Руска-беларускі слоўнік (1937)/Слоўнік/Ч
| ← Ц | Ч Публіцыстыка Аўтар: Андрэй Александровіч 1937 год |
Ш → |
чабан — чаба̀н.
чабёр бот. — чабо̀р.
чавкать — чвя̀каць, жвя̀каць.
чад — чад.
чадить — чадз̀іць.
чадра — чадра̀.
чаепитие — чаяп̀іцце.
чай — чай, гарба̀та.
чайка зоол. — ча̀йка.
чайная — ча̀йная.
чайник 1. (для кипячёной воды) — ча̀йнік; 2. (для заварки чая) — імбры̀чак.
чайный — ча̀йны.
чан — чан, чоп.
чарка — ча̀рка.
чаровать — чарава̀ць.
чаровница — чараўн̀іца.
чародей — вядзьма̀р.
чартизм — чарты̀зм.
чарующий — чараўн̀ічы, чаро̀ўны.
чары — ча̀ры.
час — гадз̀іна, час; в 9 часов — а 9-й гадзіне; который час — якая гадзіна, колькі часу; с часу на час — з гадзіны на гадзіну.
часовня — капл̀іца.
часовой I. воен. — часавы̀.
часовой ІІ. — гадз̀іннікавы; часовой мастер — майстар гадзіннікаў; часовая стрелка — гадзіннікавая стрэлка.
частенько — частава̀та.
частить — часц̀іць.
частица — ча̀стачка, часц̀інка.
частичный — частко̀вы.
частник — прыва̀тнік.
частновладельческий — прыватнаўла̀сніцкі.
частное мат. — дзель.
частность — прыва̀тнасць; в частности — у прыватнасці, паасо̀бку.
частный — прыва̀тны; частным образом — прыватна.
часто — ча̀ста.
частокол — частако̀л.
частота — частата̀.
частушка — часту̀шка.
частый — ча̀сты.
часть 1. — ча̀стка, часць; 2. мат. — ча̀стка; 3. (речи) грам. — часц̀іна; 4. (света) геогр. — ча̀стка; 5. (машины) тех. — часць; 3. воен. — часць.
частью — частко̀ва.
часы — гадз̀іннік; стоять на часах — стаяць на варце.
Чаусы — Ча̀усы.
чахлый — змарнѐлы, ча̀хлы.
чахнуть — марнѐць, ча̀хнуць.
чахотка — сухо̀ты.
чахоточный — сухо̀тны.
чаша — кѐліх, ча̀ша.
чашечка 1. — м̀ісачка; 2. (цветка) бот. — падвяночак.
чашка 1. — міска; 2. (чайная) — ку̀бак; 3. (надколенная) анат. — накалѐнніца; 4. (весов) — ша̀ля.
Чашники — Ча̀шнікі.
чаща — гушча̀р.
чаще — часцѐй, чаще всего — найчасцей, часцей за ўсё.
чаяние — спадзява̀нне; паче чаяния — неўспадзѐўкі, неспадзява̀на.
чаять — спадзява̀цца.
чваниться — чва̀ніцца, зазнава̀цца, фанабэ̀рыцца.
чванный — зазна̀йка, фанабэ̀рысты.
чванство — зазна̀йства, фанабэ̀рыя, чва̀нства.
чей — чый.
чек — чэк.
Чека (чрезвычайная комиссия по борьбе с контрреволюцией) — Чэ̀ка (надзвычайная камісія па барацьбе з контррэволюцыяй).
чека тех. — за̀гваздка.
чеканить — чака̀ніць.
чекатка — чака̀нка.
чеканщик — чака̀ншчык.
чекист — чэк̀іст.
чековый — чэ̀кавы.
чёлн — чо̀вен.
челнок 1. (ткацкий) — чаўнок; 2. (лодка) — чо̀вен.
чело — лоб, чало.
человек — чалавѐк.
человекодень — чалавекадзѐнь.
человеколюбивый — чалавекалю̀бны.
человеколюбие — чалавекалю̀бства.
человеконенавистничество — чалавеканенав̀існіцтва.
человеческий — чалавѐчы, людск̀і.
человечество — чалавѐцтва.
человечность — чалавѐчнасць.
челюскинцы — чэлю̀скінцы.
челюсть — ск̀івіца, пашчэ̀нка.
чем (союз) — чым, чы̀мся, як.
чемерица бот. — чэ̀мер, чамяры̀ца.
чемодан — чамада̀н.
чемпион — чэмпіён.
чемпионат — чэмпіяна̀т.
чем-то — чымсь, нѐчым.
чепец — апѐц.
чепрак — чапра̀к, гу̀нька.
чепуха — бязглу̀здіцца, бяссэ̀нсіца, глупства.
