Перайсці да зместу

Расійска-беларускі слоўнік (1928)/Слоўнік/Ч

З пляцоўкі Вікікрыніцы
Ц Ч
Слоўнік
Аўтар: Сцяпан Некрашэвіч і Мікола Байкоў
1928 год
Ш

Спампаваць тэкст у фармаце EPUB Спампаваць тэкст у фармаце RTF Спампаваць тэкст у фармаце PDF Прапануем да спампаваньня!




Ч.

Чабан — пасту́х.

Чабёр (бот. Satureja Rivin ) — сатурэя (б. т.), чабор, чобрык.

Чавкание — жв(м)я́каньне, ч(в)мя́каньне, ць(в)мя́каньне.

Чавкать,-кнуть — жв(м)я́каць, жв(м)я́кнуць; ч(в)мя́каць, ч(в)мя́кнуць; ць(в)мя́каць, ць(в)мя́кнуць.

Чадо — дзіця́, дзіця́тка.

Чадолюбивый — дзеталю́бны.

Чадолюбие — дзеталю́бства, каха́ньне дзяце́й.

Чаевой,-вые (деньги) — гасьцінец.

Чаёк — гарба́тка.

Чаепитие — расьпіва́ньне гарба́ты.

Чаемый — спадзява́ны.

Чай — гарба́та, чай; ч. луговой (бот. Lysimachia nummularia L.) — лазоўка-сьцялу́ха (б. т.).

Чай нар. — а можа, пэўна.

Чайка (зоол. Larus) — кнігаўка, ча́йка, ча́іца, морская варона (Fed.), кірля́ (В. Ласт.).

Чайная — гарба́тня, ча́йная.

Чайник — імбры́чак, ча́йнік.

Чайничать — расьпіва́ць гарба́ту, чаява́ць.

Чайный — гарба́тны, ча́йны;-ное дерево (бот. Thea) — гарба́тнік (б. т.).

Чал — ліна для прывя́званьня карабля́.

Чалма — чалма́.

Чалопегий — стрыка́ты.

Чалый, чалко — конь сівай ма́сьці.

Чан — чоп, кадзь, каду́шка, ку́фа.

Чапрак — чапра́к.

Чарка — ча́рка, кілішак, ке́ліх.

Чародей — чараўнік, вядзьма́к, чарадзе́й, варажбіт, зна́хар.

Чародейка — чараўніца, ве́дзьма, вядзьма́чка, чарадзе́йка, варажбітка, зна́харка, знахорка.

Чародейный,-йственный — чарадзе́йны, вядзьма́чы.

Чародейский — чараўніцкі, вядзьма́цкі.

Чародейство — ча́ры, чараўніцтва, чараўство, варажба́.

Чародействовать — чарава́ць, вядзьма́чыць, варажы́ць.

Чарочка — ча́рачка, кілішачак.

Чарующий — чароўны, прыва́бны, пава́бны.

Чары — ча́ры.

Час — гадзіна; в пятом часу — а пя́тай гадзіне; который час? — яка́я гадзіна; в час — у пору, у са́мы час; с часу на час — вось-вось, што гадзіны; под час — ча́сам, калі-ні-калі; час от часу — што раз; битый час — цэльная гадзіна.

Часовенка — каплічка.

Часовенный — каплічны.

Часовня — капліца.

Часовой и. сущ. — вартавы́ (в. т.).

Часовой прил. — 1) гадзінны; 2) гадзіньнікавы;-вой мастер — ма́йстар гадзіньнікаў.

Часовщик — ма́йстар гадзіньнікаў, гадзіншчык.

Часок — гадзінка, гадзіначка.

Частенько,-стёхонько — часьце́нька.

Частить — учашча́ць, ча́ста хадзіць да каго; ча́ста што-не́будзь рабіць, драбніць.

Частица — часьцінка, ча́стка, драбок.

Частичный — часьцінны, частковы.

Частию — часткова.

Частно — прыва́тна.

Частновладельческий — прыватнаўла́сьніцкі.

Частное (мат.) — дзель (м. т.).

Частность — паасобнасьць, частковасьць; в -сти — паасобку.

Частный — 1) паасобны, частковы; 2) прыва́тны;-ное лицо — прыва́тная асоба;-ная область знания — спэцыя́льная галіна ве́ды;-нымобразом — прыва́тна.

Часто — ча́ста.

Частокол — частакол, вострако́л.

Частота — ча́стасьць.

Частуха (бот. Alisma L.) — ша́льнік (б. т.), шале́нец (Fed.).

Частуховый,-вые растения (бот.) — шальніковыя (б. т.).

Частушка — дрынду́шка (л. т.).

Часть — часьць, часьціна, ча́стка, дзель, дзяля́нка, доль, па́йка; третья-сть — траціна; четвертая -сть — чвэртка; -сти речи (грам.) — часьціны мовы;-сти света (геогр.) — ча́сткі сьве́ту (г.-к. т.); это по вашей части — гэта вас даты́ча.

