Беларуска-расійскі слоўнік (1926)/Слоўнік/Р
| ← П | Р Слоўнік Аўтар: Мікола Байкоў і Сцяпан Некрашэвіч 1926 год |
С → |
Рабаваньне н. — грабительство, грабёж.
Рабаваць каго, што — грабить, разорять.
Рабарбар м. — ревень лекарст. (бот. Rheum Rhabarbarum) Hc.
Рабаценьне н. зб. — веснушки.
Рабенькі — пятнастый.
Рабец м. — рябчик (Tetrao bonasia) (ср. рабок).
Рабізна ж. — яминки на лице от оспы; рябь. НТ3.
Рабін м. — раввин.
Рабіна ж. — рябина (бот. Sorbus L.) HT6. (ср. верабіна).
Рабіцца — делаться, происходить.
Рабіць што — делать, работать.
Рабованы — награбленный.
Рабок м. — см. рабец.
Работнік м. — рабочий.
Работніцкі — работников, рабочий.
Рабоўнік м. — грабитель.
Рабоўны — грабительский.
Рабоцька м. — работничек.
Рабунак м. — грабеж.
Рабушка ж. — пестрая корова.
Рабчык м. — кличка рябой собаки.
Рабы — рябой; пестрый.
Равесьнік м. — сверстник.
Равізовы м. — ревизор. НЗ XXVIII.
Рагавінка польная — ясколка (бот. Cerastium arvense L.) НТ6.
Рагавіца ж. — роговица (анат.).
Рагавы — роговой; угловой
(ср. рог).
Рагаза ж. — беспорядок, нескладица.
Рагазою прс. — в беспорядке.
Рагазулька аг. — раскоряка, нескладной,-ная.
Рагалісьцік м. — роголистник (бот. Ceratophylum L.) HT6.
Рагалісьцікавыя — роголистные (растения). НТ6.
Рагаль м. — рогач (Lucanus cervus).
Рагатаньне н. — гоготание, хохотание (ср. рогат).
Рагатаць — гоготать, хохотать.
Рагатка ж. — рогатка, застава.
Рагаты — рогатый, угловатый, суковатый.
Рагаціна ж. — суковатый кол, рогатина.
Рагач м. — дышло в сохе; рычаг.
Рагаччо н. зб. — сучья от дерева.
Рагулька ж. — рогатка, сучок, веточка.
Рагулькі ж. мн. — живокость (бот. Delphinium L.) HT6.
Рагуля н. — рогатый, кривой.
Рад м. — ряд. НТ1.
Рада ж. — совет.
Радавод м. — генеалогия, родословная. НТ2.
Радаводны — генеалогический.
Радаводца м. — генеалог. НТ2.
Радавы — см. радны.
Радавы — родовой; жанровый. HT2.
Радасьць ж. — радость.
Радаўніца ж. — Радоница, Красная горка.
Радашчы ж. мн. — общая радость.
Радзеньне н. — советывание.
Радзівон м. ўл. — Родион.
Радзіма ж. — родина.
Радзімазнаўства н. — родиноведение.
Радзімец м. — родимчик, падучая болезнь.
Радзіха ж. — роженица.
Радзіцца з кім — советоваться.
Радзіцца — родиться.
Радзіць кому — советовать.
Радзіць каго — родить.
Радзюга м. — мешок из грубого домашнего холста. Сержп.
Радковы — строчный.
Радны — советский; должностной.
Радок м. — строка.
Радца м. — советник.
Раёк м. — раёк; маточник в улье.
Ражка ж. — шайка, дерев. сосуд с ручкой.
Ражкі м. мн. — рожки; зерна ржи со спорыньей.
Ражок м. — рожок; уголок.
Разабрала дзс. безас. — взорвало; разнесло, прояснилось. (Разабрала на пагоду).
Разабраны — разобранный.
Разабраць — см. разьбіраць.
Разагнаньне н. — разогнание.
Разагнаць — см. разганьваць.
