Расійска-беларускі слоўнік (1928)/Слоўнік/Т
| ← С | Т Слоўнік Аўтар: Сцяпан Некрашэвіч і Мікола Байкоў 1928 год |
У → |
Т.
Та — см. Тот.
Табак (бот. Nicotiana tabacum L.) — туту́н (б. т.), цюцю́н; курительный — таба́ка; тёртый — цярту́ха.
Табакерка — табаке́рка; из березовой коры — таўлінка.
Табакерочный — табаке́ркавы, таўлінкавы.
Табанить (морск.) — тарнава́ць.
Табачник продавец — таба́чнік; курильщик — курэц, табаку́р.
Табачный — тутуновы, цюцюновы, таба́чны.
Табачок — цюцюно́к, таба́чка.
Табель — та́бель.
Табельный — та́бэльны.
Таблица — табліца; т. умножения — табліца множаньня.
Табличный — таблічны.
Табор — та́бар.
Табу́ — табу́, забарона.
Табун — табу́н.
Табунный — табуновы.
Табунщик — табу́ньнік.
Табурет,-тка — табурэтка, столак.
Таверна — тавэрна, карчма́.
Таволга (бот. Filipendula Ulmaria L.) — вятроўнік вязалісны (б. т.).
Таврить — таўрава́ць.
Тавро — таўро.
Тавтограмма — адналітарнік (л. т.).
Тавтология — таўталёгія, тожсло́ўе (л. т.).
Таган — тага́н, трыножак.
Тагуан (зоол.) — ляця́га.
Тае́жный — тае́жны.
Тае́ние — утойваньне.
Таз медный — мядніца; анат. — лагво; полость таза — логвішча (ан. т.).
Тазик — мяднічка.
Тазобедренный,-ные кости — клубы́.
Та́зовый (анат.) — лагвовы.
Тайга́ — тайга́.
Тайком — потай, утайку́, спатайка́, та́йма, цішком, патае́мна, неўзаме́ткі, крадком.
Тайна — таямніца, тае́мнасьць, та́йна, тайба́; в -не — патае́мна, сакрэтна; тайны святые (в церк. см.) — сакрамэнт, прыча́сьце.
Тайник — тае́мнік.
Тайно — тае́мна, патае́мна, потай, тойма, сукры́та.
Тайнобрачный (бот.) — бяскве́ткавы.
Тайность — тае́мнасьць.
Таинственно — таямніча, тае́мна, сукры́та.
Таинственность — таямнічасьць.
Таинственный — таямнічы, тае́мны, сукры́ты.
Таинство — см. Тайна.
Тайный — тае́мны, патае́мны, сукры́ты, захава́ны, сакрэтны, непаказны; -ное передержание — перахоўка; -ный ход — патайнік.
Таить — таіць, хава́ць, утойваць.
Таиться — таіцца, хава́цца, утойвацца, не прызнава́цца.
Тайфун (геогр.) — тайфу́н.
Так — так, дык, дак; так вот — вось жа; так как — бо, таму́ што; так-ли? — хіба́ так?; так или иначе — ці так, ці іна́чай (іна́кш); так что даже — ажно; так называемый — так зва́ны; так и быть — няха́й (хай) так бу́дзе; так сказать — прыме́рна ка́жучы; так-то — ато-ж; так точно — такса́ма.
Такальщик — патака́ч.
Такать — та́каць, падта́кваць.
Такелаж (морск.) — такеля́ж.
Такелажный — такеля́жны.
Также — такса́ма, адна́кава.
Таков — такі, гэтакі; все они таковы — усе́ яны́ такія; и был таков — даў дра́ла.
Таково̀й — такі.
Таковский — такоўскі, вось такі.
Такой,-кая,-кое — такі, така́я, такое; -ким образом — такім чы́нам (спосабам, пара́дкам, робам, родам); -ким же образом — такса́ма; в -ком случае — у такім ра́зе.
Такса — та́кса; собака (Canis vertagus) — та́кса.
Таксатор — такса́тар, таксоўнік.
Таксационный — таксацы́йны.
Таксация — таксава́ньне.
Таксировать — таксава́ць, вызнача́ць цану́.
Такт — такт; у него много такту — ён ве́льмі тактоўны (паліты́чны); в такт — у лад; играть в такт при танцах — ігра́ць пад ногу.
Тактик — та́ктык.
Тактика — та́ктыка.
Тактический — тактоўны, такты́чны.
Тактично — тактоўна, такты́чна, паліты́чна.
Тактичность — тактоўнасьць, тактычнасьць, паліты́чнасьць.
Тактичный — тактоўны, такты́чны, паліты́чны.
Тактный (муз.) — тактовы.
Тал — см. Тальник.
Талант — та́лент, тала́нь.
Талантливость — таленавітасьць, тале́нтнасьць, тала́ньлівасьць.
Талантливый — таленавіты, тале́нтны, тала́ньлівы, здольны, зда́тны.
Талвег — см. Тальвег.
Талер — та́лер.
Талисман — талісма́н, за́чур.
Талия — стан; карт — та́лія, калода.
Талмуд — тальму́д.
Талмудист — тальмуды́сты.
Талмудический — тальмуды́чны.
Талон — талён.
Талый — та́лы, раста́лы, адле́глы.
Тальвег (геол.) — тальвэг.
Тальк (мин.) — тальк, тлушча́к.
Тальковый — та́лькавы, тлушчаковы.
Тальник (бот. Salix rosmarinifolia L.) — лаза́ ніцая (б. т.), вербалоз.
Тальниковый — вербалозны.
Там — там, та́мака, тудою.
Тамара — Тама́ра.
Тамаринд (бот. Tamarindus indica) — тамары́нд.
Тамарис (бот. Tamarix) — тамары́с.
Тамбур — та́мбур.
Тамбурный — та́мбурны.
Таможенный — мы́тны; -ный чиновник — мы́тнік; -ная пошлина — мы́та.
Таможня — мы́тніца.
Тамошний — тамтэйшы.
Танец — та́нец, танок; танцы — скокі.
Танин (хим.) — таніна.
Танк — танк, паўзу́н.
Танцмейстер — наста́ўнік та́нцаў.
Танцкласс — школа скокаў (та́нцаў).
Танцовальный — танцава́льны, для скокаў; -ный вечер — ігры́шча.
Танцовать — танцава́ць, та́н(ь)чыць, скака́ць.
Танцовщица,-цорка — танцорка, танцоўка, скаку́ха.
Танцор — танцоўшчык, скаку́н.
Та́ра — та́ра.
Тарабарский — незразуме́лы.
Тарабарщина — бяссэнсіца, лу́хта.
Тарабары — шу́лды-бу́лды.
Таракан прусак — прус, пруса́к; чорный — тарака́н чорны (з. т.).
Тараканий — прусовы, прусаковы.
Таран — тара́н, муралом.
Тарантас — таранта́с, калама́жка.
Тарантул (зоол. Lycosa Tarantula) — таранту́л.
Тарань (рыба) — тара́н.
Таратайка — см. Двуколка.
Таратора — раздаба́ра, лапату́н, лапату́ха, тарату́н.
Тараторенье — раздаба́рваньне, лапата́ньне.
Тараторить — раздаба́рваць, лапата́ць, тарата́рыць.
Тараторка — лапату́ха, тарату́ха.
Тарахтеть — тарахце́ць.
Таращение — тара́шчаньне, выпіна́ньне вачэй.
Таращить — тара́шчыць, выпіна́ць, вылупля́ць вочы.
Тарелка — тале́рка; он не в своей тарелке — ён ня ў добрым гуморы.
Тарелки (муз.) — цымба́лы.
Тарелочный — тале́ркавы.
Тарель (арт.) — дно гарма́ты.
Тариф — тары́ф.
Тарифный — тары́фны; -ная сетка — тары́фная се́тка.
Тароватый — шчодры, гасьцінны; дасьціпны́.
Тартар — та́ртар, пе́кла.
Тартинка — лу́стачка, скрылёк.
Таска,-кание — цяга́ньне, ту́заньне; дать кому -ску — начу́біць, даць чосу.
Таскать — цяга́ць, вала(к)чы́, ту́заць; за волосы — чу́біць.
Таскаться — цяга́цца, вала(к)чы́ся, швэндацца, бадзя́цца, талы́зьнічаць; -ться за женщинами — заляца́цца.
Таскотня — цяганіна, тузаніна.
Тасование,-вка карт — картава́ньне.
Тасовать карты — картава́ць; -ванный — картава́ны.
Татарёнок — татарчу́к.
Татарин — тата́рын.
Татария — Тата́рыя.
Татарка — тата́рка.
Татарский — тата́рскі.
Татуировать — татуява́ць.
Татуировка — татуява́ньне.
Тать — см. Вор.
Татьяна — Таця́на.
Тафта — кіта́йка.
Тафтяный — кіта́йкавы.
Тафья — ярмолка.
Тахистоскоп (псих.) — тахістаскоп.
Тачание — шыцьцё, штукава́ньне.
Тачать — шыць шовам, штукава́ць.
Тачечный — та́чкавы.
Тачка — та́чка.
Тащить — цягну́ць, вала(к)чы́.
Тащиться — цягну́цца, вала(к)чы́ся, паўзьці, пле́сьціся, брысьці.
Таяние — растава́ньне, тапле́ньне.
Таять — растава́ць, тапіцца.
Тварь — стварэньне; презренная т. — поскудзь, брыда́.
Тверденький — цьвёрдзенькі.
Твердеть — цьвярдзе́ць, каляне́ць, камяне́ць.
Твердёхонек — цьвярдзю́сенькі.
Твердить — вывуча́ць на па́мяць; дзяўбці.
Твёрдо — цьвёрда, моцна, трыва́ла, ста́ла, нязьме́нна.
Твердоватость — цьвердава́тасьць.
Твердоватый — трохі цьвёрды, цьвердава́ты.
Твёрдокорковый (бот.) — цьвёрдакоркавы.
Твердолобый — цьвёрдалобы.
Твёрдость — цьвёрдасьць, цьвярдыня́, цьвердзь.
Твёрдый — цьвёрды, моцны, трыва́лы; ста́лы, нязьме́нны; топкі (аб дне ракі); быть -дым в слове — датры́мліваць слова.
Твердыня — цьвярдыня́.
Твердь — суха́я зямля́.
Тверёзый — см. Трезвый.
Тверже — цьвярдзе́й.
Тверь (гор.) — Цьвер.
Тверяк — цьвяра́к.
Твой, твоя, твоё — твой, твая́, тваё.
Творение — стварэньне, твор.
Твореньице — стварэнейка.
Творец — тварэц, творца, ствары́цель.
Творило — вапня́рка.
Творильный — твары́льны.
Творительный (падеж) — творны (склон).
Творить — твары́ць, вытвара́ць, ствара́ць; учыня́ць, дзе́яць; -рить молитву — маліцца, малітвава́ць; -рить тесто — расчыня́ць це́ста.