Часы — гадзіньнік, зага́рак, часы́; -сы карманные — кішанёвы гадзіньнік; заводить -сы — накру́чваць гадзіньнік.

Часы воен. — ва́рта; стоять на часах — стая́ць на ва́рце.

Чахлый — змарне́лы, худы́, счаўрэлы, вы́схлы, мізэрны.

Чахнуть — марне́ць, ча́ўрыць, сохнуць, худа́ць, мізарне́ць.

Чахотка — сухоты; заболеть скоротечной чахоткой — захварэць на галёпы.

Чахоточный — сухотны; -точный больной — сухотнік.

Чаша — ке́ліх, ча́ра, ча̀ша.

Чашевидный,-образный — келіхава́ты, падобны на ке́ліх.

Чашелистик (бот. sepalum) — падвяночкавы лісток (б. т.).

Чашечка — філіжа́начка; ч. цветка (бот.) — падвяночак (б. т.).

Чашка — ча́шка, міска, лату́шка; чайная — філіжа́нка; ч. у весов — ша́лька, ша́ля; ч. надколенная (анат.) — накале́ньніца (ан. т.).

Чаща — гушча́р, гушча́рнік (лс. т.), гушчыня́, гусьце́ж, не́тра.

Чаще — часьце́й; всего чаще — найчасьце́й.

Чаяние — спадзява́ньне, спадзява́нка; паче -ния — неўспадзе́ўкі, неспадзява́на.

Чаянный — спадзява́ны.

Чаять — спадзява́цца, чака́ць.

Чвакание — чвя́каньне.

Чвакать, чвакнуть — чвя́каць, чвя́кнуць.

Чваниться — задава́цца, пы́шыцца, надзіма́цца, фанабэрыцца.

Чванливость — задава́ньне, пы́ха, фанабэрыстасьць.

Чванливый,-ный — фанабэрысты, пы́шны, надзіма́ны; запане́лы, пы́шка.

Чванство — пы́ха, фанабэрыя, задава́ньне.

Чебак (рыба) — чуба́к.

Чего — чаго.

Чеглок (зоол. Falco subbuteo) — сакол-каршачок (з. т.).

Чей (чья, чьё) — чый (чыя́, чыё); чей -то, чей-нибудь — абы́-чый, не́(й)чый.

Чек — чэк, квіт.

Чека́ — за́гваздка.

Чеканить — выбіва́ць (манэту).

Чеканка — выбіва́ньне (манэты).

Чеканный — біты.

Чеканщик — выбіва́ч.

Чекан-каменка (зоол. Saxicola) — е́рчык (з. т.).

Чекан-мухоловка (зоол. Placincola) — іва́нчык (з. т.).

Чековый — чэкавы.

Чекист — чакісты.

Чёлка — чуб, гры́ўка.

Чёлн — човен.

Челнок — чаўнок, чоўнік.

Чело — чола, чало, лоб; в печи — чале́сьнік.

Челобитная,-битня — паклонная.

Человек — чалаве́к, в см. прислужник — чаля́днік; на̀йміт; сделаться -ком — вы́йсьці ў лю́дзі; военный ч. — вайсковец; молодой ч. — хлопец, маладзён.

Человеколюбец — чалавекалю́б.

Человеколюбие — чалавекалю́бства, лю́дзкасьць.

Человеколюбивый — чалавекалю́бны, лю́дзкі.

Человеконенавистник — чалавеканенавісьнік, вораг лю́дзкі, адлю́дак.

Человекообразный — падобны на чалаве́ка.

Человекоубийство — забойства чалаве́ка, душагу́бства.

Человекоубийца — забойца чалаве́ка, душагу́б, душагу́бец.

Человечек — чалаве́чак.

Человечески — палю́дзку, як лю́дзі.

Человеческий — чалаве́чы, лю́дзкі; -ское достоинство — годнасьць чалаве́ка.

Человечество — чалаве́цтва (т. гр.), лю́дзтва (г.-к. т.), лю́дзкасьць.

Человечий — чалаве́чы.

Человечина — чалаве́чына.

Человечишко — чалаве́чак, нікчэмны чалаве́чак.

Человечно — палю́дзку.

Человечность — лю́дзкасьць.

Человечный — лю́дзкі, міласьцівы.

Челюстный — сківічны.

Челюсть,-сти — сківіцы, па́шчанкі, шчэляпы; у рыбы — зе́бры.

Челядинец — чаля́днік.

Челядинка — чаля́дка.

Челядь — чэлядзь.

Чем (твор. п. от. что) — чым; чем-то — чымсь; болеть чем — хварэць на што.

Чем (союз) — чы́мся.