Разагнуты — разогнутый.
Разагнуцца — разогнуться.
Разагнуць што — разогнуть.
Разадраць што — разорвать.
Разаніна ж. — резня, ножевщина.
Разанка ж. — см. разачка.
Разам прс. — сразу; вместе.
Разарваны — см. разорваны.
Разарвацца,-ваць — см. разрывацца,-ваць.
Разасланы — 1) разостланный; 2) разосланный.
Разасланьне н. — 1) разостлание; 2) рассылка.
Разаслаць што — 1) разостлать; 2) разослать.
Разачка ж. — резь в желудке.
Разбагацець — разбогатеть.
Разбадзяцца — разбрестись.
Разбазылець,-зырыць — разбаловаться.
Разбалавацца — разбаловаться.
Разбалматаць што — разболтать.
Разбараніць каго — разнять.
Разбой м. — 1) разбой; 2) разбойник.
Разбойны — разбойничий.
Разблутаць што — распутать (Разблутаць пытанъне. Я. Кол. НЗ XIII.)
Разбойнік м. — разбойник.
Разбойства н. — разбой.
Разбор м. — разбор, анализ. НТ1
Разборка ж. — 1) снос строения; 2) разбор ссоры.
Разбраеньне н. — разоружение.
Разбракаць,-ракнуць — напитываться,-таться влагою.
Разбратацца з кім — раздружиться.
Разбрахацца на каго — разлаяться, разолгаться.
Разброены — разоруженный.
Разбройвацца,-іцца — разоружаться,-житься.
Разбройваць,-іць каго, што — разоружать,-жить.
Разбрузлы — обрюзглый, распухший.
Разбрузнуць — обрузгнуть, опухнуть.
Разбуджаць,-дзіць каго — будить, разбудить.
Разбураны — разнесенный бурею, разрушенный.
Разбурваць,-рыць што — разрешать,-шить.
Разбурчацца на каго — разворчаться.
Разбурэньне н. — разрушение.
Развага ж. — рассуждение, размышление, рассудак. НТ4.
Разважаны — 1) развешенный (ср. разважваць); 2) взвешенный, обдуманный (ср. разважаць).
Разважаньне н. — рассуждение, размышление, трактат НТ2.
Разважаць,-важыць што — обдумать, обсудить, взвесить, рассудить.
Разважваньне н. — развешивание.
Разважваць,-жыць што — развешивать,-сить.
Развазіць,-разьвезьці што — развозить,-везти.
Развалакацца,-чыся — растаскиваться,-тащиться.
Развалакаць,-чы што — растаскивать,-тащить.
Развой м. — развитие; процесс. НТ2.
Разводзьдзе н. — полноводье, наводнение.
Разводка ж. — разведенка.
Разгагатацца — расхохотаться.
Разгаданы — разгаданный.
Разгадваць,-даць што — разгадывать,-дать.
Разгалашаць,-ласіць што — разглашать,-ласить.
Разгалашэньне н. — огласка, разглашение.
Разгалосьсе н. — разногласие, диссонанс. HT4.
Разгалошаны — разглашонный.
Разганеньне н. — разогнание.
Разганьваць,-няць, разагнаць каго — разгонять,-разогнать.
Разгардзіяш м. — беспорядок.
Разгарнуцца — развернуться.
Разгарнуць — развернуть.
Разгароджваць,-радзіць што — разгораживать,-родить.
Разгаты — разложистый, ветвистый. Нк.
Разгасьціцца — загоститься.
Разгваздаць што — разбить, размозжить.
Разгламазьдзіць што — разможжить.
Разгледжаны — рассмотренный.
Разгледжваньне,-ляданьне н. — рассматривание,- мотрение.
Разгледжваць,-лядаць,-ледзець што — рассматривать,-мотреть.
Разгляд м. — рассмотрение.
Разгон м. — размах.
Разгортваць, разгартаць што — развёртывать, развернуть.