черва — чарва̀.
Червень — Чэ̀рвень.
червеобразный — чэрвяпадо̀бны.
червиветь — чарв̀івець.
червивый — чарв̀івы.
червонец — чырво̀нец.
червонный (о золоте) — чэрво̀нны.
червоточина — чарвято̀чына.
червь — чарвя̀к.
червяк — чарвя̀к.
червячный тех. — чарвя̀чны.
чердак, 1. (жилого помещения) — гара̀, падстрэ̀шша; 2. (нежилого помещения) — вы̀шкі.
черёд — чарга̀.
чередование — чаргава̀нне.
чередоваться — чаргава̀цца.
через 1. (сквозь) — праз, скрозь; через стекло — праз шкло, скрозь шкло; 2. (поверх) — цераз, праз; через край — цераз край, праз край: 3. (во временном значении) — праз; через час — праз гадзіну.
черёмуха бот. — чаро̀мха.
черенок 1. (ножа) — чарано̀к, тро̀нак; 2. бот. — зразо̀к.
череп анат. — чэ̀рап.
черепаха зоол. — чарапа̀ха.
черепаховый — чарапа̀хавы.
черепашин — чарапа̀шын.
черепица — чарап̀іца.
черепичный — чарап̀ічны.
черепной: черепная коробка — чарапная каробка.
черепок — чарапо̀к.
чересполосица уст. — цераспало̀сіца.
чересседельник — церассядзѐльнік.
чересчур — зана̀дта, надмèру.
черешневый — чарэ̀шневы.
черешня — чарэ̀шня.
черешок бот. — п̀іпцік, зразо̀к.
чёркать — чы̀ркаць, касава̀ць.
Чериков — Чэ̀рыкаў.
черкес — чаркѐс.
Черкесская автономная область — Чаркѐская аўтано̀мная во̀бласць.
черкесский — чаркѐскі.
чернеть — чарнѐць.
черника бот. — чо̀рныя я̀гады, чарн̀іцы.
чернила — чарн̀іла.
чернильница — чарн̀ільніца.
чернильный — чарн̀ільны.
чернить 1. — чарн̀іць; 2. перен. — га̀ньбіць.
чернобровый — чорнабро̀вы.
чернобурый — чорнабу̀ры.
чернобыльник бот. — чарно̀быль.
черноватый — чарнава̀ты, чарня̀вы.
черновик — чарнав̀ік.
черновой — чарнавы̀.
черноволосый — чарнавало̀сы.
черноглазый — чарнаво̀кі.
черногривый — чарнагры̀вы.
Черное море — Чорнае мо̀ра.
чернозем — чарназѐм.
чернозёмный — чарназѐмны.
чернокожий — чарнаску̀ры.
чернокрылый — чарнакры̀лы.
чернолесье — чарналѐсіца, ліставы̀ лес.
черномазый — чарнама̀зы.
черноморский — чорнамо̀рскі.
чернарабочий — чорнарабо̀чы.
чернослив — чарнòсліў.
черносотенец ист. — чарнасо̀ценец.
черносотенный ист. — чорнасо̀ценны.
чернота — чарната̀.
чернуха (гриб) — ваўня̀нка.
чернушка бот. — чарну̀шка.
чёрный — чо̀рны.
чернь уст. — чэрнь.
черпак — чарпа̀к.
черпать — чарпа̀ць, чэ̀рпаць.
черпнуть — чарпну̀ць.
черстветь — чарствѐць.
чёрствость — чо̀рствасць, чэ̀рствасць.
чёрствый — чо̀рствы, чэ̀рствы.
черта 1. (лица, характера) — ры̀са; 2. (линия) — ры̀са, л̀інія; 3. (граница) — мяжа̀; в общих чертах — у агульных рысах; в черте города — у межах горада.
чертёж — чарцёж.
чертёжная — чарцёжная.
чертёжник — чарцёжнік.
чертёжный — чарцёжны.
чертить — чарц̀іць.
чертог — пала̀ц.
чертополох бот. — чартапало̀х.
чёрточка — ры̀ска, ры̀сачка.
черчение — чарчэ̀нне.
чесалка тех. — часа̀лка.
чесальный — часа̀льны.
чесание — часа̀нне.
чесаный — чэ̀саны.
чесать — часа̀ць.
чесаться 1. — часа̀цца. 2. (гудеть) — часа̀цца, свярбець.
чеснок бот. — часно̀к.
чесотка мед. — каро̀ста, свярбя̀чка.
чесоточный — каро̀слівы.
чествование — ушанава̀нне, ушано̀ўванне.
чествовать — ушано̀ўваць.
честно — сумлѐнна.
честность — сумлѐннасць.