Чемерица (бот. Veratrum L.) — чамяры́цца; ч. Лобелиева (V. album L.) — чамяры́ца бе́лая (б. т.).

Чемодан — валіза, клу́мак, чамада́н.

Чемпион — чэмпіён, асілак, пераможца.

Чему — чаму́; к чему — нашто, дзе́ля чаго; к чему это поведет — што з гэтага бу́дзе.

Чепец — чапе́ц, капту́р.

Чепрак — гу́ня, гу́нька.

Чепу́ра рыжая (зоол. Ardea purpurea) — ча́пля чырвоная.

Чепуриться — чапуры́цца.

Чепуха — лу́хта́, чаўпня́, недарэчнасьць.

Чепчик — чэпчык.

Червиветь — чарвівець.

Червец (род — Coccus) — чарве́чнік;-цы (семейство — Coccidae) — чарвяцы́ (з. т.).

Червеязычные (зоол. Hippoglossa) — чэрвеязы́чныя (з. т.).

Черви (карт, масть) — чы́рва; у пчел — чырва́.

Червивый — чарвівы.

Червле́ныйсм. Багряный.

Червонец — чырвонец.

Червонный — чырвоны.

Червообразный — чарвякава́ты, падобны на чарвяка́.

Червоточина — чырваточа, чырваточына.

Червоточный — чырваточны.


Червь — чарвя́к, рабак; ч. дождевой, земляной (Lumbricus terrestris) — дажджавік земляны́ (з. т.); ч. шелковичный — шаўкавічнік; черви ленточные (Cestodes) — істу́жнікі (з. т.).

Червяк — чарвя́к, раба́к; -як древоточец — ша́шаль.

Червячок — чарвячок, рабачок; Иванов -чок — сьветлячок; заморить -чка — падсілкава́цца.

Чердак — гара̀, вы́шкі, падстрэшша.

Чердачный — гаравы́, падстрэшны.

Черевосм. Чрево.

Черёд — чарод, чарга́.

Череда — 1) см. Черёд; 2) бот. (Bidens L.) — ваўчкі (б. т.).

Чередной — чародны, чарговы.

Чередование — чаргава́ньне.

Чередоваться — чаргава́цца, чарадава́цца.

Через — праз, це́раз (што), скрозь, за; через год возвращусь — за год вярну́ся.

Черезчур — зана́дта, над ме́ру, це́раз ме́ру, ня ў ме́ру, це́раз край.

Черёмуха (бот. Prunus Padus) — чаремха (б. т.), чаромха, цяремха, цярэмшына, калакалу́ха.

Черемуховый — чарэмхавы, чаромхавы.

Черенок ножа — тронак, калодка; бот. — зразок (б. т.).

Черенковый — тронкавы, зразковы.

Череп — чэрап; лодки — дно, спод.

Черепаха (зоол. Chelonia) — чарапа́ха; ч. наземная (Testudo) — шчы́тніца (з. т.).

Черепаховый — чарапа́хавы.

Черепаший — чарапа́шы.

Черепица — дахоўка, чарапіца.

Черепичный — чарапічны.

Черепной — чарапны́.

Череповидный — чарапава́ты, падобны на чэрап.

Черепок — чарапок, чарапе́нь.

Чересполосный — цераспалосны.

Чересседельник — церасьсядзе́льнік.

Черешковый — зразковы.

Черешня (бот. Prunus avium L.) — чарэшня, цярэшня.

Черешневый — чарэшневы, цярэшневы.

Черешок (бот. petiolus) — хвасток ліставы́ (б. т.).

Черкать, черкнуть — чы́ркаць, чы́ркнуць, чыркану́ць.

Черкес — чарке́с.

Черкешенка — чарке́ска.

Черкнуться — чы́ркнуцца.

Чермный — чырвоны;-ное море — Чырвонае мора.

Чернавка — чарня́ўка.

Чернение — чарне́ньне.

Чёрненький — чорненькі.

Чернеть — чарне́ць.

Чернёхонек — чарню́сенькі, чарню́ткі.

Чернец — чарне́ц.

Черника (бот. Vaccinium Myrtillus L.). — чарніца.

Чернила — чарніла, атра́мант.

Чернильница — чарнільніца, калама́р, калама́рніца.

Чернильный — чарнільны, атра́мантавы; -ные орешки — галя́с, земляна́я са́жа (лс. т.).

Чернить — чарніць.

Черница — чарніца, чарнічка, чарну́шка.

Черничный — чарнічны.

Черно — чорна.

Чернобородый — чарнабароды.

Чернобровый — чарнабры́вы.

Чернобрюхий — чарнабру́хі.

Чернобыльник,-быль (бот. Artemisia vulgaris L.) — чарнобель.

Черноватый — чарня́вы, трохі чорны, цьмя́ны, чма́ры.

Черновик — чарнавік.

Черновой — чарнавы́.