Твориться — твары́цца, вытвара́цца, дзе́яцца.
Творог — тварог.
Творожистый — тварожысты.
Творожный — тварожны.
Творожник (кушанье) — сы́рнік.
Творчество — творчасьць.
Творческий — творчы.
Театр — тэа́тар, тэа́тр; т. военных действий — ме́сца вае́нных дзе́яньняў.
Театрал — ама́тар тэа́тру; тэатра́л.
Театральный — тэатра́льны.
Тебе — табе́.
Тебя — цябе́.
Тевтон — тэўто́н, не́мец, шваб.
Тевтонский — тэўто́нскі.
Тезис — тэза, тэзіс, палажэньне (пс.-л. т.).
Тёзка — цёзка.
Теизм (филос.) — тэізм.
Теин (хим.) — тэіна.
Текст — тэкст.
Текстиль — тэксты́ль, валакно.
Текстуальный — літара́льны (л. т.).
Текучесть — цяку́часьць, плы́ўкасьць, плы́ннасьць.
Текучий — цяку́чы, плы́ўкі, плы́нны, бягу́чы.
Текущий — бягу́чы (раху́нак); гэты (год).
Телега — калёсы, драбіны, дра́бы, воз; для перевозки снопов и соломы — ка́ры.
Телеграмма — тэлегра́ма.
Телеграф — тэлегра́ф.
Телеграфировать — тэлеграфава́ць, дава́ць (адбіва́ць) тэлегра́му.
Телеграфия — тэлегра́фія.
Телеграфист — тэлеграфісты.
Телеграфистка — тэлеграфістка.
Тележка — вазок, калёскі, драбінкі, калама́жка.
Тележник — стальма́х.
Тележный — калёсны, вазовы.
Теление — цяле́ньне.
Телёнок — цяля́, цяля́тка; перезимовавший — пярэзімак.
Телепатия — тэлепа́тыя.
Телеса (иронически) — гла́дкасьць.
Телескоп — тэлескоп, далягля́д.
Телескопический — тэлескапічны, далягля́ны.
Телесно — цяле́сна, у це́ле, матар‘я́льна.
Телесность — цяле́снасьць, матар‘я́льнасьць.
Телесный — цяле́сны, це́льны, матар‘я́льны;-ное наказание — цяле́сная ка́ра.
Телефон — тэлефо́н.
Телефонировать — тэлефанава́ць.
Телефонограмма — тэлефанагра́ма.
Телец — цяля́; знак Зодиака (астр.) — Бык (г.-к. т.).
Телиться — цяліцца.
Телица, тёлка — цёлка, цяліца.
Тело — це́ла.
Телогрейка — каба́т.
Телодвижение — рух це́ла, целару́х.
Телосложение — склад це́ла, целаскла́д, постаць.
Телохранитель — прыбочны вартаўнік.
Тёлочка, телушка — цёлачка, цялу́шка.
Тельный — це́льны.
Тельце — це́льца, це́лка.
Телятина — цяля́ціна.
Телятник — цяля́тнік.
Телячий — цяля́чы.
Тем — тым; тем временем — тым ча́сам; тем самым — тым са́мым.
Тема — тэма, прадме́т, зада́ньне (л. т.).
Темник — тэмнік, зада́ньнік (л. т.).
Тембр — тэмбар.
Темень — см. Темнота.
Темляк — кута́с.
Тёмненький — цёмненькі.
Темнёхонький,-нек — цямню́сенькі, цямню́ткі.
Темнеть — цямне́ць, цьмець, змрочыць, зьмярка́цца, шарэць.
Темнить — цямніць, цьміць.
Темница — цямніца, астрог, турма́.
Темничный — цямнічны, астрожны.
Темно̀, тёмно — цёмна, цьмя́на; нявыра́зна, незразуме́ла.
Темнобурый — імша́ры, цёмнабу́ры.
Темновато — цемнава́та, поцемна, пры́цемна, трохі цёмна, цьмя́на.
Темноватость — цьмя́насьць.
Темноватый — цемнава̀ты, поцемны, пры́цемны, трохі цёмны, цьмя́ны.
Темноволосый — цёмнавалосы.
Темногнедой — цёмнагне́ды.
Темноголубой — цёмнаблакітны.
Темножёлтый — цёмнажо́ўты.
Темнозелёный — цёмназялёны.
Темнокрасный — цёмначырво́ны, бурачковы.
Темнорусый — цёмнару́сы.
Темнорыжий — цёмнару́ды.
Темносиний — цёмнасіні.
Темносерый — цёмнашэры.
Темнота — цемната́, цямнота, це́мра, це́мрадзь, цем, поцемкі; змрок; няя́снасьць, нявыра́знасьць, незразуме́ласьць; в -те — упоцемку, пры́цемкам.
Темнофиолетовый — цёмнафія́лкавы.
Темноцветный — цёмнага колеру, цёмнакаляровы.
Тёмный — цёмны, цьмя́ны; няя́сны, нявыра́зны, заблы́таны, незразуме́лы;-ный' человек — цёмны (неасьве́чаны) чалаве́к;-ная душа — няшчы́ры чалаве́к;-ная личность — нязна̀ная (невядомая) асоба.
Темп — тэмп.
Темперамент — тэмпэра́мэнт, уда̀ча.
Темперировать (муз.) — тэмпэрава́ць.
Температура — тэмпэрату́ра, стан цяпла́.
Температурный — тэмпэрату́рны.
Темь — см. Темнота.
Темя — це́мя.
Темянной — цемянны́;-ная кость — цемяньніца (ан. т.).
Тенденциозно — тэндэнцы́йна.
Тенденциозность — тэндэнцы́йнасьць.
Тенденциозный — тэндэнцы́йны.
Тенденция — тэндэ́нцыя, імкне́ньне, нахіл, нахільнасьць.
Тендер — тэ́ндэр.
Теневой — ценявы́.
Тенёта — цянёты, сілкі.
Тенетить — лавіць цянётамі.
Тенётный — цянётны.
Тенор (муз.) — тэно́р.
Тенорный — тэнаровы.
Тенистый — цяністы;-тое место — халадок.
Тенить — цяніць, зясьцяня́ць.
Тень — цень (м. р.), сьцень, халадок.
Теогония — тэаго́нія.
Теодолит — тэадаліт.
Теодор — Тодар.
Теократический — тэакраты́чны, богаўла́дны.
Теократия — тэакра́тыя, богаўла́дзьдзе.
Теолог — см. Богослов.
Теология — см. Богословие.
Теорема — тэарэ́ма.
Теоретик — тэарэ́тык.
Теоретически — тэарэты́чна.
Теоретический,-чный — тэарэты́чны.
Теория — тэорыя, наву́ка.
Теософия — тэазофія.
Теперешний — цяпе́рашні.
Теперь — цяпе́р, цяпе́рака, цяпе́рачка.
Теплеть — цяпле́ць.
Тёпленький — цёпленькі.
Теплёхонек,-шенек — цяплю́сенькі.
Те́плиться — це́пліцца, мігаце́ць, мігце́ць.
Теплица — цяпліца.
Тепличный — цяплічны.
Тепло — цяпло, цяплыня́.
Тепло̀ нар. — цёпла.
Тепловатость — цеплавата́сьць.
Тепловатый — цеплава́ты, трохі цёплы.
Тепловой — цеплавы́.
Теплоёмкость (физ.) — цеплазьме́снасьць.
Теплоиспускание — вылучэньне цяпла́.
Теплокровный — цеплакро́ўны.
Тепломер — цепламе́р.
Тепломерный — цепламе́рны.
Теплопроводность (физ.) — цеплаправоднасьць.
Теплопроводный — цеплаправодны.
Теплород (физ.) — цяпле́ц.
Теплота — цеплата́, цяплыня́, цёпласьць.
Тёплый — цёплы; пагодны;-лые края (для птиц) — вы́рай.
Теплынь — цяплыня́.
Терапевт — тэрапэ́ўт.
Терапия — тэра́пія.
Теребить — ту́заць, торгаць; за волоса — смы́каць, ску́бсьці, драць.
Теребление — ту́заньне, торганьне, смы́каньне, скуба́ньне.
Терем — це́рам.
Терентий — Цярэшка, Цэрах.
Тереть — це́рці, шморгаць, шму́ляць; посуду — шарава́ць; краски — расьціра́ць; скользким — коўзаць; дегтем — шмарава́ць; сапог трет — бот му́ляе.
Тереться — це́рціся; около кого-либо — мата́цца.
Терзание — разьдзіра́ньне; мучэньне, ка́таваньне, тыра́нства, мардава́ньне.
Терзать — драць, дзе́рці, разьдзіра́ць, ша́рпаць; му́чыць, ка́тава́ць, тыра́ніць, мардава́ць.
Терзаться — му́чыцца, паку́таваць, мардава́цца, е́нчыцца.
Терзатель — кат, тыра́н.
Терзательница — тыра́нка.
Тёрка — та́рка, дра́чка.
Термин — тэрмін, на́зва.
Терминологический — тэрміналягічны.
Терминология — тэрміналёгія.
Термит (зоол. Termes) — тэрміт.
Термический — тэрмічны.
Термодинамика — тэрмадына́міка.
Термометр — тэрмо́мэтар, цепламе́р.
Термометрический — тэрмамэтры́чны, цепламе́рны.
Термоскоп (физ.) — тэрмаскоп.
Термостат — тэрмаста́т.
Термотропизм — тэрматрапізм, зваротнасьць да цяпла́.
Термоэлектричество — цеплава́я электры́чнасьць.
Термы — ры́мскія ла́зьні.
Тернистый — цярністы.
Тёрн (бот. Prunus spinosa L.) — цёрн.
Терние — цернь.
Терновник — цярноўнік.
Терновый — цярновы, калю́чы.
Тёрочка — см. Тёрка.
Тёрочный — та́ркавы.
Терпеж, не в -пеж — не да сьце́рпу.
Терпентин — тэрпэнты́на, тарпаты́на.
Терпеливо — цярпліва.
Терпеливость — цярплівасьць.
Терпеливый — цярплівы.
Терпение — цярпе́ньне, датрыма́ньне, трудава́ньне; выходит из -ния — нецярпя́чка бярэ.
Терпеть — цярпе́ць, зносіць, трыва́ць, вытры́мліваць; время не терпит — час не чака́е; дело не терпит отлагательства — спра́вы адкла́сьці не́льга; -петь нужду — гарава́ць.
Терпящий — цярплівец.
Терпимость — зноснасьць, цярплівасьць; дом-сти — дом распу́сты.
Терпимый — зносны.
Терпкий — да́ўкі, са́дкі, востры, шчы́пкі.
Терпкость — да́ўкасьць, са́дкасьць, вострасьць, шчы́пкасьць.
Терпнуть — дзервяне́ць, дубе́ць, мярцьве́ць.
Терпуг — ра́шпіль, напільнік.