честны — сумлѐнны.
честолюбивый — ганарл̀івы.
честолюбие — ганарл̀івасць.
честь — гонар; считать за честь — мець за гонар.
чесуча — чашунча̀.
чёт — цот; чёт и нечет — цот і лішка.
чета — раўня̀, па̀ра.
четверг — чацвѐр.
четвереньки: ходить на четвереньках — паўзко̀м хадз̀іць.
четвёрка 1. (четыре) — чацвёрка, чацвяры̀к; 2. (четверть) — чвэ̀ртка.
четверо — чацвёра, чэ̀цвера.
четвероногий — чацверанòгі.
четверостишие — чатырохрадко̀ўе.
четвертичный геол. — чатвярты̀чны.
четвертование — чацвертаванне.
четвертовать — чацвертава̀ць.
четвертушка — чвэ̀ртка.
четвёртый — чацвѐрты.
четверть — чвэ̀ртка, чвэрць.
чёткий 1. — чо̀ткі, выра̀зны; 2. (почерк) — чытэ̀льны.
чёткость — чо̀ткасць, выра̀знасць.
чётный: чётное число — чотнае чысло.
четыре — чаты̀ры.
четырежды — чаты̀ры па чатыры̀.
четыреста — чаты̀рыста.
четырехатомный — чатыроха̀тамны.
четырёхгранник — чатырохгра̀ннік.
четырёхгранный — чатырохгранны.
четырёхдневный — чатырохдзённы.
четырёхлетний — чатырохгадо̀вы.
четырёхместный — чатырохмѐсны.
четырёхмесячный — чатырохмѐсячны.
четырёхнедельный — чатырохтыднёвы.
четырёхпольный — чатырохпольны.
четырехпроцентный — чатырохпро̀цантны.
четырехстопный — чатырохсто̀пны.
четырехсторонний — чатырохбо̀чны, чатырохбако̀вы.
четырехструнный — чатырохстру̀нны.
четырехугольный — чатырохку̀тны.
четырехэтажный — чатырохпавярхо̀вы.
четырнадцатый — чатырна̀ццаты.
четырнадцать — чатырна̀ццаць.
чех — чэх.
чехарда — чахарда̀.
чехол — чахо̀л.
Чехословакия — Чэхаслава̀кія.
чехословацкий — чэхаслава̀цкі.
чечевица бот. — сачы̀ўка, сачав̀іца; 2. физ. — чачавіца.
Чечерск — Чачэ̀рск.
чечётка зоол. — чачо̀тка.
чешский — чэ̀шскі.
чешуйчатый — лускава̀ты.
чешуя — луска̀, лузга̀.
чибис зоол. — чы̀біс, кніга̀ўка.
чиж зоол. — чыж.
чижик — чы̀жык.
чиликать — цвіл̀ікаць, чыл̀ікаць, цвіркаць.
чин уст. — чын.
чинара бот. — чына̀ра.
чинить 1. (починять) — папраўляць; 2. (одежду, обувь) — ла̀таць, ла̀ціць; 3. (карандаш) — заво̀стрываць, зато̀чваць; 4. чинить (препятствия) — ствараць перашкоды.
чинно — у пара̀дку, ла̀дам, стро̀йна.
чинный — прысто̀йны.
чиновник — чыно̀ўнік.
чиновничий — чыно̀ўніцкі.
чирей мед. — ску̀ла, вèрад.
чирикать — чыры̀каць, ціл̀ікаць, цвы̀ркаць.
чиркнуть — чы̀ркнуць.
чирок зоол. — чыро̀к, цыро̀нак.
численность — ко̀лькасць, лік.
численный — л̀ікавы.
числитель мат. — лічэ̀бнік.
числительное грам. — лічэ̀бнік.
числиться — лічы̀цца.
число мат. 1. — лік; 2. (месяца) — чысло̀.
числовой — л̀ікавы.
чистилище — чысц̀ілішча.
чистильщик — чы̀сцільшчык.
чистить 1. — чы̀сціць; 2. (картофель) — абіра̀ць, скрэ̀бці.
чиститься — чы̀сціцца.
чистка — 1. чы̀стка; 2. (картофеля) — абіра̀нне.
чисто — чы̀ста.
чистовик — чыстав̀ік.
чистоганом — гато̀ўкаю.
чистокровный — чыстакро̀ўны.
чистописание — чыстапіса̀нне.
чистоплотность — аха̀йнасць.
чистоплотный — аха̀йны.
чистосердечие, чистосердечность — шчы̀расць, чыстасардэ̀чнасць.
чистосердечный — шчы̀ры, чыстасардэ̀чны.
чистосортность — чыстасòртнасць.
чистосортный — чыстасо̀ртны.
чистота — чыстата̀.