Разгрукацца — разгрохотаться, расстучаться.
Разгуджваць,-гудзіць каго — расхуливать,-лить.
Разгульвацца,-ляцца — разыгрываться,-раться; разгуливаться,-ляться.
Разгультаіцца — разлениться.
Разгутарыцца — разговориться.
Раздабара н. — говорун (ср. евр. dabar)
Раздабарваць — говорить о пустяках.
Раздабары м. мн. — разговоры, болтовня.
Раздабарыцца — разболтаться.
Раздаваць,-раздаць што — раздавать, раздать.
Раздадзены — розданный.
Раздарожжа н. — перекресток.
Раздзоганы — расшатанный.
Раздзогаць што — разбить, расшатать.
Раздлубаць што — раздолбить, раз‘яснить.
Раздмуханы — раздутый.
Раздмухаць што — раздуть.
Разднець — рассветать.
Раздобрывацца,-рыцца — становиться, стать добрее.
Раздораны — раздаренный по частям.
Раздорваць,-дарыць што — раздаривать,-рить.
Раздражальнік,-ражнік м. — раздражитель. НТ4, 6.
Раздражлівасьць ж. — раздражимость,-жительность. НІ4, 6.
Раздражлівы — раздражимый,-жительный.
Раздражнены — разоренный, раздраженный, раздразненный.
Раздражненьне н. — раздражение. НТ4.
Раздражняцца,-ніцца — раздразниваться,-ниться; раздражаться,-житься; быть раздраженным.
Раздражняць,-ніць каго — раздразнивать,-знить; раздражать,-жить.
Раздраны — разорванный.
Раздрапаны — расцарапанный.
Раздрапаць што — расцарапать.
Раздраць што — разодрать, разорвать.
Разепа м. — зевака.
Разжалены — разжалобленный.
Разжаліцца — разжалобиться.
Разжаліць каго — разжалобить.
Разжануць каго — разогнать.
Разжартавацца з чаго — разыграться, расшутиться.
Разжвяканы — разжеванный.
Разжвякаць што — разжевать.
Разжыравацца з чаго — раз‘есться.
Разжырованы,-раваны — раскормленный.
Разжыроўваць,-раваць каго — раскармливать,-кормить.
Раззлаваны — рассерженный.
Раззлавацца — рассердиться.
Раззлаваць каго — рассердить.
Раззыкацца — разжужжаться.
Разінуцца — разинуть рот; разразиться руганью.
Разінька,-зіня аг. — розиня, ротозей,-зейка.
Разіцца — оскорбляться.
Разіць каго — поражать; оскорблять.
Разладаваны — разряженный.
Разладаваць (стрэльбу) — разрядить (ружье).
Разладзьдзе н. — разлад; дисгармония. НТ3.
Разлайдачыцца — разлениться. Баг. ДБ. 42 ст.
Разламліваць,-міць што — ломать, разломать.
Разлапатацца — разболтаться.
Разлапушыць — распустить, как лопух (Гальлё панаднае разлапушыў сад. Ян. К. Шл. ж. 63 ст.).
Разлог м. — овраг.
Разложысты — развесистый, овражистый.
Разлучна — раздельно.
Разлучнасьць ж. — раздельность.
Разлучны — раздельный, отделимый.
Разлучыцца з кім — расстаться, раз‘единиться.
Разлучыць каго, што — раз‘единить, отделить.
Размаглёваны — 1) разглаженный; 2) раскрашенный румянами.
Размаглёўваць,-гляваць што — 1) разглаживать,-ладить (бельё); 2) раскрашивать,-расить румянами (лицо)
Размаглявацца — раскраситься, разрумяниться.
Размазваць,-заць што — размазывать,-зать; растирать,-тереть.
Размажджэрыць што — размозжить.
Размалёваны — раскрашенный, расписной.
Размалёўваць,-ляваць што — расписывать,-сать красками.
Размантачаны — промотанный, растраченный.
