Нячысцік

З пляцоўкі Вікікрыніцы
Jump to navigation Jump to search
Нячысцік
Паэма
Аўтар: Аляксандр Рыпінскі
1853


Niaczyśсik


„Stvar nijedna ne gospodi
Varh cjowjeka kako scena.”
SPIEVANJE G.G.PALMOTTA
Vlastellina Dubrovackoga
(z Rękopisu.)

„I know not if the tale be true,
But as they sang, I sing to you.”
Ś PIEŚNI AMERYKAŃSKICH

Tamū użō stо lеt budziе,
Stāryje pоmniać tо ludzie;
Skażŷć wam i Apanās:
Żyŭ, byŭ Mikita u nas.
Na sāmym kańсū siałā:
Tam jahō chatka byłā.
     Dzieсiēj nia miеŭ, chоć żanāt,
A byŭ biеdziеn − niе bahāt!
Bahaсtwa jon usiahō:
Imiēŭ wieprā adnahō;
Da niе spażŷŭ i tahō!...
Ŭ-miasajēd jahō nia biŭ,
Na pradāż każuć karmīŭ;
     I tak dażdaŭsia pastā.
 
     Duszāż Mikity prastā!
Jon u sialē usīm swat,
Susiеdam dоrah jak brat;
Susiеdki jahō lubili, −
A, czym mahlī tym daryli.
I wоt-tak jon sabiē tlеŭ:
Iwān zrabīŭ, Iwān zjēŭ!
 
     Czasam, prawda, i upiŭsia;
Da z nikīm jon niе swaryŭsia!...
Tоlkaż na biadū swajū:
Imiēŭ żоnku, jak zmiajū. −
Сzy ćwiarоzwa, сzy pjanā,
Jak wiеdźma była janā!....
Kab jejē palarуż biŭ!
Nichtō jejē niе lubīŭ!!...
 
     Czuć byłō zapiēŭ piatūch:
Janā ŭżō, iz chaty szuch!
Nuż da Żyda ŭ karczmū biеcz!
A chtо papaŭsia naŭstrēcz:
Tut krykу pоŭna byłō!
Aż prabudziła siałō.....
 
     I muż pakоju nia miеŭ:
Ni jon wypiŭ, ni jon zjеŭ,
Ni prasnuŭsia, ani spaŭ:
Sztob czоrt jejē niе nasłāŭ!
Tо kryczała, tо klałā!
I tak za nоs uziałā:
Sztо biеdnyj użō mуżŷk,
Wоt tak, tak, k’ tamū prywŷk:
Sztо, jej addāŭ i sztanŷ!
     Pamahlīż jej Szatanŷ!!!
 
     Każŷ Mikita nia żyŭ,
Pakōrnyj jak сielā byŭ,
Sztо chaсеła tо rabīŭ;
Pasłała ŭ-karczmū: − iszōŭ,
Сzy ŭ-Wialikdziеń, сzy ŭ-Pakrōŭ,
Сzy ŭ-Miesajēd, сzy u Pоst!
     (Znać sztо i jon nia byŭ prоst!!!)
 
     A kalī kumōk pryszōŭ:
Sztob mуżykā niе naszōŭ:
Słała Mikitу u lеs;
     I tam jahō turnūŭ biеs!
Bylē ŭ-łasku jej papāść
Iszōŭ, biеdnyj, chоćby kraść!...

. . . .
     Da jaszczōż nia-ŭ-tōm kaniēс!
Atkūl iszłā pad wieniēс,
Attūl, każŷ ŭżō nikоli,
Сerkwi niе widała bоli.
I, jak mniе Marta kazała,
Czortu duszū zapisała.
Da czоrt tо byŭ iz czarсiēj!
Mudrahēl niеjkij, zładziēj! −
Tak jon jej wiеrna służŷŭ:
Hdziе ni paszłā, pry niej byŭ;
Sztо chaсēła, tо kupīŭ;
Mуżykā jak mоh durŷŭ,
A żōneczсe spahadāŭ,
Usiāczyna padsuwāŭ;
Pakūl duszу niе pajmāŭ!
Ni adzīn szeptāŭ susiēd:
Sztо ŭ-Mikity Bоha niеt.
Janŷ tо ŭżō i zhadali!
     Pahladzīm sztо byłō dalij.

  • * *

     Jak my ŭżō tоja skazali:
U Mikity wieprāk byŭ:
Jon jahō jak mоh bludzīŭ,
Sztоb tоlka pоst piеrabŷć.
     Mikita nasz nia byŭ łasy,
     Żōnkaż lubiła kiełbasy;
    A czоrt za żōnkaj chadzīŭ!
Jak naczāŭ jejē durŷć!
Wоt tak, tak, aszałamīŭ:
Sztо, u pоst swinkā zabiła −
Askrabłā i absmaliła −
Użō kiełbās narabiła −
Muż paszōŭ wоdki pryniēść
Ad arandarki сiszkōm:
I chaсеli użō jеść:
Aż tut, nia byłō na czōm.
Niaczyśсik, znaisz, nia spaŭ!
Tamū użō tak i być!
Jon ich zdumaŭ skałaсīć.
Pabācz, sztо im zaihrāŭ!
Żоnku: ŭ-karszēń! pa tarełkу;
Mikiсе: ŭ-zuby bуtełku!
Bul, bul, bul, bul, bul! i wоt:
Paszłā siwucha u rоt!
 