Черноволосый — чарнавалосы, чарня́вы.

Черноглазый — чарнавокі.

Черноголовка (бот. Brunella L.) — брунэлька (б. т.).

Черноголовый — чарнагаловы.

Черногорец — чарнаго́рац.

Черногория — Чарнаго́рыя.

Чернозём — чарназе́м; ч. тучный — чарназе́м тлу́сты.

Черноземный — чарназе́мны.

Чернозубый — чарназу́бы.

Черноклён — (бот. Acer tataricum L.) - клён тата́рскі (б. т.).

Чернокнижник — чарнакніжнік.

Чернокорень (бот. Суnoglossum officinale L.) — касталом ле́кавы.

Чернокрылый — чарнакры́лы.

Чернолесье — чарналéсіца.

Черномазый — мурза́ты, чарня́вы.

Чернорабочий — чарнарабочы.

Черноризецсм. Монах.

Чернослив — чарнасьліў, су́шаныя сьлівы.

Чернота — чарната́.

Чернотал — (бот. Salix pentandra L.) — вербалоз (б. т.).

Чернуха (гриб Agaricus пecator Pers.) — ваўня́нка.

Чернушка (бот. Nigela sativa L.) — чарну́шка.

Черный — чорны; бру́дны; -ный народ — простыя лю́дзі; -ная работа — бру́дная пра́ца; -ные дни — нешчасьлівыя дні.

Чернь — чэрнь, просталю́дзьдзе, цямнота.

Черпак — чарпа́к, конаўка, карэц.

Черпало — чарпе́нь.

Черпальный — чарпа́льны.

Черпать, черпнуть — чарпа́ць, чарпну́ць.

Черстветь — чарсьцьве́ць, карэць.

Чёрствость — чорствасьць.

Чёрствый — чорствы, закарэлы, сухі.

Чёртсм. Чорт.

Черта — ры́са, ры́ска, лінія, чырта́;-ты лица — ры́сы тва́ру; соединительная черта (грам.) — злучок; пограничная ч. — спарубе́жная лінія; ч. оседлости — мяжа́ асе́ласьці.

Чертёж — рысу́нак (м. т.), за́рыс, плян.

Чертёжник — рысава́льнік, зарысоўнік.

Чертёжный — рысава́льны, рысоўны, зарысоўны;-ная — рысава́льня.

Чертёнок — чорцік, чэрцік, чарцяня́, чарця́тка.

Чертильный — рысава́льны.

Чертить — рысава́ць, зарысоўваць, крэсьліць, чырціць.

Чертовка — чартоўка, шата́нка, чарціха.

Чертовски — пачартоўску; надзвыча́йна.

Чертовский — чартоўскі, чортаў, чарця́чы.

Чертовщина — чартаўня́, чартавіна, ліха.

Чертог — пакой, за́ля;-ги — пала́цы.

Чертополох (бот. Carduus L.) — чартапало́х (б. т.), растроп (Нс.)

Черточка — ры́ска, ры́сачка, чы́ртачка.

Черчение — красьле́ньне (м. т.), чырчэньне.

Чесалка — шчотка, грабёнка, часа́лка.

Чесальщик — часа́льнік.

Чесание — часа́ньне, часаніна, скраба́ньне, чу́ханьне.

Чесать,-ться — часа́ць, часа́цца; с(ш)кра́баць; с(ш)кра́бацца; чу́хаць, чу́хацца; чешется — сьвярбіць.

Чёска — чос, часаніна, лупцоўка; задать чёску — чосу даць.

Чеснок (бот. Allium sativum L.) — часнок.

Чесночный,-ная трава (бот. Alliaria officinalis) — часнотка ле́кавая (б. т.).

Чесота — сьверб, сьвярбе́ж, сьвярбя́чка.

Чесотка — кароста.

Чесоточный — карасьлівы.

Чествование — ушанава́ньне, шанава́ньне.

Чествовать — чціць, шанава́ць; угощать — частава́ць;-ванный — ушанава́ны.

Чествователь — ушанава́льнік.

Честить — ла́яць, бэ́сьціць, шальмава́ць.

Честно — чэсна, цнотна, сумле́нна, бяз кры́ўды.

Честной — сьвяты́.

Честность — чэснасьць, цнота, сумле́ннасьць.

Честный — чэсны, цнотны, сумле́нны, праўдзівы, пабожны.

Честолюбец — ганарлівец, амбіт.

Честолюбивый — ганарлівы, амбітны.

Честолюбие — ганарлівасьць, амбіцыя.

Честь — гонар, чэсьць, добрае імя́; считать за -сть — мець за гонар; ему все не в -сть — яму́ нічы́м не дагадзіць; дорожить своею-стию — шанава́цца; надо и честь знать — ня трэба перабіра́ць ме́ры.

Честь, поче́сть — лічы́ць, палічы́ць; уважа́ць, ува́жыць (за што).