Размантачыць што — промотать, растратить.
Размаўленьне н. — собеседование, разговаривание.
Размаўляць,-мовіць — разговаривать; рассказывать,-зать.
Размах м. — размах.
Размахацца,-хнуцца — размахиваться,-хнуться; раздвигаться; размяться.
Размахваць чым — размахивать.
Размнажацца,-множыцца — размножаться,-житься.
Размнажэньне н. — размножение. НТ6.
Размова ж. — разговор, диалог, беседа, интервью. НТ2.
Размоўка ж. — размолвка, разногласие.
Размоўны — 1) диалогический, разговорный, собеседовательный; 2) разговорчивый.
Размоўца м. — собеседник, интервьюер. НТ2.
Размываньне н. — размыв,-вание. НТ3, 5.
Размываць,-мыць што — размывать, размыть.
Размысьленьне н. — размышление. НТ2, 4.
Размысьліваць,-сьліць — размышлять,-мыслить; обдумывать,-мать.
Размыў ж. — размыв.
Разношваньне н. — разнашивавание.
Разношваць,-насіць што — разнашивать,-носить.
Разок,-зочак м. — разик.
Разора ж. — глубокая борозда на пашне.
Разорваны — разорванный.
Разорваньне н. — распахивание.
Разорваць, разараць што — распахивать,-хать.
Разрабаваць што — разграбить.
Разрагатацца — громко рассмеяться.
Разрахаваньне н. — рассчитывание.
Разрахавальны — рассчетный.
Разрахованы — рассчитанный.
Разрахоўваць,-хаваць што — рассчитывать,-тать.
Разрахоўка ж. — рассчет.
Разрахунак м. — рассчисление, рассчет.
Разроблены — разделанный, разработанный.
Разробліваць,-рабіць што — разделывать,-лать.
Разрозьнены — разделенный, разложенный, дифференцированный.
Разрозьненьне н. — различение, дифференциация, HT4.
Разрозьнівацца,-розьніцца — дифферейцироваться; отличаться, разделяться.
Разрозьніваць,-зьніць што — разделять,-лить; дифференцировать.
Разрослы — разросшийся.
Разроўніваць,-роўнаць што — разравнивать,-равнять.
Разрумзацца з чаго — расплакаться, разрыдаться.
Разрывацца, разарвацца — разрываться, разорваться.
Разрываць, разарваць што, каго — разрывать, разорвать.
Разрынуцца — развалиться.
Разрыў м. — разрыв, расторжение.
Разрэзаны — разрезанный.
Разрэзваць,-заць што, каго — разрезывать,-зать.
Разумавальнік м. — умник, резонер.НТ2.
Разумаваньне н. — умничание, резонерство. НТ2.
Разумаваць — умничать, резонерствовать. НТ2.
Разуменьне н. — понимание, понятие.
Разумець што — понимать.
Разумнець — умнеть, приходить в разум.
Разумова — разумно.
Разумовасьць ж. — разумность, рассудочность, интеллектуальность. НТ2.
Разумовы — умственный, интеллектуальный, рассудочный. НТ2, 4.
Разыйграваць,-раць што — разыгрывать,-рать.
Разыначка ж. — изюминка.
Разынкавы — изюминный.
Разынкі ж. мн. — изюм.
Разыходзіцца,-зыйціся — расходиться, разойтись.
Разьба ж. — резьба, скульптура. НТ2.
Разьбежны — расходящийся (Разьбежны рад). HT1.
Разьбірае дзс. безас. — разносит, нападает злость.
Разьбірацца, разабрацца — разбираться, разобраться (в чем), ориентироваться,-товаться. НТ2.
Разьбіраць, разабраць што — разбирать, разобрать; разносить,-нести; анализировать, раскладывать.
Разьбяганьне н. — разбег, расхождение.
Разьбягацца, разьбегчыся — разбегаться, разбежаться, не совпадать.
Разьбяр м. — ваятель, скульптор НТ2.