Тёртый — цёрты, пацёрты; -тый калач (перен.) — прайдзі-сьве́т, быва́лы.
Терракота — тэракота.
Терраса — тэра́са, пры́ступка.
Террасовый — тэра́савы, пры́ступкавы.
Территориальный — тэрытарыя́льны, мясцовы, краёвы.
Территория — тэрыто́рыя, абша́ры.
Террор — тэро́р, застрашэньне.
Терроризировать — тэрарызава́ць, застраша́ць.
Террорист — тэрары́сты.
Террористка — тэрары́стка.
Террористический — тэрарысты́чны, застраша́льны.
Тёрщик (красок) — расьціра́ч.
Терцет (муз.) — тэрцэ́т.
Терция — тэ́рцыя.
Теряние — губля́ньне, тра́чаньне.
Терять — губля́ць, губіць, тра́ціць, стра́чваць; -рять по-пустому время — марнава́ць час; из виду — спуска́ць з вачэй; голову — губіць розум; терпение от боли — заходзіцца.
Теряться — губля́цца, губіцца, тра́ціцца; -ться в догадках — розуму не знаходзіць; -ться в обстановке — мяша́цца, бянтэжыцца.
Тёс — цёс, дошкі.
Тесак (воен.) — часа́к.
Тесание — часа́ньне, брусава́ньне.
Тесать — часа́ць, брусава́ць; -санный — чосаны, брусава́ны.
Тесёмка — тасе́мка.
Тесёмочный — тасе́мкавы.
Тёска — см. Тесание.
Теснение — сьціска́ньне, цісканьне; уціска́ньне, сьціскі.
Тесненький — це́сьненькі.
Теснина — цясьніна, су́ткі.
Теснить — ціснуць, ціскаць, сьціска́ць, гнясьці, уціска́ць.
Тесниться — ціснуцца, ціскацца.
Тесно — це́сна, заце́сна; ву́зка, шчы́льна, шчы́тна; натоўпна.
Тесновато — трохі це́сна, цеснава́та.
Тесноватый — трохі це́сны, цеснава́ты.
Теснота — цесната́, сьціск, ціжма, да́ўка.
Тесный — це́сны, ву́зкі; в -ном смысле — у сьціслым сэнсе; -ные обстоятельства — ця́жкія абста́віны; быть с кем в-ной дружбе — быць шчы́рымі пры́яцелямі.
Тесовый — цясовы.
Тесто — це́ста; остатки -та в квашне — поскрабкі.
Тестообразный — падобны на це́ста.
Тесть — цесьць.
Тестюшка — це́сьцечка, це́сьцейка.
Тесьма — тасьма́.
Тесьмяный — тасемкавы.
Тет-а-тет (téte-á-téte) — сам-на-сам.
Тётенька — цётачка, цётухна.
Тетерев (Tetrao tetrix) — цецяру́к; т. глухой — глушэц.
Тетеренок — цецераня́.
Тетерька — цяце́ра, цяце́рка.
Тетива́ — цяціва, струна́.
Тётка — цётка, дзя́д(зі)на.
Тетрадка,-дь — сшы́так.
Тётушка — цётухна.
Тетя — цётка.
Техник — тэхнік.
Техника — тэхніка.
Технический — тэхнічны.
Технолог — тэхналёг.
Технологический — тэхналягічны.
Технология — тэхналёгія.
Течение — це́ча, цячэньне, цеча́я, плынь, бег; праця́г (ча́су), ход (сьвяціла); -ние воды — бег вады; в -ние (промежутка времени) — у праця́гу ча́су; с -нием времени — з ча́сам; плыть по -нию — плы́сьці за вадою; плыть против -ния — плы́сьці супроць вады́.
Течка — ганьня́.
Течь гл. — цячы́, цякці, ліцца, плы́сьці, плы́нуць, бруіцца, тачы́цца, плюшчэць; струёй — цурчэ́ць; время течет — час міна́е (плыве́).
Течь сущ. — це́ча.
Тёща — це́шча.
Тиара — тыя́ра, папе́ская мітра.
Тибр (река) — Ты́бар.
Тибрить — см. Подтибрить.
Тигель (тех.) — ты́гель.
Тигельный — тыглёвы.
Тигр (зоол. Felix tigris) — ты́г(а)р, ты́гра.
Тигрёнок — тыграня́.
Тигрица — тыгры́ца, ты́гра.
Тигровый — ты́гравы.
Тикать — чы́каць, ты́хкаць.
Тик-тик (о сердце) — тых-тых.
Тимол (хим.) — тымол.
Тимоловый — тымолавы.
Тимофеевка (бот. Phleum pratense L.) — цімафе́йка (б. т.).
Тимофей — Цімох.
Тимпан — тымпа́н, цымба́лы.
Тимьян (бот. Thymus L.) — чабор, мацярду́шка.
Тина — твань, багавіньне.
Тинистый — тваністы, тваньлівы, ба́гнавы.
Тинкал (хим.) — тынка́ль.
Тинктура — тынкту́ра.
Тиноватый — тваністы.
Тип — тып.
Типический,-чный — тыповы.
Типичность — тыповасьць.
Типограф — друка́р, друка́рнік.
Типография — друка́рня.
Типографский — друка́рскі.
Типолитография — тыпалітагра́фія.
Типун (у курицы) — пы́пля, пы́паць, ціпец.
Тир — тыр, стрэльбішча.
Тирада (лит.) — доўгаслоўе (л. т.), тыра́да.
Тираж — тыра́ж.
Тиран — тыра́н, кат.
Тиранить — тыра́ніць, ка́таваць.
Тирания (форма правления) — тыра́нія.
Тиранка — тыра́нка.
Тиранство — тыра́нства.
Тире (грам.) — праця́жнік, ры́ска.
Тиролит (мин.) — тыраліт.
Тис (бот. Таxus L.) — ціс.
Тискание — цісканьне.
Тискать — ціскаць, гнясьці, пха́ць, упіха́ць.
Тиски — кле́шчы, кляшчотка, прас, ціскаўка, лісіца.
Тиснение — выціска́ньне, адбітак, штампава́ньне, друкава́ньне.
Тиснить, тиснуть — выціскаць, вы́ціснуць; адбіва́ць, адбіць у друка́рні, вы́друкаваць; штампава́ць.
Тит — Ціт.
Титан — волат, асілак; металл — тыта́н.
Титанит (мин.) — тытаніт, сфэн (к.-м. т.).
Титанический — тытанічны.
Титло — надпісак (л. т.), цітла.
Титечный — цы́цкавы.
Титул — тыту́л; книги — загаловак.
Титулованный — тытулава́ны.
Титуловать — тытулава́ць.
Титульный — тыту́льны;-ный лист — загалоўны а́ркуш.
Титька — цы́цка, цы́ца.
Тиун (ист.) — ціву́н.
Тиф — ты́фус.
Тифозный — тыфозны.
Тифон — тыфон, страшэнны віхор.
Тихий — ціхі, ціхмя́ны, спакойны, рахма́ны, лагодны, ціхамірны, ціхамірлівы; -хий океан — Ціхі акія́н; -хая походка — павольная хада́.
Тихнуть — сьціха́ць, уціха́ць, сьціша́цца.
Тихо — ціха, паціху, лагодна, павольна, паволі, зволі, спакваля́.
Тихомолком — цішком, сьціха.
Тихон — Ціхо́н. ..
Тихонравие — ціхамірнасьць, рахма́насьць, лагоднасьць.
Тихонравный — ціхамірны, рахма́ны, лагодны.
Тихонький — ціхенькі, ціху́сенькі.
Тихонько — ціхенька, ціху́сенька, ціху́тка.
Тихоня — ціхі, ціхая.
Тихость — ціхасьць, ціхма́насьць, спакойнасьць, рахма́насьць, лагоднасьць, ціхамірнасьць.
Тихоход (зоол. Bradypus) — лянівец.
Тихохонько — ціху́сенька, ціху́тка.
Тише — цішэй; межд. — ша!; как можно тише — найцішэй.
Тишина, тишь — ціша, цішыня́, ціхме́нь, за́ціш (ж. р.), пакой.
Тканеобразный — тканкава́ты.
Ткание — тка́ньне.
Ткань — тканіна, тка́нка.
Ткать — ткаць.
Ткацкая (мастерская) — тка́льня.
Ткацкий — тка́цкі; -кий станок — кросны.
Ткач — ткач.
Ткачество — тка́цтва.
Ткачиха — тка́ха, тка́льля, ткачы́ха.
Ткнуть — см. Тыкать.
Тлен — тлень, гной, гнільлё, збуцьве́ласьць.
Тление — тле́ньне, гніцьцё, буцьве́ньне, трухле́ньне.
Тленность — тле́ннасьць.
Тленный — тле́нны.
Тлетворный — шкодны, згу́бны.
Тлеть — тлець, гніць, буцьве́ць, трухле́ць, парахне́ць.
Тло, до тла — дашчэнту, ушчэнт, у прах, дазва́ньня.
Тля — 1) іржа́; 2) (зоол. Psylla) — травяна́я вош, тра́ўніца (з. т.).
Тмин (бот. Carum Carvi L.) — кмі(е)н.
Тминный — кмінны, кміновы; -ная настойка — кміноўка.
Тмить — цьміць, зацьмява́ць, зацямня́ць.
Тмущий, тьма тмущая — бе́зьліч.
То союз — то, дык, дак; то тут, то там — і ту́така і та́мака; то и дело — раз-у-раз; то то и есть — ато-ж; что-то — штось; то-то же — то-ж бо то, то-бо-то-што.
То мест. — см. Тот.
Тобой,-бою — табою.
Товар — тавар, крам, крамніна; показывать товар лицом — пака́зваць тава́р, як ён ёсьць.
Товаришко — тава́рчык, тандэт.
Товарищ — тава́рыш, (р.п. — (тава́рыша; женск. — тавары́шка).
Товарищески — як тава́рыш, патавары́ску.
Товарищеский — тавары́скі; -ское отношение — тавары́скасьць.
Товарищество — тавары́ства, суполка; -во торговое — гандлёвае тавары́ства.
Товарный — тава́рны.
Товарове́дение — таваразна́ўства.
Тога (ист.) — тога.
Тогда — тады́; тогда же — у той са́мы час, са́ма тады́; тогда то — тады́сь; тогда, как — тады́, як.
Тогдашний — тады́шні, тагоча́сны.
Того — см. Тот.
То-есть — гэта зна́чыць, гэта зна́чыцца (г. зн.).
Тождественно — такса́ма, зусім аднолькава.
Тождественный, тожественный — той самы́, тожса́мы, зусім аднолькавы, адна́кі.
Тождество, тожество — тожса́масьць, тояса́масьць.
Тоже — такса́ма, тож.
Ток — 1) руча́й, раўча́к, струме́нь; 2) бег, цечая́; 3) ток (у гумне́).
Токайское (вино) — така́йскае.
Токарная (мастерская) — така́рня.
Токарный — така́рны; -ный промысел — така́рства.