Чёт — цот, чот, па́ра; в чёт — у цот.

Чета — па́ра, раўня́.

Четверг — чацьве́р (род. — чацьвярга́).

Четверговый — чацьвярговы.

Четвереньки, ходить на -ньках — ра́кам хадзіць (поўзаць).

Четверик — чацьвяры́к.

Четвериковый — чацьвярыковы.

Четверицею — учэцьвера.

Четвёрка — чацьвёрка, чэцьверка; чацьвяры́к (коняй).

Четверни — чацьвярня́ты.

Четвертной — чацьвярны́, чвэртны.

Четверня — чацьвярня́.

Четверо — чэцьвера.

Четвероконечный — чатырохко́нцы.

Четвероместный — на чаты́ры ме́сцы, чатырохме́сны.

Четвероногий — чатырохно̀гі, чацьверано́гі.

Четвероугольник — чатырохку́тнік (м. т.).

Четверохолмие (анат.) — чатырохпаго́р‘е (пс.-л. т.).

Четвертак (монета) — чацьвярта́к.

Четвёртка — чвэртка.

Четвертной — чвэрткавы.

Четвертичный,-ная система (палеон.) — апошні (чатырохра́дны) ўкла́д (г.-м. т.).

Четвертование — чвэртава́ньне.

Четвертовать — чвэртава́ць.

Четвертушка — чвэртка.

Четвёртый — чацьвёрты, чацьве́рты.

Четверть — чвэртка, чвэрць; месяца, луны — ква́дра; ч. дров — шу́рка.

Чётки — ружа́нец, па́церкі.

Чёткий — чытэ(а)льны, выразісты.

Чётко — чытэ(а)льна, выразіста.

Чётный — цотны, чотавы.

Четочкисм. Чётки.

Четыре — чаты́ры; дважды двачетыре — двойчы два — чаты́ры.

Четырежды — чаты́ры разы́.

Четырезубец — чатырохзу́бец.

Четырелистный — чатырохлісты.

Четырепалый — чатырохпа́лы.

Четыреста — чаты́рыста.

Четырестопный (грам.) — чатырохме́рны.

Четырёхатомный — чатыроха́тамны.

Четырёхбатарейный — чатырохбатарэ́йны.

Четырёхглазый — чатырохво̀кі.

Четырёхгранный — чатырохсьце́нны, чатырохкантовы.

Четырёхгранник (тетраэдр) — чатырохсьце́ньнік (м. т.).

Четырёхдневный — чатырохдзённы.

Четырёхклассный — чатырохклясо̀вы.

Четырёхлетие — чатырохго́дзьдзе, чатырохле́цьце.

Четырёхлетний — чатырохгадо́вы, чатырохле́тні.

Четырёхмесячный — чатырохме́сячны.

Четырёхнедельный — чатырохтыднёвы.

Четырёхполка — чатырохпо́льле.

Четырёхпольный — чатырохпо̀льны, чатырохпале́ткавы, чатырохзьме́нны.

Четырёхраздельный — чатырохпадзе́льны.

Четырёхсотый — чатырохсо̀ты.

Четырёхсторонний — чатырохбо́чны.

Четырехугольный — чатырохку́тны.

Четырёхчертный (муз.) — чатырохры́сны (мз. т.).

Четырнадцатый — чатырна́ццаты, чатырна́нцаты.

Четырнадцать — чатырна́ццаць, чатырна́нцаць.

Чех — чэх.

Чехарда (игра) — конь; куля́ньне.

Чехия — Чэхія.

Чехлик — каптурок; ч. корневой (бот. calyptra) — каптурок каранёвы (б. т.).

Чехол — капту́р, ҷахол, футара́л.

Чехоня (рыба Pelecus) — каса́р (з. т.), чэшка.

Чечевица (бот.) — сачы́ўка, сачоўка (б. т.), сачавіца; ч. сʻедобная (бот. Ervum Lens L.) — сачоўка праўдзівая (б. т.); (зоол. Carpodacus) — чаромашнік (з. т.).

Чечевицеобразный — сачыўкава́ты, падобны на сачы́ўку.

Чечевичка — сачы́вачка, сачавічка (б. т.).

Чечётка (зоол. Acanthis linaria) — чачотка.

Чешский — чэскі.

Чешуекрылый,-лые насекомыя (зоол. Lepidoptera) — матылі (з. т.).

Чешуеобразный,-видный — лускава́ты.

Чешуйка — лу́сачка (б. т.), лу́скачка.

Чешуйница (зоол. Lepisma sacchaгіпа L.) — цукроўнік звыча́йны (б. т.).

Чешуйный — лусковы.

Чешуйчатник — 1) зоол. (Lepidosiren) — лускоўнік; 2) зоол. (Protopteгuѕ) — двуды́хальнік (з. т.).