чистотел бот. — чыстацѐл.
чистый — чы̀сты.
читальный: читальный зал —
чытальны зал.
читальня — чыта̀льня.
читатель — чыта̀ч.
читательница — чыта̀чка.
читать — чыта̀ць; читать по слогам — сл̀ібізаваць.
читка — чы̀тка.
чихать — чхаць, чыха̀ць.
чихнуть — чхнуць, чыхну̀ць.
чище 1. — чысцей; 2. (сравнительная степень) — чысцѐйшы; как можно чище — найчысцей.
член — член.
членораздельный — членападзѐльны.
членский — члѐнскі.
членство — члѐнства.
чмокать — цмо̀каць.
чмокнуть — цмо̀кнуць.
чокаться — чо̀кацца.
чокнуцца — чо̀кнуцца.
чолка — чу̀б, гры̀ўка.
чопорность — чапуры̀стасць.
чопорный — чапуры̀сты.
чорт — чорт.
чреватый: чреватый последствиями — багаты на вы̀нікі.
чрезвычайно — надзвыча̀йна, надзвы̀чай.
чрезвычайный — надзвыча̀йны.
чрезмерно — над мѐру, без мѐры, непамѐрна.
чрезмерный — надмѐрны, непамѐрны.
чтение — чыта̀нне.
чтец — чыта̀льнік, чыта̀ч.
чтить — шанава̀ць, паважа̀ць.
чтица — чыта̀льніца.
что 1. (местоимение) — што; 2. (союз) — што; что-то — штосьці, нѐшта.
чтобы — каб, штоб.
чуб — чуб, чупры̀на.
чубук — цыбу̀к.
чуваш — чува̀ш.
Чувашская автономная социалистическая советская республика — Чува̀шская аўтано̀мная соцыялісты̀чная совѐцкая рэспу̀бліка.
чувственность — пачуццёвасць.
чувственный — пачуццёвы.
чувствительность — чулл̀івасць, чу̀ласць.
чувствительный 1. (человек) — чулл̀івы, чу̀лы; 2. (голод, удар) — адчува̀льны.
чувство — пачуццё, пачу̀цце; лишиться чувств — страціць прытомнасць; притти в чувство — прыйсці да прытомнасці.
чувствовать — адчува̀ць.
чувствоваться — адчува̀цца.
чугун — чыгу̀н.
чугунный — чыгу̀нны.
чугуннолитейный — чыгуналіцѐйны.
чугунноплавильный — чыгунаплав̀ільны.
чудак — дзіва̀к.
чудачество — дзіва̀цтва.
чудачить — дзіва̀чыць.
чудачка — дзіва̀чка.
чудесный — цудо̀ўны, дз̀іўны, дзіво̀сны.
чудить — дзіва̀чыць.
чудиться — здава̀цца, вѐрзціся.
чудно — цудо̀ўна, дз̀іўна.
чудной — дзіва̀члівы, дзіва̀чны.
чудный — дз̀іўны, дзіво̀сны.
чудо — цуд, дз̀іва.
чудовище — пачва̀ра, страшы̀дла.
чудовищный — пачва̀рны, страшэ̀нны, жу̀дасны.
чудодейственный — цудадзѐйны.
чужак — чужы̀, чужан̀іца, чужа̀к.
чужбина — чужы̀на, чужа̀я старо̀нка.
чуждаться — чура̀цца, цурацца.
чуждый — чужы̀.
чужеземец — чужазѐмец.
чужеземный — чужазѐмны.
чужестранец — іншакраінец.
чужеядный — чужаѐдны.
чужой — чужы̀.
чукотский — чуко̀цкі.
чукчи — чу̀кчы.
чулан — камо̀ра.
чулок — панчо̀ха.
чулочница — панчо̀шніца.
чулочный — панчо̀шны.
чума — чума̀.
чумазый — мурза̀ты.
чумный — чу̀мны.
чурбан — чурба̀н, пень.
чурка — чурба̀к, аскаба̀лак.
чуткий — чу̀ткі.
чуткость — чу̀ткасць.
чуточку — тро̀шкі, кры̀шку, лѐдзьве.
чуть 1. (еле) — ледзь, лѐдзьве; 2. (немножко) — тро̀хі, кры̀ху; чуть свет — чуць свет, ледзь золак, досвіткам; чуть-чуть — ледзь-ледзь.
чутьё — чуццё.
чухонец — чухо̀нец.
чухонка — чухо̀нка.
чухонский — чухо̀нскі.
чучело — чу̀чала, пу̀дзіла, страшы̀дла.
чушь — глу̀пства, лухта̀, бяссэ̀нсіца.
чуять — чуць.
чье — чыё.
чья — чыя̀.