Токарь — токар.
Токовать (о тетеревах) — такава́ць.
Токсин (физиол.) — таксы́на.
Толика, дать малую толику — даць кры́ху́ (кры́шачку).
Толикий — толезны.
Толико — толезна.
Толк — сэнс, розум, толк; лад, пуцьцё, глузд, панталы́к: т. раскольничий — сэкта; людские толки — дзе́йкі, перагу́ды; взять что в т. — зразуме́ць, ске́міць; говорить толком — гавары́ць да ла́ду (з сэнсам); без толку — бяз ла́ду, бяз сэнсу; что в этом толку — яка́я тут кары́сьць; сбиться с толку — зьбіцца з панталы́ку; знать толк в чем — разуме́цца на чым; сбить с -ку — затлуміць.
Толк межд. — тоўх! таўхе́ль! штоўх! штурх! піхе́ль!
Толкание — штурха́ньне, піха́ньне, пха́ньне, таўха́ньне.
Толкать, толкнуть — таўха́ць, таўхну́ць, таўхану́ць; штурха́ць, штурхну́ць; піха́ць, піхну́ць; пхаць, пхнуць; турну́ць;-каться — таўха́цца, штурха́цца, піха́цца, пха́цца, ту́зацца.
Толкач — таўка́ч.
Толкование — тлумачэньне.
Толкователь — тлума́ч.
Толковательница — тлума́чка.
Толковательный — тлумача́льны, вытлумача́льны.
Толковать что — тлума́чыць, вытлума́чваць; выясьня́ць; о чем — гу́тарыць, гаманіць, размаўля́ць.
Толковник — тлума́ч.
Толковый — 1) разу́мны, разва́жны, спры́тны; 2) см. Толковательный.
Толкотня — таўханіна, штурханіна, тузаніна.
Толкучка (рынок) —тандэт.
Толкушка — таўка́чык, цэрах.
Толмач — тлума́ч.
Толока — талака́.
Толокно — талакно.
Толокнянка (бот. Arctostaphylos Uva ursi Spr.) — муча́нік (б. т.).
Толокняный — талакня́ны.
Толочь — таўчы́, таўкці; -чься — таўчы́ся, таўкціся; -чься на месте — ту́пацца.
Толпа — таўпа́, на́таўп, натоўп, тлум, грамада́, гурба́, галда́.
Толпиться — тоўпіцца, таўпіцца, ціснуцца, грамадзіцца.
Толстенький — тоўсьценькі.
Толстеть — таўсьце́ць, гладчэць, грубе́ць, тлусьце́ць.
Толстенный — таўшчэнны, ду́жа тоўсты.
Толсто — тоўста, гру́ба.
Толстобрюхий — тоўстапу́зы, гла́дкі, чарава́ты, пуза̀ты.
Толстоватый — таўстава́ты, трохі тоўсты, грубава́ты, трохі гру́бы.
Толстоголовый — тоўстагаловы.
Толстогубый — губа́ты, грыба́ты, грыбазвон.
Толстозадый — крыжа́сты.
Толстоклювый — тоўстадзю́бы.
Толстокожий — грубаску́ры.
Толстокрылый — грубакры́лы.
Толстолистный — грубалісты.
Толстомордый — тоўстаморды, марда́сты, мурла́сты, рыла́ты.
Толстоногий — тоўстаногі.
Толстопузый — см. Толстобрюхий.
Толсторожий — см. Толстомордый.
Толстосум — багаты́р, багаце́й.
Толстота — тоўстасьць, гру́басьць, гла́дкасьць.
Толстуха,-тушка — таўсту́ха.
Толстый — тоўсты, таўсты́, гру́бы́, гла́дкі.
Толстяк — таўсту́н, тоўсьцік, гладу́н; иронически — шу́ла, туз, апу́цак, бары́ла.
Толчение — таўчэньне.
Толченый — тоўчаны.
Толчея — см. Толкотня.
Толчок — уда́р, штурха́ньне, штурх, штуршок.
Толща — тоўшча, таўшчыня́.
Толще — таўсьце́й, грубе́й.
Толщина — таўшчыня́, грубіня́; в-ну — угру́бкі.
Толь — толь, да́хавы кардон.
Только — толькі; только-что — як толькі; вось толькі, ма́ла-што; лишь-бы только — абы́ толькі; 'только-бы — абы́-б.
Том — том, кніжка.
Томат,-ты (бот. Solanum Lycopersicum L.) — памідоры (б. т.), тама́ты; томат-пюре' — тама́т-пюрэ́.
Томик — тамок.
Томительно — ну́дна, нудосна, млосна; от зноя — ва́дна.
Томительный — ну́дны, нудотны, нудосны, млосны, ця́жкі.
Томить — таміць, ну́дзіць, му́чыць;-мить сталь — гартава́ць.
Томиться — таміцца, ну́дзіцца, му́чыцца, мардава́цца; от жажды — сма́гнуць.
Томление — нуда́, нудота, млосьць; тамле́ньне, утома.
Томпак — тамба́к.
Томпаковый — тамбаковы.
Тому — см. Тот.
Томно — мля́ва, млосна.
Томность — мля́васьць.
Томный — мля́вы.
Тон — тон; задавать тон — рэй ве́сьці.
Тональность (муз.) — тана́льнасьць.
Тональный (муз.) — тана́льны.
Тоненький — тоненькі.
Тоненько — тоненька.
Тонёхонек,-шенек — таню́сенькі.
Тонзура — танзу́ра, плеш у ксяндзоў.
Тонизна — таніня́.
Тонический (мед.) — танічны.
Тонкий — тонкі; в обращении — даліка́тны;-кий слух — востры слух.
Тонко — тонка, даліка́тна, востра.
Тонкокожий — тонкаску́ры.
Тонконогий — тонкано́гі.
Тонкорунный — тонкавоўны.
Тонкость — тонкасьць, це́нькасьць, даліка́тнасьць.
Тонкошерстный — тонкашэрсты.
Тонкошея — тонкашы́й.
Тонна — тона.
Тоннель — тунэ́ль.
Тонус (мед.) — тонус, напруджэньне.
Тонуть — тану́ць, заліва́цца (вадой).
Тончавый — шчу́плы, худы́.
Тончайший — танчэйшы.
Тоньше — таней.
Тоня — затон.
Топ межд. — туп!
Топаз — тапа́з.
Топазовый — тапа́завы.
Топание — ту́паньне, гопаньне.
Топать, топнуть — ту́паць, ту́пнуць; гопаць, гопнуць.
Топильный — тапільны.
Топить печь — паліць (у печы); в воде — тапіць.
Топка печи — пале́ньне; жиров — тапле́ньне; в см. печь — печ, гру́ба.
Топкий — гру́зкі, багністы;-кое место — ба́гна, грузавіна.
Топко — гру́зка, багніста.
Топление печи — пале́ньне; жиров — тапле́ньне.
Топливо — па́ліва, апа́л.
Топнусь — см. Топтать.
Тополевый — тапалёвы.
Тополь (бот. Populus) — таполя; т. чорный (P. nigra L.) — я́сакар.
Топограф — тапограф.
Топографический — тапаграфічны.
Топография — тапагра́фія.
Топор — сяке́ра, саке́ра, тапор, сяка́ч; т. тупой — тупіца.
Топорик,-рок — сякѐрка, саке́рка, тапорчык.
Топорище — тапары́шча.
Топорный — сяке́рны; в перен. см. — нязгра́бны, лапе́зны.
Топорщить — см. Топырить.
Топот — ту́пат.
Топотня — тупаніна, тупатня́, тупаце́ньне.
Топтание — тапта́ньне, ту́паньне; талачэньне.
Топтать — тапта́ць, ту́паць; талачы́ць, драсава́ць (тразу́), мясіць (гліну).
Топтаться (на месте) — тапта́цца, ту́пацца.
Топырить — тапы́рыць; руки — расстаўля́ць, выцяга́ць; ноги — кірэчыць; глаза — тара́шчыць, выпіна́ць; уши — настаўля́ць, навострываць.
Топь — твань, ба́гна, багніна, ба́гнішча, дрыгва́, алёс.
Тор (цветоложе) — дно кве́ткі, кветадоньне (б. т.).
Торба — торба, ка́йстра, та́йстра.
Торг — торг, ры́нак, га́ндаль; торги — кірма́ш.
Торгаш — гандля́р, тарга́ч, махля́р.
Торгашество — гандля́рства.
Торгашеский — гандля́рскі.
Торгование — таргава́ньне, гандлява́ньне.
Торговать — таргава́ць, гандлява́ць, купава́ць.
Торговаться — таргава̀цца, сьпіра́цца за цану́.
Торговец — таргоўнік, гандля́р, купе́ц.
Торговка — таргоўніца, гандля́рка, пераку́пніца.
Торговлишка — дробны га́ндаль.
Торговля — таргоўля, торг, га́ндаль; оптовая т. — гуртавы́ га́ндаль; розничная т. — га́ндаль ураздроб; внешняя т. — заме́жны га́ндаль; внутренняя т. — нутраны га́ндаль; оптово-розничная т. — га́ндаль гу́ртам і ўраздроб; меновая т. — паме́нны га́ндаль.
Тороговопромышленный — гандлёва-прамысловы.
Торговый — тарговы, гандлёвы, купе́цкі;-вый дом — гандлёвы дом;-вый народ — гандляры́, гандля́рства (збор.);-вые дела — гандлёвыя спра́вы.
Тореадор — тарэадо́р.
Торжественно — урачы́ста.
Торжественность — урачы́стасьць.
Торжественный — урачы́сты.
Торжество — урачы́стасьць, сьвя́та.
Торжествование — урачы́сты абход.
Торжествовать — сьвяткава́ць, спраўля́ць урачы́стасьць, ра́давацца; перамага̀ць.
Торжествующий — ра́дасны, вясёлы.
Торжище — ры́нак, кірма̀ш, база́р.
Торжищный — ры́нкавы, кірмашовы, база́рны.
Торица (бот. Spergula arvensis L.) — сьвінакроп (б. т.).
Торк — тырк! піх!
Торкать, торкнуть — ты́ркаць, ты́ркнуць, торкнуць; піха́ць, піхну́ць.
Тормашки, упасть, полететь вверх-ками — паляце́ць дагары́ нага́мі, торчма, тарчмаком.
Торможение — тармажэньне, тарнава́ньне, запіна́ньне, заперашкоджаньне.
Тормоз — тормаз, тарна́ч.
Тормозить — тармазіць, тарнава́ць, запіна́ць, заперашкоджваць.
Тормошение — тармашэньне, тарганіна.
Тормошить — тармасі(шы́)ць, торгаць.
Торный (о дороге) — біты (шлях).
Торовато — спры́тна, дасьціпна; шчодра.
Тороватость — спрыт, досьціп; шчодрасьць.
Тороватый — спры́тны, дасьціпны; шчодры, гасьцінны.
Торока́ — таракі.