Чешуйчатый — лускава́ты.

Чешуя — луска́, лузга́, шалуда́.

Чибис (зоол. Vanellus) — кнігаўка.

Чиж, чижик — чы́жык.

Чижиковый — чы́жыкавы.

Чижовниксм. Ракитник.

Чик-чик — чык-чык.

Чикание — чы́каньне.

Чикать,-кнуть — чы́каць, чы́кнуць.

Чиликаньне — цьвіліканьне, ціліканьне.

Чиликать — цьвілікаць, цілікаць, цьвіркаць.

Чин — чын, годнасьць, стан, ра́нга; церк. — уста́ва, пара́дак; по чину — у пара́дку; нижний чин — жаўне́р, салда́т.

Чина (бот. Lathyrus L.) — гарошак (б. т.).

Чинар (бот. Platanus orientalis L.) — плята́н усходні (б. т.), чына́р.

Чиненный — папра́ўлены, ла́таны, пала́таны.

Чинить — чыніць, дзе́яць, рабіць; папраўля́ць, рапарава́ць; старыя вещи — ла́таць; бомбу — набіва́ць; карандаш — завострываць.

Чиниться — чыніцца, дзе́яцца.

Чинно — у пара́дку, ла́дам, прыстойна.

Чинный — прыстойны.

Чиновник — урадовец, чыноўнік.

Чиновничий — нале́жачы ўрадоўцу.

Чиновница — жонка ўрадоўца, чыноўніца.

Чиновный — у чынох.

Чиноначалие — нача́льніцтва.

Чиноположениесм. Хиротония.

Чинопроизводство — нада́ньне ступе́ні годнасьці (чы́ну).

Чинш — чынш.

Чиншевой — чыншавы́.

Чирей — ску́лка, скуля́нка, баля́чка, болька; -рьи — ску́льле.

Чирикание — ціліканьне, цьвіліканьне, цьвірканьне.

Чирикать — цілікаць, цьвілікаць, цьвіркаць.

Чирок (зоол.) — см. Утка.

Чирышек — ску́лачка, баля́чка.

Чирьеватый — скулава́ты, у ску́льлі.

Численность — лічба, колькасьць, лік.

Численный (пример — мат.) — лікавы (м. т.), лічэбны.

Числитель (дроби) — лічнік (м. т.), лічэбнік.

Числительный,-ное имя (грам.) — лічэбнік, чысло.

Числить — лічы́ць, рахава́ць.

Числиться — лічы́цца.

Число — лік, лічба; чысло (ме́сяца); ч. двойственное (грам.) — па́рны лік; ч. единственное, множественное (грам.) — адзіночны, множны лік; ч. отвлеченное — бязыме́нны лік (м. т.); ч. именованное — найме́нны лік; ч. чётное, нечётное — лік цотны, няцотны; числом — лікам, лічма; я был в -сле приглашенных — я быў сярод запрошаных; в том -сле — у тым ліку.

Чистенький — чы́сьценькі.

Чистенько,-стёхонько — чы́сьценька, чысьцю́тка.

Чистец (бот. Stachys L.) — чы́сьцік (б. т.).

Чистилище — чы́сьцец.

Чистильня — чысьцільня.

Чистильщик — чысьцільнік.

Чистительный — чысьцільны.

Чистить — чы́сьціць; посуду песком — шарава́ць; металл до блеска — ліхтава́ць; обувь ваксою — ваксава́ць;-ться о птицах — абскуба́цца.

Чистка — чышчэньне.

Чисто — чы́ста; на чисто — дазва́ньня, дарэшты.

Чистоган — гатоўка.

Чистокровный — чыстакроўны, немяша́ны.

Чистописание — прыгожае пісьмо, прыгожапіс.

Чистоплотно — аха́йна.

Чистоплотность — аха́йнасьць.

Чистоплотный — аха́йны.

Чистосердечие — шчы́расьць.

Чистосердечный — шчы́ры. Чмок

Чистота — чыстата́, чы́стасьць; аха́йнасьць; на -стоту — усё чы́ста, адкры́та, ня тоючыся.

Чистотел (бот. Chelidonium majus L.) — падты́ньнік вялікі (б. т.), чортава срэбра.

Чистый — чы́сты, бе́лы; я́сны, сьве́тлы; о небе — я́сны; в моральн. см. — нявінны, непару́шаны, нечапа́ны; -стое золото — шчы́рае золата; от -стого сердца — ад ду́шы; шчы́ра; платить -стыми деньгами — плаціць гатоўкаю;-стый, как кристал — чы́сты, як сьляза́; остался -стый — вы́йшаў сухі з вады́.

Чистяк — 1) см. Чистец; 2) чысьця́к.

Читальня — чыта́льня; изба-читальня — ха́та-чыта́льня.

Читальщик — см. Чтец.

Читальный — чыта́льны.

