Перайсці да зместу

Старонка:Беларуская граматыка для школ (1921).pdf/23

З пляцоўкі Вікікрыніцы
Гэта старонка не была вычытаная
Адзіночны лік.
Н. В. К. 5. жыцьц-ё 2) пол-е
Род. жыцьц-я пол-я
Дав. жыцьц-ю пол-ю
Тв. жыцьц-ём пол-ем
Ме́с. жыцьц-і пол-і
Множны лік.
Н. В. К. .. пал-і
Род. .. пал-ёў
Дав. .. пал-ём
Тв. .. пал-ямі
Ме́с. .. пал-ёх
§27. Увагі аб канчатках.

1) Месны склон адз. л. мае чатыры канчаткі: е, і, ы, у, якія ўжываюцца, так, як у іме́ньнях мужчынскага роду, напр.:

а) у сяле́, пры вакне́, у гумне́, на сукне́, аб пісьме́ і г. д. (канчатак е пад націскам).

на се́не, у ле́це, на це́ле, у слове, на не́бе, на пале́не, і г. д. (канчатак не пад націскам).

b) аб дабры, на плячы, пры гумянцы, на моры, у горы, пры вогнішчы, на сэрцы, на ваконцы, на сонцы і г. д.
с) іме́ньні на к перад канчаткам маюць у: ве́ка — аб ве́ку, вока — аб воку.

d) у лахмацьці, у жыцьці, на гальлі, у чытаньні, пры здарэньні, на полі і г. д.

Задачка. Вывесьці правіла, калі ўжываецца які канчатак.

2) Назоўны склон мн. ліку мае канчаткі і, ы: гумны, палі, азёры, здарэньні і г. д.
3) Родны склон мн. л. можа ўжывацца або з канчаткам оў (аў) або без канчатку: вядзёр — вёдраў, красён — кроснаў, пле́ч — пле́чаў і г. д.
4) Трэба заўважыць розьніцу ў націску: сяло — сёлы, вядро — вёдры, вакно — вокны; але — два, тры, чатыры сялы, вядры, вакны i г. д.
5) Слова ярмо ў множным ліку мае ёрмы (але — два, тры, чатыры ярмы).

§ 28. Вока і вуха скланяюцца гэтак: вока, вока, воку, вокам, на воку; вочы, вачэй, вачом, вачмі, аб вачох; вуха, вухам, у вусе; вушы, вушэй, вушом, вушмі, аб вушох.