Торопеть — палохацца, ляка́цца, жаха́цца.
Торопить — сьпе́шыць, прысьпе́шваць, скорыць, падганя́ць.
Торопиться — сьпяша́цца, хапа́цца, пахапля́цца, увіха́цца; не торопясь — паволі, павольна, паціху, спакваля́.
Торопкий — спры́тны; жахлівы.
Торопливо — пахапліва, хапатліва; хапа́ючыся, сьпе́хам, пасьпе́шна; жахліва.
Торопливость — пахаплівасьць, хапатлівасьць, сьпех, пасьпе́шнасьць; жахлівасьць.
Торопливый — пахаплівы, хапатлівы, сьпе́шны, жахлівы, жахлівы, палахлівы.
Торопыга — хапату́н.
Торопь, в торопях — хапа́ючыся, спосьпеху, спопрыску.
Торочение — 1) аблямоўваньне; 2) прывя́званьне да таракоў.
Торочить — 1) аблямоўваць; 2) прывя́зваць да таракоў.
Торс — торс, ту́лава.
Торт — торт.
Торф — торп, торф.
Торфяник — тарпя́нішча.
Торфяной — тарпя́ны.
Торцы — калодачкі для брукава́ньня ву́ліц.
Торчание — тырча́ньне, стырча́ньне.
Торчать — тырча́ць, стырча́ць.
Торчком,-чмя́ — сторч, старчма́, спотырч, (с)тарчмаком.
Торчок — старча́к.
Тоска — нуда́, нудота, туга́, маркота, журба́, сму́так, сум; наводить тоску — ну́дзіць.
Тосканский — таска́нскі.
Тоскливо — ну́дна, нудотна, нудосна, тужліва, маркотна, невясёла, су́мна, журбліва.
Тоскливость — тужлівасьць, маркотнасьць, нудота, журблівасьць.
Тоскливый — тужлівы, маркотны, нудотны, нудосны, невясёлы, су́мны, журблівы.
Тосковать — нудзіцца, тужы́ць, маркоціцца, сумава́ць, журы́цца.
Тост — тост, заздароўніца.
Тот, та, то — той (таго, таму́, таго, тым, аб тым), та́я (тэй, ту́ю, тэй, аб тэй), тое (таго, таму́, тое, тым, аб тым); множ. ч. — ты́я; тот же самый — той са́мы; в ту пору (в то время) — тым ча́сам; ни то, ни сё — ні тое, ні сёе; ни с того, ни с сего — ніадку́ль, ніадсю́ль, так сабе́, бяз дай прычы́ны; тем более — тым больш, а зла́шча; тем менее — тым менш; тем лучше — тым лепш (ляпе́й); тем хуже — тым горш; при том — пры ты́м; к тому (к тому-же) — апроч таго; два дня тому назад — два дні пе́рад тым; тот именно — той са́мы.
Тотализатор — таталіза́тар, лічы́льнік на бегавішчы.
Тотемизм — татэмізм.
Тотчас — за́раз, ура́з, адны́м ма́хам, адны́м ківам.
Точение — тачэньне, вастрэньне, брусава́ньне.
Точечка — кропачка; с точечками — у кропкі; крапя́сьценькі.
Точечный (бот.) — пунктовы.
Точило — тачы́ла.
Точильный (станок) — тачы́льны, така́рскі;-ный камень (продолговатый) — брус, брусок.
Точильня (-ная мастерская) — тачы́льня, така́рня, бруса́рня.
Точильщик — тачы́льнік, бруса́р.
Точить на станке — тачы́ць, выточваць; топор — тачы́ць, вастры́ць; дерево (о червяках, мышах и проч.) — тачы́ць, гры́зьці; воду — тачы́ць, выліва̀ць, выпуска́ць;-чить лясы — вярзьці, чаўпсьці, лу́хту не́сьці.
Точиться — тачы́цца, выцяка́ць.
Точка (знак) — кропка; (геом.) — пункт; точка с запятой (грам.) — кропка з коскай; т. зрения — погляд; т. касания (геом.) — пункт дотыку; т. опоры — апорны пункт; исходная т. — выходны пункт.
Точнёхонько,-шенько — дакла́дненька, так са́менька.
Точно — дакла́дна, дапраўды́, запраўды́; спра́ўна, акура́тна, пэўна; в см. как-бы — нібы, бы́ццам, мэрам, моў, маўля́ў, няйна́чай; точно так — як раз так.
Точность — дакла́днасьць, спра́ўнасьць, акура́тнасьць; в -сти, с -стью — дакла́дна.
Точный — дакла́дны; праўдзівы, пэўны, падобны, істотны, непамы́льны; о человеке — спра́ўны, акура́тны;-ные науки — дакла́дныя наву́кі.
Точь-в-точь — дакла́дна, як-раз, акура́т, ры́хцік, ушчы́т, у тое-ж слова, даскана́ла, ады́стар; камни точь-в-точь — ка́мень у ка́мень; точь-в-точь похожий — як дзьве кропкі падобны.
Тошнить — ну́дзіць, гідзіць.
Тошно — млосна, ну́дна, гідка, моташна.
Тошнота — млосьць, млоснасьць, нудота.
Тошнотворный порошок — парашок на ваніты.
Тошный — млосны, ну́дны, моташны, гідкі.
Тощать — худзе́ць, марне́ць; сла́бнуць.
Тощий — худы́, слабы́, шчу́плы, сухарля́вы; заморак;-щий желудок — пусты́ (парожні) жывот.
Трава — трава́; сорная — зе́льле; т. выросшая после сенокоса — ата́ва; богородичная трава (бот. Thymus Serpyllum L.) — чабор; воловья т. (бот. Ononis spinosa L.) — ваўчу́г; донная т. (Melilotus coeruleus Desr.) — барку́н блакітны; почечуйная т. (бот. Polygonum Persicaria L.) — драсён звычайны (б. т.); травы — зе́льле (б. т.); травы лекарственные — зёлкі, зе́льле, тра́вы ле́кавыя.
Травенеть — травяне́ць.
Траверс (мор.) — травэрс, заслона (в. т.).
Травинка — травінка, былінка, зёлка.
Травистый — бага́ты на траву́, травісты.
Травить траву скотом — травіць, выпаса́ць, спа́сваць; ядом — труціць, труіць, атру́чваць; металл — паліва́ць; кого-либо собаками — цкава́ць.
Травка — тра́ўка, травінка, былінка, зёлка.
Травление скотом — траўле́ньне, спа́сваньне; ядом — атру́чваньне, труе́ньне; металла — паліва́ньне; собаками — цкава́ньне.
Травля (собаками) — цкава́ньне.
Травма — паране́ньне.
Травник — см. Гербарий.
Травосейный — травасе́ўны.
Травосеяние — травасе́ў.
Травоядный — травае́дны, травае́д.
Травянистый — травяністы, зельлява́ты (б. т.).
Травяной — травяны́, тра́ўны;-ные семена — зе́ліва.
Трагедия (лит.) — траге́дыя.
Трагизм — трагізм.
Трагик — тра́гік, актор на трагічныя ролі.
Трагикомедия — трагікамэдыя.
Трагически,-чно — трагічна.
Трагический,-чный — трагічны.
Трагичность — трагічнасьць.
Традиционный — традыцы́йны, паданьнёвы (л. т.).
Традиция — трады́цыя, пада́ньне (л. т.), пара́дак.
Траектория (геом.) — траекторыя.
Тракт — шлях, гасьцінец, тракт.
Трактат 1) филос. — тракта́т, разважа́ньне; 2) юрид. — дзяржа́ўная ўмова.
Трактир — шынок, карчма́.
Трактирный — шынковы, карчомны.
Трактирщик — шынка́р, карчма́р, ранда́р.
Трактирщица — шынка́рка, карчма́рка, ранда́рка.
Трактование — разважа́ньне.
Трактовать (о чём) — разважа́ць.
Трамбование,-вка — убіва́ньне.
Трамбовать — убіва́ць, утоптваць.
Трамбовка — 1) ба́ба, доўбня; 2) см. Трамбование.
Трамвай — трамва́й.
Трамвайный — трамва́йны.
Трамплин — трамплін.
Транжирить — манта́чыць (грошы).
Транжирство — манта́чаньне (грошай).
Транжирка — раскідоха.
Транзит — транзы́т, перавоз.
Транзитный — транзы́тны;-тная торговля — транзы́тны га́ндаль.
Трансатлантический — трансатлянты́чны.
Транскрипция — транскры́пцыя, напіса́ньне, піса́ньне.
Транспорант — транспара́нт.
Транспорт — тра́нспарт, перанос, перавоз.
Транспортир (мат.) — кутаме́р-пераносьнік (м. т.), транспарты́р.
Транспортировать — транспартава́ць, перапраўля́ць, перавозіць.
Транспортный — тра́нспартавы.
Трансформация — трансфарма́цыя, адме́на, перайна́чваньне.
Трансформировать — трансфармава́ць, адмяня́ць, перайна́чваць.
Трансцендентный — перасту́пны, трансцэндэ́нтны (м. т.).
Траншенный — траншэйны.
Траншея — траншэя.
Трап (морск.) — трап, сходкі.
Тра́пеза — стол, сьне́даньне.
Трапе́зный — сталовы.
Трапеция (мат.) — тра́пэз (м. т.).
Трасировать — трасава́ць, выдава́ць вэксаль.
Трасировка — выдава́ньне вэксалю.
Трасировщик — выдаве́ц вэксалю.
Трасирующий,-щая пуля — дымасьле́дная ку́ля (в. т.).
Трата — тра́та, стра́та, выда́так.
Тратить — 1) выдава́ць, рабіць выда́ткі, тра́ціць; 2) тра́ціць, губіць, марнава́ць.
Тра̀тта (комм.) — пераводны вэксаль.
Траур — жалоба; носить т. — быць у жалобе.
Траурный — жалобны, хаўту́рны.
Трафарет (худ.) — трафарэт, узор.
Трафаретный (худ.) — трафарэтны, узорны; перен. — зьбіты (л. т.), звыча́йны.
Трафить — тра́піць, патра́піць.
Трах — трах! лясь! шарах!
Трахея (анат.) — трахе́я.
Трахит (минер.) — трахіт.
Трахома (мед.) — трахома.
Трачение — тра́чаньне, выдава́ньне, марнава́ньне.
Треба (в церк. см.) — трэба.
Требник — трэбнік, патрэбнік.
Требование — 1) патрабава́ньне, вымога, вымага́ньне, дамага́ньне; 2) позва (у суд).
Требователь — патрабава́льнік, вымага́льнік, дамага́льнік.
Требовательный — патрабава́льны, вымага́льны, дамага́льны, зыскоўны;-ная ведомость — росьпіс на грошы.
Требовать — патрабава̀ць, вымага́ць, дамага́цца; клікаць, зазыва́ць да сябе́; требуется — трэба, патрэбна.
