Перайсці да зместу

Старонка:Беларуская граматыка для школ (1918).pdf/23

З пляцоўкі Вікікрыніцы
Гэта старонка не была вычытаная
Лік множны.
1 ас. пал-ім гавор-ым
2 ас. пал-іце гавор-ыце
3 ас. пал-яць гавор-аць
Увага. Здараюцца і такія формы, як гоне, гавора, падобна да будзе, скажа і г. д.

§74. Прошлы час.

Лік адзіночны.
1 ас. я нёс, нясла, нясло
2 ас. ты вёў, вяла, вяло і г. д.
3 ас. ён
яна
яно
Увага. Часамі здараецца час запрошлы: я быў прынёсшы, зробіўшы, пайшоўшы і г. д. (пе́рш, чымся што другое здарылася).

§75 Будучы час мае дзьве́ формы: простую складаную:[1] я зроблю, я буду робіць.

Простая форма спрагаецца так сама, як цяпе́рашні час. Напр.: я зроблю, ты зробіш, ён зробіць; мы зробім, вы зробіце, яны зробяць.

Складаная форма зложана з будучым часам ад „быць“ і неазначальнай формай таго слова, што спрагаецца:

Лік адзіночны.
Лік множны.
я буду робіць мы будзем робіць
ты будзеш вы будзеце
ён будзе яны будуць
Увага. Здараецца час прадбудучы, я буду пайшоўшы, буду ўстаўшы і г. д. (пе́рш, чымся што другое зробіцца).
§76. Загадны лад.

І Лік адзіночны.

1 ac.
2 ас. няс-ібяр-ы
3 ас. хай(няхай)няс-é(ць),бяр-э(ць).

Лік множны.

1 ac. няс-е́ма бяр-эма[2]
2 ас. няс-е́це бяр-эце
3 ас. хай(няхайняс-у(ць)бяр-у(ць).
II Лік адзіночны.
Лік множны.
1 ac. бра́зьнема
2 ас. бразьні бра́зьнеце
3 ас. хай бразьне хай бразнуць
III Лік адзіночны.
Лік множны.
1 ac. чуймалійма
2 ас. чуйлі чуйцелійце
3 ас. хайчуехайліе́ хай чуюць хай ліюць
  1. дзеясловы закончанага трываньня маюць будучы просты: пайду, зроблю; незакончанага — будучы складаны: буду хадзіць, буду робіць.
  2. могуць ужывацца і фрмы: нясе{{subst:націск}}м, бярэм і г. д.