Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Животный эпосъ/18
| ← Лиса и дроздъ | 18. Мужикъ, медвѣдь и лиса. Народная казка Крыніца: Белорусский сборник : Вып. 1-9 / Е. Романов. Сказки / 7 т.; 22. — Киев : тип. С.В. Кульженко, 1885-1912 — Витебск : типо-лит. Г.А. Малкина, 1887. — [4], XX, 444 с. — C. 25 |
б, варіантъ → |
Прапануем да спампаваньня!
а, Оравъ на поли мужикъ воломъ, и воль гэтый бывъ дужа тупый. Тоды мужикъ усердзився на вола и кажець: «гнѣдзь! коли-бъ цябе задравъ мядзьвѣдзь!» Ашъ изь лёсу и валиць мядзьвѣдзь, и хочець драць вола. Мужикъ тоды кажець: «дай до’раць мяжу! А ты идзи, ды тамоцьки зы мяжой поляжи!» Мядзьвѣдзь пошовъ и лёгъ. Тольки ёнъ легъ, ашъ бяжиць изъ лесу лисица, ды й кричиць: мужикъ, мужикъ! Ци ня видзивъ ты вовковъ—мядзьвѣдзёвъ—паны ѣхали, паталиси?... Мужикъ кажець: нѣ, ня видзѣвъ!—А што гэто тамъ зы мяжой ляжиць? Мужикъ кажець: колода, на лучину!—Кабъ гэто колода на лучину была, дыкъ яна бъ подъ возомъ лежала! Тоды сама и побѣгла ў лѣсъ. Вотъ мядзьвѣдзь и кажець мужику: подцягни мяне пыдъ коле́сы! Мужикъ узявъ ды подпягнувъ, а самъ пошовъ ораць. Тоды лисица узновъ бяжиць и кричиць: мужикъ, мужикъ! Ци ня видзѣвъ вовковъ—мядзьведзевъ—паны ѣхали, паталиси?... Мужикъ кажець: нѣ, ня видзѣвъ!—А што гэто у пябе подъ возомъ ляжиць?—Гэто колода на лучину, кажець мужикъ.—Кабъ гэто была колода на лучину, дыкъ бы яна была ўцисныта на возу! А сама и побѣгла у лѣсъ. Мядзьвѣдзь и говориць мужику: уцисни мяне вяровкой на возу! Мужикъ узложивъ яго на воз и уциснывъ вяровкой. А самъ пошовъ ораць. Тоды лисица узновъ бяжиць: мужикъ, мужикъ! ци ня видзѣвъ ты вовковъ—мядзьвѣдзевъ—паны ѣхали, паталиси?...—Нѣ, ня видзѣвъ! А што-шъ гэто у цябе на возу ляжиць?—Колода на лучину!—Коли-бъ гэто была колода на лучину, дыкъ яна-бъ была завертой заверчена! Ды сама и побѣгла, мядзьвѣдзь кажець мужику: завярни мяне завертой! Мужикъ яго и завярцѣвъ, ды такъ, што мядзьвѣдзю неякъ и дыхаць! Тоды лисица узновъ бяжиць: мужикъ, мужикъ! ци ня видзѣвъ вовковъ—мядзьвѣдзевъ—паны ѣхали, паталиси?... Мужикъ кажець: нѣ, ня видзѣвъ!—А што гэто у цябе па возу ляжиць?—Колода на лучину, кажець мужикъ.—Кабъ гэто была колода на лучину, дыкъ бы ў ей топоръ бывъ ущемленъ! Ды сама и побѣгла у лѣсъ. Тоды мядзьвѣдзь кажець мужику: ущами ў мяне топоръ! Мужикъ узявъ топоръ, ды сы усяго размаху и ўщамивъ яго у мядзьвѣдзя, и засѣкъ! Тоды лисица прибѣгла и кажець: ну, цяперъ-жа дай мнѣ госцинца, я цябе отъ мялзьвѣдзя отретовала!—Добро, кажець мужикъ: дамъ госцинца! Подожджи тутъ трошку! Пошовъ у дворъ, узявъ два собаки—шарка и бѣлка—посадзивъ ихъ у лубку, прикрывъ дзярушкой и понёсъ. Донесъ до лисицы: на табѣ курей! Лисица кажець: давай! Пущай по дной: я половлю! Тоды мужикъ открывъ дзярушку, собаки выскочили изъ лубки, ды за лисой. Яна уцекаць, ды ў нору. Прибѣгла и хакаець—заморилася! Тоды яна стала пытаць: вы, вочи, што дзѣлыли, якъ я отъ собакъ уцекала?—Глядзѣли!—А вы, вуши?—Мы слухали!—А вы, ноги, што дзѣлыли?—Бѣгли!—А ты, хвосцища-дурнища, што дзѣлавъ?—А я ўсе то за пень, то за колоду цапався, кабъ скорѣй лису собаки ўловили.—Ахъ, ты плутъ! я-шъ цябе за гэто отдамъ собакамъ! Вытыркнула хвостъ изъ норы ды кажець: шарко, бѣлко,—на̀це хвостъ! А собаки цапъ за твоетъ, ды лису и выцягли зъ норы.
С. Лучиновичи, сѣнн. у.
Въ островен. вол. сказка начинается такъ: Ѣдзець мужикъ у дровы, съ тыпоромъ в вярёвкый. Сустрѣкаець енъ медзьвѣдзя. Медзьвѣдзь етый бѣхъ хыватца отъ лисицы.—Вотъ и кажець енъ мужику: cхывай, мужикъ, мяне отъ лисицы!—Ды некуды мнѣ, кажець мужикъ.—Ну, я лягу ны твоѐ сани, а якъ прибягиць лисица и будзець пытаць, што ты вязешъ, дыкъ скажи—колоду. Вотъ и бягиць лисица...... и т. д. Въ этомъ изложеніи, непонятно, за что лисица требовала гостинца. Ср. Афан. I, 27, II, 28.