Требуха́,-бушина — трыбу́х, трыбухі, вантробы, шлу́ньне.
Требушинный — трыбуховы.
Тревога — трывога, сполах, непакой, гвалт, пару́ха; душевная-га — узварушэньне; ударить-гу (воен.) — забіць на трывогу; наделать-ги — нарабіць клопату.
Тревожение — трывожаньне, парушэньне, турба́цыя.
Тревожить — трывожыць, турбава́ць, паруша́ць, непакоіць, клапаціць, мітрэнжыць.
Тревожиться — трывожыцца, паруша́цца, узруша́цца, узвару́швацца, палохацца, турбава́цца, клапаціцца, непакоіцца.
Тревожно — трывожна, непакойна, клапатліва.
Тревожный — трывожны, непакойны, клапатлівы, турботны, бунтаўлівы, калатлівы.
Треволнение — пару́ха, трывога, клопаты.
Треглавый — трохгало́вы.
Трегранный — трохканто́вы.
Трегубый — трыгу́бы.
Трезветь — цьверазе́ць.
Трезво — цьвяроза, разва́жна.
Трезвон — трызвон.
Трезвонить — трызвоніць, званіць ва ўсе званы́.
Трезвость — цьвярозасьць.
Трезвучие (муз.) — трыгу́чнасьць (мз. т.).
Трезвый — цьвярозы, разва́жны.
Трезубец — трызу́бец, трыгу́біца, восьці.
Трезубка овсяничная (бот. Graphephorum arundinaceum Asch.) — троска чаротавая (б. т.).
Трезубый — трызу́бы.
Треклятый — пракля́ты.
Трек — трэк.
Трель (муз.) — трэля.
Тренгование (мор.) — трэнгава́ньне.
Тренговать — трэнгава́ць.
Трение — цярцё (ф. т.), шмуля́ньне, ш(с)морганьне.
Тренировать — трэнава́ць.
Тренировка — трэнава́ньне.
Треногий — трыногі.
Треножить — трыножыць.
Треножник — трыножак.
Треножный — трыножны.
Трепак (танец) — драпа́к.
Трепалка, трепало — трапа́ч, трапло.
Трепальный — трапа́льны;-ная машина — трапа́чка.
Трепанация (хир.) — трэпана́цыя, расьціна́ньне чэрапа.
Трепание — трапа́ньне, трапаніна.
Трепанировать (хир.) — трэпанава́ць, расьціна́ць чэрап.
Трепать — трапа́ць; за волоса — ску́ба́ць, чу́біць; одежду — ша́рпа́ць, драць, калашма́ціць.
Трепаться — трапа́цца; об одежде — шарпацца, дра́цца.
Трепет — троп, тропат, трапята́ньне.
Трепетание — трапята́ньне, дрыгаце́ньне, трымце́ньне.
Трепетать — трапята́ць, дрыжа́(э)ць, дрыгаце́ць, трымце́ць, трэсьціся.
Трепетный — трапятлівы, дрыжа́чы, тропаткі.
Трёпка — трапаніна, нагонка, прачуха́нка; задать кому-ку — даць чосу.
Тресировать (тех.) — трэсава́ць.
Треск — трэск, трасканіна, ляск.
Треска (рыба) — траска́.
Трескание — трэсканьне.
Трескать пищу — см. Жрать.
Трескаться — трэскацца, лопацца, покацца, шчарбіцца, шчэліцца.
Треско́вый — трасковы.
Трескотня — трэсканьне, трасканіна, ляскатня́, лёскат.
Трескучий (мороз) — траску́чы, траску́н.
Треснувший — на(д)трэснуты, на(д)шчэрблены, прасе́лы.
Треснуть — трэснуць, лу́снуць, покнуць, на(д)шчарбіцца.
Треснуться обо что — сту́кнуцца, хропнуцца, тропнуцца, пля́снуцца.
Тресь! — трэсь! лусь! хрусь! хруп!
Третейский — пасярэдніцкі;-ский суд — палюбоўны суд.
Третины — траціны.
Третий — трэ(й)ці; в третьих — патрэйцяе;-тьи лица — трэйція асобы, трэйці бок; в -тьем часу — а трэйцяй гадзіне;-тья четверть луны — трэйцяя ква́дра ме́сяца (г.-к. т.), гніла́я ква́дра (Fed.).
Третировать — гнібіць.
Третичный (палеонт.) — трацьцёвы (г.-м. т.), трацінны.
Третной — трацінны.
Треть — трэць, траціна.
Третьягоднишний — пазале́ташні.
Третьяго дня — пазаўчора.
Треугольник — трыку́тнік (м. т.), трохвугольнік; т. прямоугольный — трыку́тнік простаку́тны; т. равнобедренный — т. роўнапле́чны; т. равносторонний — роўнабо́чны; т. равноугольный — т. роўнаку́тны; т. разносторонний — т. рознабо́чны; т. тупоугольный — т. тупаку́тны (м. т.).
Треугольный — трыку́тны, трохвуго́льны.
Треух — 1) капялю́ш; 2) поўха.
Трефовый — храстовы.
Трефы — (масть) хрэсты, крэсьці, жы́ры.
Трехатомный (хим.) — троха́тамны.
Трёхгнездный (бот.) — трыгнёзны.
Трёхгранный — см. Трегранный.
Трёхдневный — трохдзённы.
Трехлепестковый (бот.) — трохпялёсткавы.
Трехлопастный (бот.) — трохлопасны.
Трехлетие — трохгодзьдзе, трохле́цьце.
Трехлетний — трохгадовы, трохле́тні; о животных — траця́к, трацячок.
Трёхмачтовый — трохшчо́главы.
Трёхместный — трохмясцо́вы, на тры ме́сцы.
Трёхмесячный — трохме́сячны.
Трёхнедельный — трохтыднёвы.
Трёхполка,-лье — тропалятоўка, трохполка.
Трёхпольный — трохпале́ткавы, трохпалятковы, трохпольны.
Трёхрублевка — трая́чка.
Трёхсложный — трохскладо́вы.
Трёхсотый — трохсоты.
Трёхстопный (стих.) — трохме́рны.
Трёхсторонний — трохбочны.
Трёхструнный — трохстру́навы.
Трёхфунтовый — троххунтовы.
Трохцветный — трохкаляро́вы.
Трехчлен (мат.) — трохчле́н (м. т.).
Трёх‘этажный, трёх‘ярусный — трохпаве́рхавы, на тры паве́рхі.
Трех‘язычный (словарь) — на трох мовах.
Трёшница — см. Трёхрублёвка.
Трещание — трашча́ньне, трэскат.
Трещать, треснуть — трашча́ць, трэснуць; тра́хаць, тра́хнуць; свойственно лягушке — кракта́ць; кузнечикам — цы́ркаць, цьвіркаць.
Трещина — шчы́ліна, расколіна, шчэрба, на́шчарбка, прасе́ліна.
Трещинка — шчы́лінка, расколінка, шчэрбка.
Трещотка — бражджотка, клякотка, ляшчотка, ля́скаўка.
Три — тры (трох, тром, трыма́, трох); три с половиной — паўчва́рта; три раза — трыкроць; в три приема — трыма́ на́варатамі.
Триба (ист.) — тры́ба.
Трибун — трыбу́н.
Трибуна — трыбу́на.
Трибунал — трыбуна́л.
Тривиально — брыдотна, бры́дка.
Тривиальность — брыдота (л. т.).
Тривиальный — брыдотны (л. т.), бры́дкі, брыдлівы.
Тригональный — см. Треугольный.
Тригонометрический — трыганамэтры́чны.
Тригонометрия — трыганамэ́трыя.
Тридевять — тройчы дзе́вяць.
Тридесятый — см. Тридцатый.
Тридневно — трыднёва.
Тридневный — трохднёвы, трохдзённы.
Тридцатилетний — трыццаціле́тні, трыццацігадовы, трыццаці год.
Тридцатый — трыцца́ты.
Тридцать — тры́ццаць.
Триединый (богосл.) — трыадзіны.
Трижды — тройчы, трожды, трыкроць.
Триженство — трыжэнства.
Тризевный — трызе́ўны.
Тризна (ист.) — тры́зна.
Триклиниум (ист.) — трыклініум.
Трико — трыко.
Трикирий (церк.) — трысьве́чнік.
Триковый — трыковы.
Трикотаж — трыката́ж.
Трикратно — трыкроць.
Трилистник (бот. Menyanthes trifoliata L.) — бабоўнік (Нс.), кіцю́к, кіток (Fed.) (ср. Вахта).
Трилистный — трылісты.
Триллион — трыльён.
Трилогия — трылёгія.
Триместр — трымэстар.
Триместровый — трымэстро́вы.
Тринадесятый — см. Тринадцатый.
Тринадцатый — трына́ццаты, трына́нцаты; в -тых — патрына́ццатае.
Тринадцать — трына́ццаць, трына́нцаць.
Трио (муз.) — трыё.
Триола (муз.) — трыёля.
Триолет (лит.) — трыяле́т.
Триостренник (бот. Triglochin palustre L.) — трынасе́ньнік балотны (б. т.)
Триппер — тры́пэр, ша́нцы.
Трипс (зоол. Thrips) — трыпс.
Трираздельный (бот.) — трыпадзе́льны.
Трисвещник — см. Трикирий.
Трисвятый — тройчы сьвяты́.
Триста — тры́ста.
Тристишие — трохве́рш.
Триумф — трыу́мф, урачы́стасьць.
Триумфальный — трыумфа́льны.
Трихина — трыхіна.
Триумфатор — трыумфа́тар.
Триярусный — см. Трёх‘этажный.
Троака́р (хир.) — трака́р (ср. фран. le trocart).
Трогание — чапа́ньне, кра́таньне; пальцами — датырка́ньне, датыка́ньне; с места — рушэньне.
Трогательно — чульліва, звару́шліва, жа́ласьліва.
Трогательный — чульлівы, звару́шлівы, жа́ласны, жа́ласьлівы, жалобны.
Трогать, тронуть вообще — чапа́ць, зачапіць, чапну́ць; займа́ць, заня́ць; кра́таць, крану́ць; руками (пальцами) — даты́рквацца, датыркну́цца; датыка́цца, даткну́цца; с места — руша́ць, ру́шыць, зруша́ць, зру́шыць, пару́шыць, парухну́ць; за сердце — узвару́шваць, узварушы́ць; расчу́льваць, расчуліць; дадзява́ць, дадзе́ць; не трогай! — не чапа́й, ня руш; меня это мало трогает — мяне́ гэта ма́ла абходзіць; трогай! — руша́й.
Трогаться, тронуться с места — руша́цца, ру́шыцца, зруша́цца, зру́шыцца, парухну́цца, пару́шыцца; крата́цца, крану́цца, скрану́цца; здыма́цца, зьня́цца; падава́цца, пада́цца; сожалением — расчу́львацца, расчуліцца; тронуться в см. сойти с ума — зьвіхну́цца, звар‘яце́ць, з глуздоў зье́хаць; лед тронулся — кры́га пайшла, рака́ ўзьняла́ся.