Читание — чыта́ньне; по складам — сьлібізава́ньне.

Читатель — чыта̀ч, чыта́льнік.

Читательница — чыта́чка, чыта́льіца.

Читать — чыта́ць; -тать лекции — выклада́ць; -тать по складам — сьлібізава́ць; -тать наставление — навуча̀ць.

Чих — чох, чмых; ачхі!

Чихание — чха́ньне, чы́хаўка, чмы́ханьне.

Чихательный (порошок) — чха́льны.

Чихать, чихнуть — чхаць, чхнуць; ачхікаць, ачхікнуць; чмы́хаць, чмы́хнуць.

Чичероне — павады́р.

Чище — чысьце́й; как можно -ще, всего -ще — найчысьце́й.

Чище сравн. ст. прил. — чысьце́йшы.

Чищение — чышчэньне; песком — шарава́ньне.

Член тела — чле́н; приятельского кружка — ся́бар, ся́бра; грам. — член; -ны дроби — чле́ны дробу.

Членистый,-стоногий (зоол.) — суставаногі (з. т.).

Членовредительство — наўмы́снае кале́цтва.

Членораздельный — членападзе́льны.

Членский — чле́нскі, сяброўскі.

Чмок — цмок, плюсь, цмок.

Чмокание — цмоканьне.

Чмокать, чмокнуть — цмокаць, цмокнуць; цокнуць, плю́снуць; -ться — цмокнуцца, цокнуцца.

Чок — цок.

Чокание — чаркава́ньне.

Чокаться, чокнуться — чаркава́цца, сту́кацца, сту́кнуцца ча́ркамі.

Чопорно — чапу́рна, чапуры́ста, напы́шліва; одеваться -но — чапуры́цца.

Чопорность — чапуры́стасьць, напы́шлівасьць.

Чопорный — чапурны́, чапуры́сты, напы́шлівы.

Чорт — чорт, бес, д‘я́бал, ліхі, нячы́сьцік; каду́к, хохлік, хахла́ты; лесовой — лясу́н; домовой — дамавік; водяной — вадзянік; ч. сумчатый (Sarcophilus ursinus) — зьверажэр торбачны (з. т.); ч. лесной (машина) — дрэвава́л (лс. т.); ч. возьми, побери — няха́й цябе́ чэрці возьмуць; чем чорт не шутит — чаго на гэтым сьве́це ня быва́е; загнать к чорту на кулички — загна́ць туды́, куды́ Мака́р цяля́т не ганя́ў.

Чревастый — чарава́ты, бруха́ты, пуза́ты.

Чреватость — чарава́тасьць.

Чреватый — чарава́ты, бруха́ты; -тый событиями — бага́ты на падзе́і.

Чревный — чэраўны.

Чрево — чэрава, пу́за, жывот, лантухі.

Чревоугодие — абжорлівасьць, дагаджэньне чэраву.

Чревоугодник — абжора, ласу́н.

Чредасм. Череда.

Чрезсм. Через.

Чрезвычайно — надзвыча́йна, над звы́чай; -но нравится (по виду) — вочы адбірáe.

Чрезвычайность — надзвыча́йнасьць.

Чрезвычайный — надзвыча́йны, нязвы́чны, страшэнны.

Чрезмерно — над ме́ру, бяз ме́ры, непаме́рна, праз верх.

Чрезмерность — надме́рнасьць, непаме́рнасть.

Чресмерный — надме́рны, непаме́рны.

Чресплечный — цераспле́чны.

Чресполосица — цераспалосьсе.

Чресполосный — цераспалосны.

Чресла — крыжы́.

Чтение — чыта́ньне.

Чтец — чыта́льнік (л. т.).

Чтить — чціць, шанава́ць, вяліча́ць, хваліць; праздники — сьвяткава́ць.

Что мест. — што; что- то — штосьці, не́шта, не́штачка; что-нибудь, что-либо — абы-што, што-не́будзь, што-колечы, што-кольвек; вот что — вось што; что до меня касается — што на мяне́; что -бы ни было — як бы то ня вы́шла; во что бы это не стало — чаго-б гэта ні каштава́ла; ему все не по чем — яму́ ўсё дарма́, ён ні пра што ня дба́е; мне что-то не по себе — мне штосьці аніякава́та; для чего — нашто; не к чему — ні на што; чего-то — чагось.

Что союз — што; а что — а вось жа; что даже — ажно.

Чтобы, чтоб — каб, што-б, абы́, бада̀й.

Чу? — чу́еш!

Чуб — чуб, чупры́на.

Чубук — цыбу́к.

Чубурахнуться — чабоўкнуцца, плю́снуцца; чубарах! — чабоўк! чабоўсь!

Чубучный — цыбуковы.

Чубушник (бот. Philadelphus L.) — язьмін (б. т.).

Чувственно — пачуцьцёва, пажадліва, сласнотна.