Разьбярскі — скульптурный.
Разьбярства н. — скульптура, ваяние.
Разьветрыцца — проветриться.
Разьвеў м. — дефляция. НТ5.
Разьвіленьне н. — разветвление, бифуркация (реки). НТ3.
Разьвіліна ж. — развилина.
Разьвіненьне н. — развёртывание, развертка. HT1.
Разьвінуты — развернутый.
Разьвінуцца — развернуться.
Разьвінуць што — развернуть.
Разьвіслы — развесистый.
Разьвіснуць — развеешься.
Разьвітацца з кім — распрощаться.
Разьвіцьцё н. — развитие.
Разьвіханы — расшатанный.
Разьвіхацца — расшататься.
Разьвіхаць,-хнуць што — расшатать,-тнуть.
Разьвязак м. — решение (задачи).
Разьвязаны — развязанный, решенный.
Разьвязаньне н. — развязание; решение (процесс).
Разьвязваць,-заць што — развязывать,-зать; распутывать,-тать; разрешать,-шить (задачу).
Разьвязка ж. — развязка, финал, катастрофа (лит.). НТ2.
Разьдзел м. — глава (в книге), раздел, параграф.
Разьдзяўбаць што — расклевать.
Разьекатацца — расстонаться.
Разьезнае — посошок; на разьезнае — на посошок.
Разьесьці — см. разьядаць.
Разьлесьціцца — рассыпаться с лестью.
Разьліваньне н. — разлив, разливанье.
Разьлічаны — рассчитанный.
Разьлічацца,-чыцца з кім — рассчитываться,-таться.
Разьлічэньне н. — рассчет, расчисление.
Разьмеркавальнік м. — распределитель.
Разьмеркавальны — распределительный; разделительный.
Разьмеркаваньне н. — распределение.
Разьмілавацца з кім — перестать любить.
Разьмякаць,-мякнуць — размокать,-кнуть.
Разьмяркованы,-меркаваны — распределенный.
Разьмяркоўвацца,-меркавацца — соображаться,-разиться с чем.
Разьмяркоўваць,-меркаваць што, каго — распределять,-лить.
Разьнік м. — см. рэзьнік.
Разьніца ж. — см. рэзьніца.
Разьяданьне н. — раз‘едание, корразия. НТ5.
Разьядаць, разьесьці што — раз‘едать, раз‘есть.
Разьяднаны — раз‘единенный.
Разьяднаньне н. — раз‘единение.
Разьяднаць каго — раз‘единять.
Разявака м. — розиня.
Разяваць — розевать, раскрывать рот.
Разявісты — громкий, крикливый.
Разявіцца — раскрыться (о роте)
Разявіць — разинуть, раскрыть рот.
Раi зоркавыя — кучы звездные. НТ3.
Рай м. — рай.
Раіцца з кім — советоваться.
Раіць што — советовать.
Райба ж. — роение.
Рак м. — рак.
Ракавы — годовой, годичный.
Рак-волат — исполинский рак.
Рака ж. — река.
Ралейны — относящийся к пашне.
Ральніцтва н. — полеводство НТ3 (ср. рольніцтва).
Ральля ж. — пахота, пахотное поле.
Ральнічы — пашенный.
Рамёнак м. — плечевая кость.
Раменьчык м. — ремешок.
Рамень м. — ремень.
Рамесьнік м. — ремесленник.
Рамесьніцтва н. — занятие ремеслом.
Рамесьнічы — ремесленнический.
Рамон м. — ромашка (бот. Меdicago L.)
Рамя н. — плечо;-мя ракі — рукав реки. НТ3.
Рамяство н. — ремесло.
Ранак м. — утро.
Ранда ж. — аренда, откуп.
Рандар м. — арендатор, откупщик, шинкарь, целовальник.
Рандарка ж. — арендаторша, шынкарка.
Рандаўшчык м. — арендатор.
Раніца ж. — утро.
Раніцаю — по-утру.