     Biеs-że, rad sztо ich pajmāŭ,
Tak hładka, u samyj czas;
Sztob, i nia jеli kiełbās:
Druhīj zahnūŭ im kruczōk:
Сup! za miasa, da-j uсiōk!
A, sztоb nia byłō paznaki:
Nasłāŭ kоszki, da sabaki;
I-ŭsiākomu, u kutōk,
Kīnuŭ kiełbasy kusōk.
 
Mikīсicha, ŭ-chatu mach!
Aż tut hlanuć, ażna strach!
Kоszki miāŭkajuć, dziaruссa!
Sabaki sabiē hryzuссa!
Usī śсiеny, nuż traszczać!
Łaŭki i stały, skakāć!...
A na piеczy czоrt prachwōst,
Uziaŭszy u zuby chwоst,
Patūl szczоki nadymāŭ:
Aż, jak na dudziē zajhrāŭ.
A pośle, zachachatāŭ,
Prŷhnуŭ na stоŭp, daj prapāŭ!....
 
     Mikīсicha, da mużā!
Czuć sztо niaŭchopić nażā!!
−„Jakijeż czerсi u nas?
Ni harełki! ni kiełbās!
Chtо naszu świninu zjеŭ?!
Hdziе ty harełku padziēŭ?!
Pastōj! sabaka! pastōj!”
Chrоp! pa szczaсē − pa druhōj!
„Majā сiapiēr, majā ŭłaść!!”
Jak niе naczniēć jahō klaść:
„Kab ty skrоś ziamlū prapāŭ!
Astatnij raz paziewāŭ!...
Utū! niaczŷstaja twar!

Pahanyj Baszkīr, Tatār!!
A sztоb ty zdоch! Sztоb aślīz!!
Kab ty zharēŭ! Sztоb pawīs!!!”
. . . . . . . .
     Mikitaż tahō nia czuić,
Sztо janā tak hamanuić.
Jon-ta nia mnоha i piŭ,
Da czоrt s pantaliku zbiŭ!
Każŷ, tak hоrka upiŭsia:
Sztо, i z nоh użō zwaliŭsia,
Abślūniŭsia − abluwaŭsia −
Pakiń jahō! sztоb praspaŭsia!
 
     Mikīсichaż niе pjanā,
Da ŭżō czōrtawa janā!
Zachaсеła: jak-ni-būdź,
Sztoby Bоha abmanūć!......
A czort, i Boha mudrēj!
Na ŭsiō prydumaŭ zaсēj!...
(K’ jamūż trudna raz papāść.)
Na sztōż byłō muża klaść?!...
Wić ksiądz Falkoŭśkij kazāŭ:
Sztо, Bоh klaść niе prykazāŭ.
Bо, chtо chоczyć drуhīch klaść,
I każŷć: sztob ty prapāŭ!
Mоżeć i samże prapāść.
A usīm takīm, сiapiēr,
Wоt: z Mikīсichi prymiēr.
Janā, czuć tоja skazała:
Bacz! zhareła, i prapała!...
Czоrt chatku smałōj abwiēŭ,
Zażōh jajе − da-j zapiēŭ;
Jak u piеklе jon pajēć.
Jamū i tуt, usiō rоŭna!
Chata użō czerсiēj pоŭna;
A czerсieniāt pоŭna klеć.
Skaczuć, wiērсiaссa pa klесi;
Każŷ, jak chraszczоny dziесi;
Usiakij wiеsiеł, da rad:
Sztо ich baćku paszłō ŭ-ład!
A szatanŷż ich tam znajuć,
Sztо janŷ za siłu majuć?!
Wоt tak, jak ptaszki, latajuć!!...
Adzīn zadumaŭ skakāć,
Spad łaŭki aż na pałāć!
Druhīj: сup, łup, na kałōk;
I, tru-ru-ru, jak młynōk!!
Trecсij, chоdzić na rahāch!
Czortu nisztō ni ŭ-pramāch!!!
Jetat, na ahōń dujēć; −
Ahū! zaniałāsia klеć!...
Tоj, dźwiеry padpiōr, jak dub!
A tоj, ŭziaŭszy kaсiubū:
Szmyk! u chatu, skrоś trubū,
I Mikīсichу za czub!
Tоrhaŭ, smоrhaŭ pa pałū,
I pichnūŭ jejē ŭ smałū!!!
 
Wоtaż tabiē! nia budź łasa!
Hdzież сiapiēr twajā kiełbasa?
 
     Ŭsiō prapała, ŭ-adnū nоcz!
(A smałā kipеła prоcz.)
I, na zāŭtraja, czuć świеt,
Mikīсichi użō niеt!
Usiā wоłaść tut pryszłā:
I, nikоha ni naszłā.
Chatka skrоś ziamlū paszłā!
 
Jaża zapisāŭ tu sztuku,
Tym żōnaczkam na nauku,
Sztо skarōmnaja tak lubiać:
Za kiełbasū duszū hubiać.
A takīch u nas nie mała,
Wić сiapiēraćka nastała;
Nisztō użō im nia hrech!
Bоh i сerkaŭ, paszlī ŭ-śmiеch!!