Міх. ЧЭМЕР.
„Верная дачка Сонца“ і „Шчырай Зямелькі“.
Натальля Арсеньнева: „Пад сінім небам“.
Віленскае выдавецтва Б. Клецкіна, Вільня, 1921. ст. 141 у 8°. Цана 2 зал. 50.
— Цана 2 зал. 50 гр. —
(Глянь кн. 5 „Род. Гонеў“).
Прырода Арсеньневай — зусім жывая, навет неяк — людзка-жывая… Гэтае глыбокае пачуцьцё свае кроўнае свайні-сынаўства з Сонцам і Зямлёй, каторыя спарадзілі ўсё, што ёсьць „пад сінім небам“, робіць паэтцы блізкімі, як браты ды сёстры, — усе творы ды зьявы ў прыродзе. Шчырым пачуцьцём, цалком ужо незразумелым у нашыя „разумныя“ часы, паэтка адчувае ня толькі жывымі, але — маючымі быццам душу ды сьведамасьць — усё што ёсьць у прыродзе.
У ўсім яе жыцьця — пачуцьці лы сьвета — паглядзе ўсьцяж жывы той відаць несьмяротны ў паэзыі, „спачатны анімізм“, каторы калісьці прасякаў наскрозь нашую старадаўнюю „рэлігію Сонца“.
Далей мы пакажам, як паэтка, сьпеючы духоўна, прабуе шукаць выхадаў за межы гэтае абмежанасьці „стуленага кола вечных паўтарэньнеў“, — „адвечнае песьні“ Прыроды, каб перамагчы гэтую залежнасьць ад яе зьменнасьці, каторая — часамі нязносная, часамі страшная чалавеку ў грамадзянстве… Але гэтыя праўдзіва-людзкія высілкі — тым болі маюць хараства ды высокае павучальнасьці, чым болі моцнае ды жывое карэньне мае яе жывая, чулая, творчая душа ў Прыродзе… Яна гэткім парадкам, як кожны запраўдны паэта, нічога быццам не бярэ на-веру — з усяго, што існуе ў гатовым відзе ў сучаснай „духоўнай традыцыі“ — яна сама хоча тварыць — перажываць усю даўгагоднюю эвалюцыю народнае сьведамасьці — за сваю ўласную „рызыку й страх“.
Дык — гляньце, як запраўды жыве ўсё ў яе паэтычнай Прыродзе! —
Сонца — жывое, бо гэта — жывы Бог Прыроды й Жыцьця, Бацька ўсяго, што толькі ёсьць „пад сінім небам“ сьветлага, дужога, сьмелага, радаснага!…