Троглодит (палеонт.) —трагляды́т.
Трое — трое; втроем — утрох.
Троебрачие — трохшлю́бнасьць, трояжэнства.
Троебрачный — трохшлю́бны.
Троеженец — трояжэнец.
Троеженство — трояжэнства.
Троекратно — трыкроць, трыкротна, патройчы.
Троекратный — трыкротны, трохразовы.
Троение — трае́ньне.
Троечник — троечнік.
Троечный — троечны.
Тройка — тройка.
Тройни — трайня́ты.
Тройник — трая́к; доска — трохцалёўка.
Тройничный (нерв.) — трайча́сты.
Тройной — тройны, трайны́, патройны; -ное правило (ариф.) — тройнае пра́віла (м. т.).
Тройственно — траіста, патройчы.
Тройственность — траістасьць, патройнасьць.
Тройственный — траісты, патройны.
Троить (поле) — траіць, троіць.
Троиться (в глазах) — траіцца.
Троица — тройца.
Троицкий — трае́цкі.
Тройцын день — Тройца, Сёмуха.
Тройчатка — трайча́тка, трайня́ты.
Тройчатый (лист) — патройны (б. т.), трайча́сты.
Троичный — трае́чны.
Тромбон (муз.) — трамбон.
Трон — трон, паса́д.
Тронный — тронны, тронавы.
Тронуть — см. Трогать.
Троп (лит.) — троп.
Тропа — сьце́жка, троп, сьлядзіна.
Тропарь (церк.) — трапа́р.
Тропизм (бот.) — зваротнасьць (б. т.), трапізм.
Тропик (геогр.) — зваротнік (г.-к. т.), тропік; т. Козерога — зваротнік паўднёвы; т. Рака — зваротнік паўночны (г.-к. т.); лежащий между -ками — міжзваротнікавы.
Тропинка — сьце́жка, сьце́жачка, тропка.
Тропический — зваротнікавы (г.-к. т.), трапічны; пераносны.
Трос (мор.) — трос, карабе́льная вяроўка.
Тростина — трысьціна.
Тростить — трысьціць.
Тростник (бот. Phragmites communіs L.) — чарот; сахарный т. (Saccharum officinarum) — цукровы чарот;-ник в собир. см. — трысьцё.
Тростниковый — чаротавы, трысьцёвы.
Тросточка — трысьцінка, віцінка, кіёчак.
Трость — трысьціна, віціна, кій, ля́ска, мы́ліца.
Тротуар — тратуа́р, кла́дкі, ходнік, масткі.
Тротуарный — тратуа́рны, кла́дкавы, ходнікавы.
Трофей — трафэй, здабы́ча.
Трофим — Трахім.
Трохей (лит.) — трахе́й.
Трохеический — трахеічны (верш.).
Трощение (техн.) — трышчэньне.
Трощенный — тры́шчаны, патры́шчаны.
Троюродный — трохкале́нны, у трэйцім кале́не.
Троякий — трая́кі, патройны.
Трояко — трая́ка, патройна.
Труба — труба́, ру́ля; ру́ра, печная дымоходная — комін; водосточная — смок; закрыть трубу — зачыніць ю́шку; прошел огонь, воду и медныя трубы — пабыва́ў на кані і пад канём.
Трубадур — трубаду́р, ле́рнік.
Трубач — труба́ч.
Трубить — трубіць; -бить к атаке, к отступлению (воен.) — трубіць на ата́ку, на адступле́ньне.
Трубка — тру́бка, ру́рка, ру́лька; муз. — ду́дка; курит. — лю́лька, піпка; т. холста — сувой.
Трубковидный — трубкава́ты, дудкава́ты.
Трубный — тру́бны.
Трубочка — тру́бачка, ру́рка, ду́дачка.
Трубочист — каміна́р.
Трубочник — лю́лечнік. Трусливый
Трубочный табак — таба́ка для лю́лькі.
Трубчатка (зоол.) — трубча́к.
Трубчатый — трубкава́ты, руркава́ты.
Труд — пра̀ца, труджэньне, гарава́ньне; с -дом — насілу, ледзь.
Трудиться — працава́ць, гарава́ць, рабіць; слишком тяжело — пе́тавацца.
Трудненько — цяжэнька, тру́дненька.
Трудно — ця́жка, тру́дна.
Трудновато — цяжкава́та, труднава́та.
Трудноватый — цяжкава́ты, труднава́ты, трохі ця́жкі (тру́дны).
Трудноплавкий — цяжкатопкі.
Трудность — ця́жкасьць, тру́днасьць.
Трудный — ця́жкі, тру́дны; мотарны;-ный больной — ду́жа хворы.
Трудовой — працоўны; -вая школа — працоўная школа.
Трудолюбиво — працавіта.
Трудолюбие — працавітасьць.
Трудолюбивый — працавіты, рабаця́шчы.
Трудоспособность — працаздольнасьць.
Трудоспособный — працаздольны.
Труженик — працаўнік, гаротнік, рабаця́га, тру́днік.
Труженица — працаўніца, працавітка, гаротніца, тру́дніца.
Трунить над кем — жартава́ць, высьмяха́цца, кпіць, строіць кпіны (з каго).
Труп — труп.
Трупный — тру́пны.
Трупорассечение (анат.) — расьціна́ньне тру́па, трупарасьціна́ньне.
Трупосожигание — пале́ньне тру́паў, трупапале́ньне.
Труппа — тру́па.
Трус — баязьлівец, палахлівец, трус, тхор.
Трусить — бая́цца, палохацца, страшыцца, жаха́цца, тхары́ць.
Трусить — трусіць, цярушы́ць.
Трусиха — баязьліўка, палахліўка, тхары́ха, трусіха.
Трусливо — боязка, боязна, палахліва, пужліва, тхарліва.
Трусливый,-соватый — боязкі, боязны, палахлівы, пужлівы, страхатлівы, тхарлівы.
Трусость — боязкасьць, боязнасьць, палахлівасьць, пужлівасьць, страхатлівасьць, тхарлівасьць.
Трут — гу́бка, цэра.
Трутень — тру́цень.
Трутовик (бот. polyporus) — гу́бка (б. т.)
Труха́ — труха́, пацяру́ха, цярту́ха; от гнилого дерева — парахня́.
Трухлявый — трухля́вы, струпе́хлы, спарахне́лы, спрухне́лы.
Тру́хнуть — трухле́ць, парахне́ць, трупе́хнуць, тру́хнуць.
Трухнуть — збая́цца, спалохацца.
Трушеньне — трушэньне, цярушэньне.
Трущоба — гушча́р, не́тра, не́мерач, лама́рня, дзіра́, за́кутак.
Трын-трава — тынь-трава; ему все трын-трава — яму́ хоць-бы што; ён ні на што не ўважа́е.
Трюк — вы́крут.
Трюм — спод карабля́.
Трюмо — трумо, стая́чая лю́стра.
Трюфель — тру́фля.
Тряпица, тряпка — ану́ча, ану́чка, кара́ўка, вяхотка, шкума́т, ашмётка; для стирания пыли — сьцірка.
Тряпичник — кара́вачнік, ры́зьнік, ану́чнік.
Тряпичница — кара́вачніца.
Тряпичный — кара́вачны.
Тряпьё (собир.) — рызьзё, тра́нты, лахманы́, шкумацьцё, андрамоны.
Трясение — трасе́ньне.
Трясина — дрыгва́, дрыгвіна, трасавіна.
Тряска (от езды) —трушэньне, трасе́ньне.
Тряский — дрогкі, тру́скі, гру́дны.
Трясогузка жолтая (зоол. Budytes) — пліска; белая (Motocilla alba) — сітаўка бе́лая.
Трясти, тряхнуть — трасьці, трэсьці, патрэсьці, страсану́ць; трусіць, патрусіць; тармасі(шы́)ць, патармашы́ць; яблоню — калаціць, атруса̀ць.
Трястись — трэсьціся, страса́цца, дрыжа́ць.
Трясунка (бот. Briza media L.) — дры́жнік (б. т.), балотная мятліца, мятлічка (Fed.).
Тряхнуть — см. Трясти.
Туалет — туале́т, убра́ньне, уборы, строі.
Туалетный — туале́тны, нале́жачы да ўбра́ньня.
Туберкулёз — сухоты.
Туберкулёзный — сухотны; как сущ. — сухотнік.
Тубероза (бот. Tuberosa L.) — тубэро́за.
Туго — ту́га, цяжка, тру́дна, кру́та, пру́дка, пру́га; туго натягивать — ту́жыць.
Тугой — тугі, ця́жкі, пру́дкі, пру́гі;-гой человек — жмінда; он-гой на ухо — ён недачува́е; сделаться-гим — патужэць.
Туда — туды́, тудою, тудэй, там; туда и обратно — туды́ і наза́д; туда и сюда — туды́ і сюды́.
Тужить — тужы́ць, журы́цца, смуткава́ць, сумава́ць.
Тужиться — напру́(д)жвацца.
Тужурка — тужу́рка.
Туз — туз; багаты́р, ту́мар; дать туза́ — да́ць туза́нку.
Туземец — тубы́лец;-мцы — тубы́льцы, тутэйшыя.
Туземка — тубы́ліца,-лка.
Туземный — тубы́льны, тутэйшы, мясцовы.
Тузило — ту́зала.
Тузить — ту́заць, біць.
Тукан (зоол. Rhamphastos) — тука́н, перцае́д (з. т.).
Тула (гор.) — Ту́ла.
Туловище — ту́лава.
Туловищный — ту́лаўны.
Тулуп — кажу́х.
Тулупный — кажуховы.
Тулья — донца, верх капялюша́ або ша́пкі.
Тумак — 1) рыба (зоол. Thyunus vulgaris) — туне́ц; 2) удар — каўхе́ль, тума́к, туза́нка.
Туман — тума́н, па́рась, імгла́, чмута́.
Туманить — тума́ніць, затума́ньваць; чмуціць;-ться — тума́ніцца, атума́ньвацца, затума́ньвацца; нахма́рвацца, цьмець; смуціцца, засмуча́цца.
Туманно — тума́нна, хма́рна.
Туманность — тума́ннасьць.
Туманный — тума́нны; в см. погоды — золкі, хма́рны; о человеке — хму́рны, сму́тны; в пер. см. — цьмя́ны, незразуме́лы.
Тумба — слупок, ба́ба, подстаўка.
Тунгуз — тунгу́з.
Тундра — ту́ндра.
Тундровый — ту́ндравы.
Туне — см. Напрасно.
Тунель — см. Тонель.
Тунец — см. Тумак.
Тунеядец — дармае́д.
Тунеядка — дармае́дка.
Тунеядный — дармае́дны.
Тунеядство — дармае́дзтва.
Туника (ист.) — ту́ніка.
Тупей — чупры́на.
Тупеть — тупіцца.
