званыя папячыцелі, на чале Віленскае акругі — куратар, што і значыць у перакладзе з лацінскай мовы „папячыцель“. Пасаду куратара Віленскае вучэбнае акругі заняў таварыш міністра чужаземных спраў, член Інтымнага Комітэту, польскі патрыот А. Чартарыскі. Такім спосабам, пад польскім уплывам апынуліся дзьве вельмі важныя справы — кіраваньне дыплёматыяй і выхаваньне моладзі на Беларусі і частцы Украіны. На дапамогу Чартарыскаму, як куратару, прышлі такія самыя польскія патрыоты, як і ён сам, — Тадэуш Чацкі і ксёндз Гуго Калантай.
Калантай, ня гледзячы на свой духоўны стан, быў прыхільнікам ідэй Вялікай францускай рэволюцыі. Гэты здольны і энэргічны чалавек
