Скацінная апека

З пляцоўкі Вікікрыніцы
Jump to navigation Jump to search
Скацінная апека
Верш
Аўтар: Францішак Багушэвіч
Крыніца: http://litby.com/stihi/bagushev/359-bagushev-033.html


І не спадзяваўся, і у сне не сніў,
Што мая кабыла ды мае апеку!
І бывала так, што і добра біў,
Як таго заслужа, не то што для здзеку.
Вот былі марозы, здаражэлі дровы,
Я наклаў на гнедку зо тры абярэмкі
І папхаўся ў Гродну пад самы Рок Новы.
Жонка дала яек, каб купіў ціжэмкі,
Заяц быў забіты і скурка шашкова…
І еду ў Гродну я з гэтым таварам.
Дарога цяжкая і сырыя дровы,
Кабыла худая; але з сваім дарам
Дык пхаўся памалу далей ды далей;
Прыехаў на рынак; тут здзёрлі дзесятку
Брамнага, ці як там, за штосьці, казалі.
Паказалі мейсца; стаў я за рагатку,—
Пані шчуп за зайца і купіла зараз.
Жыд зараз за скурку адлічыў тры злоты.
Вот толькі з дрывамі, з яйкамі амбарас.
Тры бабы да яек набралі ахвоты…
Засталіся дровы. Дзякуй табе, Божа!
Аж і жыд прыходзе і таргуе дровы:
Восем злотых суле і грошы паложа,
Адскоча, падскоча, гане, што яловы,
Даець — і з дзесяткай! «Давай,— кажу,— плату!» —
«Вязі, вязі зараз!» Дрыжыць, як асіна,
Сам ляціць, а гоне, мусіць, тапіць хату.
Мяне ўзяла літасць сабачага сына.
Ганю я кабылу бічам па каленях,
А слізка, а цяжка, цесныя дарогі;
Снегу толькі звання, усё па каменнях.
Кабыла рванула і пала на ногі:
«Каб ты не даждала!» А жыды смяюцца!..
Давай я бічыскам падымаць скаціну.
Вот-вот жа устане, каб трошкі напнуцца.
Ну, ужо ж устане, а дроў не пакіну!
Аж пан хап за рукі, трэсь мяне па твары.
«Я тут, — кажа,— членам, апякун скаціны,
А вы б’іцё коні, сабачыя вяры!
Вот зараз і вашай запрабуюць спіны!..»
Крыкнуў штось так кшталтам:
«Гора даві!» Як тыц два ваякі!
Жыды зараз дровы расхапалі гвалтам,
А маскалі цягнуць мяне, як сабакі.
Білі, білі ў плечы, пацягнулі гдзесьці,
Аж у дом вялікі, што на ім званіца.
Адабралі грошы, а не далі есці;
Хоць ужо кабылы б мне сваёй дабіцца!..
Прадзяржалі тры дні. «Ступай да дзярэўні!»
«Гдзе ж, — кажу, — кабыла, і грошы, і сані?»
«Кабыла іздохла, ад пабою, пэўне,
А табе за гэта будзе наказанне!»
Вот дык дажыўся! І зналі б іх злыдні,
Што і над кабылай такая апека,
Што з голаду здохла, прастаяўшы тры дні,
Але біць не можна! Мяне ж, чалавека,
Збілі як хацелі, і дабро мне гіне,
І няма апекі нада мной ніякай.
З гэтакай апекай і нас з’ядуць свінне,
Ці мусім зрабіцца куслівай сабакай.