Тупик нож — тупіца; улица — глухі кане́ц; в-пик — пнём, убе́звыхадзь; в тупике — нітуды́, ні сюды́.
Тупеть — тупіць;-ться — тупіцца, затупля́цца.
Тупица — тупіца, тупе́нь, недарэка, дурніца.
Тупо — ту́па; безгалова.
Туповато — тупава́та.
Туповатость — тупава́тасьць, аніякава́тасьць.
Туповатый — тупава́ты; аніякава́ты.
Тупоголовый — тупагаловы, тупы́ на розум, аніякава́ты, анікаваты; недарэка.
Тупозубый — тупазу́бы.
Тупой — тупы́; безгаловы, ані(я)каваты;-пая голова — тупіца, дурніца, недарэка;-пой на глаза — недаба́члівы.
Тупоносый — кірпаносы.
Тупость — ту́пасьць; см. Тупоумие.
Тупоугольный — тупаку́тны.
Тупоумие — тупы́ розум, ані(я)кава́тасьць, ду́расьць, бязглу́зьдзе.
Тупоумный — тупы́ на розум, ані(я)кава́ты, дурны́.
Тур — тур.
Туран(геогр.) — Тура́н.
Туранский — тура́нскі.
Турбина — турбіна.
Турецкий — турэцкі.
Туризм — туры́зм.
Турист — туры́сты, вандровец.
Турить — туры́ць.
Туркестан (геогр.) — Туркеста́н.
Турмалин (мин.) — турмалін.
Турнепс (бот.) — турнэ́пс.
Турнир — турнір, выпярэдніцтва.
Турок — ту́рак.
Турон — мяжджэрыца (г.-м. т.).
Турусы — недарэчнасьці, ту́русы (Нас.); нести, рассказывать турусы на колёсах — ла́пці плясьці, пляву́згаць.
Турухтан (зоол. Pavoncella) — баталён (з. т.).
Турция — Турэччына.
Турча (бот. Hottonia palustris L.) — вадапе́рыца балотная (б. т.).
Турчёнок — турчаня́.
Тускло — цьмя́на, змрочна.
Тусклость — цьмя́насьць.
Тусклый — цьмя́ны, змрочны, нявідны, цёмны.
Тускнуть — цьмець, прыцьмява́ць, цямне́ць.
Тут — тут, ту́така.
Тутовый,-вое дерево (Morus nigra L.) — шаўкоўніца, морва.
Тутошний — тутэйшы.
Туф — туф (г.-к. т.), мяжджэрыца (г.-м. т.).
Туфелька, туфля — пантопля.
Туфельный — пантоплевы.
Тухлость — ту́хласьць, пры́тхласьць; доводить до-сти — пратухля́ць.
Тухлый — ту́хлы, прату́хлены, гнілы́, пры́тхлы;-лый запах — тухліна.
Тухлятина — тухля́ціна, тухля́цьце.
Тухнуть — 1) ту́хнуць, тхнуць, гніць; 2) ту́хнуць, га́снуць.
Туча — хма́ра; небо затянулось-чами — нахма́рыла.
Тучевой — хма́равы.
Тучка — хма́рка.
Тучнеть — гладчэць, тлусьце́ць, ту́чыць.
Тучно — гла́дка, тлу́ста, сы́та.
Тучность — гла́дкасьць, тлу́стасьць, сы́тасьць.
Тучный — гла́дкі, тлу́сты, сы́ты.
Тучняк (камень) — тлушча́к.
Туш — туш (на банке́це).
Туша — ту́ша, сьцяг.
Туше (муз.) — тушэ.
Тушевальный — тушава́льны, тушоўны, чарнільны.
Тушевание, тушёвка — тушава́ньне, чарне́ньне (алоўкам).
Тушевать — тушава́ць, чарніць, зачарня́ць (алоўкам).
Тушение — тушэньне, гашэньне.
Тушёный,-ное мясо — сма́жанае мя́са.
Тушить — тушы́ць, гасіць.
Тушканчик (зоол. Dipus) — тушка́нчык, земляны́ за́яц.
Тушовка — см. Тушевание.
Тушь — туш (ж. р.).
Тщание — дба́ньме, стара́ньне, шчы́расьць.
Тщательно — стара́(э)нна, пільна, дакла́дна, акура́тна, спра́ўна, шчы́ра, дба́йна.
Тщательность — стара́(э)ннасьць, пільнасьць, дакла́днасьць, акура́тнасьць, спра́ўнасьць, шчы́расьць, дба́йнасьць.
Тщательный — стара́(э)нны, пільны, дакла́дны, акура́тны, спра́ўны, шчы́ры, дба́йны.
Тщедушие,-душность — не́мач, кволасьць.
Тщедушный — кволы, недалу́жны, маласільны, хударля́вы, шчу́плы, дахля́к,-ля́чка.
Тщеславие — гонар, ганарлівасьць, фанабэрыя.
Тщеславиться — ганары́цца, фанабэрыцца, высока не́сьціся, задава́цца.
Тщеславный — ганарлівы, ганары́сты, фанабэрысты.
Тщета — ма́рнасьць.
Тщетно — ма́рна, дарэмна, да́рма́, дармо.
Тщетность — ма́рнасьць, дарэмнасьць.
Тщетный — ма́рны, дарэмны, надарэмны.
Тщиться — дбаць, стара́цца.
Ты — ты (табе́, цябе́, табою, аб табе́).
Тыкание — ты́каньне.
Тыкать, ты́кнуть — ты́каць, ты́кнуць.
Тыкать, ткнуть — ты́каць, ты́цкаць, ткнуць, уткну́ць; торкаць, торкнуць; на острое — страміць, застраміць.
Тыква (бот. Сucurbita Pepo L.) — гарбу́з.
Тыквенник (кушанье) — гарбузовая ка́ша (кру́пнік).
Тыквенный — гарбузовы.
Тыквообразный — гарбузава́ты.
Тыкнуть — см. Тыкать.
Тыковка — гарбузок.
Тыл — зад, тыл, тул; с тылу — зза́ду; обратиться в тыл — пусьціцца наўце́кі.
Тыльный — ты́лавы, за́дні.
Тын — плот, парка́н, тын.
Тысяча — ты́сяча.
Тысячелетие — тысячале́цьце, тысячагодзьдзе.
Тысячелетний — тысячале́тні, тысячагадовы.
Тысячелистник (бот. Achillea Millefolium L.) — крыва́ўнік балотны; т. благородный (Achillea nobilis) — крыва́ўнік шляхе́тны (б. т.).
Тысячник — ты́сячнік.
Тысячный — ты́сячны.
Тычина — ты́чка.
Тычинка (бот. stamen) — ты́чачка (б. т.).
Тычинковый — ты́чачкавы;-вая нить (бот. filamentum) — ты́чачкавая нітка (б. т.).
Тычок — тычок.
Тьма — цьма, тма, це́мра, це́мрадзь, цямнота; тьма тмущая — бе́зьліч; тьма кромешная — це́мрадзь лю́тая, це́мра пяке́льная.
Тьфу — тфу́.
Тюк — пак, паку́нак.
Тюкание — цю́каньне, ту́каньне.
Тюкать, тюкнуть — цю́каць, цю́кнуць; ту́каць, ту́кнуць.
Тюкающий — ту́кала.
Тюлевый — ту́левы.
Тюленевый,-ний — нэрпавы.
Тюлень (зоол. Phoca vitulina) — нэрпа.
Тюль — туль.
Тюльпан (бот. Tulipa L.) — туліпа́н.
Тюльпановый,-нный — туліпа́навы.
Тюльпанчик — туліпа́нчык.
Тюрбан — турба́н.
Тюремный — турэмны, астрожны, цямнічны.
Тюремщик — турэмнік, цямнічнік.
Тюрьма — турма́, астрог, цямніца, вя́зьня.
Тюря — рулі.
Тютюн — цюцю́н, туту́н.
Тюфяк — тухвя́к, матара́с; с сеном — сяньнік; с перьем — пярна́т; человек — мяшок, пяхце́р.
Тявканье — дзя́ўканьне.
Тявкать, тявкнуть — дзя́ўкаць, дзя́ўкнуць; я́ўкаць, я́ўкнуць.
Тяга — ця́га, пройма (паве́тра); дать-гу — пусьціцца наўце́кі.
Тягание — цяга́ньне.
Тягаться (с кем) — цяга́цца, змага́цца, спрача́цца, судзіцца.
Тягло — цягло.
Тягостно — ця́жка, цяжа́рна; моташна.
Тягостный — ця́жкі, цяжа́рны, тру́дны; моташны.
Тягость, тягота — ця́жкасьць, цяжа́р, тру́д.
Тяготение (физ.) — цяжэньне (ф. т.).
Тяготеть к чему — мець цяжэньне да чаго, цягну́цца, нахіля́цца, імкну́цца, на́дзіцца.
Тяготить — абцяжа́ць, абцяжа́рваць, утрудня́ць.
Тяготиться, он начинает-ться своей жизнью — яму пачына́е абрыда́ць яго жыцьцё.
Тягучесть — цягу́часьць.
Тягучий — цягу́чы; праця́глы.
Тяж — атоса, пастрон(м)ак, пастронка.
Тяжба — цяжба́, цяганіна, валачба́, суды́, судовая спрэчка.
Тяжебник — цяжбе́ньнік (т. пр.), пазыва́ч.
Тяжелее — цяжэй.
Тяжелеть — цяжэць.
Тяжело — ця́жка, ва́жка, тру́дна.
Тяжеловато — цяжкава́та, трохі ва́жка
Тяжеловатый — цяжкава́ты, трохі ва́жкі.
Тяжеловесный — вялікай вагі.
Тяжёлость — ця́жкасьць, ва́жкасьць.
Тяжёлый — ця́жкі, ва́жкі, тру́дны;-лый на под‘ём — цюхце́й;-лый человек — круты́;-лая женщина — цяжа́рная;-лый запах — ця́жкі дух.
Тяжесть — цяжа́р.
Тяжкий — ця́жкі, ва́жкі, ва́гкі;-кий грех — вялікі грэх.
Тяжко — ця́жка.
Тяжущийся — см. Тяжебник.
Тянуть — цягну́ць, цягці, вала(к)чы́;-нуть канитель — валаводзіць;-нуть лямку — цягну́ць ярэмца (Як. Кол.);-нуть в см. весить — ва́жыць;-нуть чью сторону — цягну́ць за каго; его тянуло — яму́ карце́ла, яго ва́біла.
Тянуться — цягну́цца, валак(ч)ы́ся.
Тяпание — цю́каньне.
Тяпать, тяпнуть — цю́каць, цю́кнуць; кра́сьці, скра́сьці; дзібіць, зьдзібіць.
Тяпка — сяка́ч.
Тятенька,-тинька — та́тка, та́тачка, тату́ся, тату́ля.
Тятенькин — та́ткаў, тату́лін, тату́сін.
Тятя — та́та, та́тка.