Чувственность — пачуцьцёвасьць (пс.-л. т.), пажадлівасьць, сласнота.

Чувственный — пачуцьцёвы (пс.-л. т.), пажадлівы, сласнотны; тклівы, датклівы.

Чувствительно — чульліва, чу́ла.

Чувствительность — чульлівасьць, чу́ласьць.

Чувствительный — чульлівы, чу́лы; заходлівы; -ная благодарность — вялікая падзя́ка.

Чувство — пачу́цьце, пачуцьцё; органы внешних чувств — органы знадворных адчува́ньняў; прийти в -ство — ачуня́ць, апрытомнець.

Чувствование — пачува́ньне (пс.-л. т., Hc.).

Чувствовательный — пачува́льны, адчува́льны (пс.-л. т.).

Чувствовать — пачува́ць, адчуваць;-ть расположение — гарну́цца; -ть отвращение — гідзіць.

Чугун — чыгу́н.

Чугунка — чыгу́нка.

Чугунный — чыгу́нны; -ный горшок — чыгунок.

Чугунноплавильный завод — гама́рня.

Чудак — дзіва́к, чудасе́й, чуда́к.

Чудаковатый — дзіва́чны, чуда́чны.

Чудачество — дзіва́цтва, чуда́цтва.

Чудачить — дзіва́чыць, шту́кі выкідваць, праку́дзіць.

Чудесник — праку́днік.

Чудеса — чу́ды, чудэсы (Нс.).

Чудесно — чудоўна, цудоўна, дзіўна, на дзіва.

Чудесность — чудоўнасьць, цудоўнасьць, дзіўнасьць, дзіва́чнасьць.

Чудесный — чудоўны, цудоўны, дзіўны.

Чудить — дзіва́чыць, сьмех з сябе́ рабіць.

Чудиться безл. — здава́цца.

Чудно — чудоўна, цудоўна, дзіўна.

Чудо — чуд, чу́да, цуд, дзіва; ч. из чудес — прадзіў, вялікае дзіва.

Чудовище — пачва́ра, страшы́дла.

Чудовищный — пачва́рны, страшэнны.

Чудодей — см. Чудак.

Чудодействие — чуд, цуд.

Чудодейственный — чудоўны, цудоўны.

Чудодействовать — твары́ць чу́ды.

Чудотворец — чудатворэц, чудадзе́й.

Чудотворный — чудатворны, чудоўны, цудоўны.

Чудское озеро — Чу́дзкае возера.

Чудь — чудзь.

Чужак — чужа́к, чужы́нец, чужаніца, чужы́, чуж-чужа́нін.

Чужбина — чужы́на, чужа́я старонка.

Чуждаться — чужа́цца, цура́цца, адкіда́цца.

Чуждый — чужы́; вольны (чаго).

Чужеземец,-странец — чужазе́мец.

Чужеземка,-странка — чужазе́мка, чужа́чка, чужа́я.

Чужеземны,-странный — чужазе́мны, чужазе́мскі, чужы́.

Чужеядный — чужае́дны.

Чужое — чужое.

Чужой — чужы́;-жие люди — чужы́нцы.

Чулан — камора, каморка.

Чуланный — каморны,

Чуланчик — каморачка.

Чулок — панчоха.

Чулочник — панчошнік.

Чулочница — панчошніца.

Чулочный — панчошны.

Чум — чум (г.-к. т.).

Чума — чума́, пошасьць, паморак, паля́ндра, чорная сьмерць.

Чумазый — мурза́ты, му́рза, бру́дны, нячы́сты, неаха́йны, чуры́ла.

Чумак — чума́к.

Чумный — чу́мны, пошасны, паморкавы.

Чуприна — чупры́на.

Чур (меня) — цур (мяне́), чур.

Чураться — цура́цца, чура́цца.

Чурбан — цяле́ш, чурба́к (лс. т.).

Чурка — цу́рка, цуру́балка, аслапок.

Чуткий — чу́ткі, чу́йны, пільны, дба́йны, чука́вы.

Чутко — чу́тка, чу́йна, пільна, дба́йна.

Чуткость — чу́ткасьць, чу́йнасьць, пільнасьць, дба́йнасьць, чука́васьць.

Чуть — ледзь, ле́два, ле́дзьве, зале́два, трохі, ма́ла; чуть-чуть — ледзь-ледзь, ма́ла што, бязма́ла, бе́змаль, насілу; чуть держаться — ліпе́ць.

Чутьё — чуцьцё, нюх.

Чухонец — чухонец.

Чухонка — чухонка.

Чухонский — чухонскі.

Чучело — балва́н, пу́жала, пу́дала, патароча.

Чушка — подсьвінак.

Чушь — глу́пства, лу́хта́, бяссэнсіца.

Чуять — чуць.

Чьё, чья — см. Чей.