Ранічны — утренний.
Раньне н. — см. ранак, раніца.
Рапт м. — порыв, мгновение
(ср. лат. raptus).
Раптам — нечаянно, вдруг, вмиг.
Раптоўна — внезапно.
Раптоўнасьць ж. — внезапность, неожиданность.
Раптоўны — внезапный, нечаянный, неожиданный.
Рапуха ж. — жаба полевая (Buto).
Расада ж. — рассада.
Расамаха ж. — россомаха (Chiromis). ЗТ.
Расейскі,-сійскі — великорусский.
Расея,-сейшчына ж. ўл. — Россия, Великороссия.
Расіна,-нка ж. — росинка.
Расіца ж. — росянка (бот. Drosera L.). HT6.
Расіцца — мочиться росой.
Расіць што — мочить росой.
Расічка ж. — росница, манжетка (бот. Alchemilla vulgaris L.) (ср. гусяляпка) НТ6.
Раска ж. — ряска (бот. Lemna L.) НТ6.
Расказ м. — приказ.
Разказаньне н. — приказание.
Расказваць,-заць — приказывать,-зать.
Раскатурхаць каго — растолкать.
Раскачаны — раскатанный.
Раскачаць што — раскатать.
Расквактацца — раскудахтаться.
Расквечваць — расцветать. Я. Кол. НЗ XXV.
Расквітацца з кім — расплатиться, рассчитаться.
Расквітаць каго — окончательно расчесть.
Раскіданасьць ж. — разбросанность, рассеянность. НТ4.
Раскіданы — разбросанный, рассеянный.
Раскіданьне н. — разбрасывание.
Раскідацца,-кінуцца — разбрасываться,-росаться; рассеиваться;-яться.
Раскідаць,-кінуць што — разбрасывать, разбросить.
Раскідлівасьць ж. — нерасчетливость.
Раскідоха ж. — нерасчетливая.
Раскірэка аг. — раскоряка.
Раскірэчаны — раскоряченный.
Раскірэчваць,-чыць — раскорячивать (ноги.)
Расклад м. — расклад, анализ. HT4.
Раскладаньне н. — разложение. HT1.
Раскладаць,-кладваць,-класьці што — раскладывать, разложить.
Раскладка ж. — развёрстка.
Раскладовы — аналитический. НТ4.
Раскоша ж. — 1) простор, приволье; 2) изобилие, богатство, роскошь.
Раскошна — 1) привольно, свободно; 2) роскошно.
Раскошны — 1) привольный, просторный; 2) роскошный, обильный.
Раскройваць,-роіць што — рассекать,-сечь; разрубать,-бить.
Раскрыжаваньне н. — положение на крест, распятие.
Раскрыжаваны,-жованы — распятый.
Раскрыжавацца — принять крестообразное положение.
Раскульбачваць,-бачыць што — расседлывать,-лать.
Раскумекаць — сообразить.
Раскуты — раскованный.
Раскуць каго, што — расковать.
Распавіць каго — распеленать.
Распагодзіцца — проясниться.
Распад м. — распад, разрушение (Распад горных парод). НТ3.
Распадабаць каго — разлюбить.
Распадацца,-пасьціся — распадаться,-пасться; разрушаться,-шиться.
Распазнаваць, распазнаць каго — распознавать,-нать.
Распазнаньне н. — распознавание.
Распакованы,-каваны — распакованный, раскупоренный, распечатанный.
Распакорыць каго — вывести из покорности, освободить (І сілы распакораны ад паншчыных бядот. Ян. К. Безназ., 14 ст.).
Распакоўваць,-каваць што — распаковывать,-ковать, раскупоривать,-рить.
Распалёны — раскаленный, пламенеющий.
Распаленьне н. — раскаление, распаление.
Распальвацца,-ліцца — разжигаться,-жеться; воспламениться страстью.
Распальваць,-ліць што — распаливать,-лить; разжигать,-жечь.
Распалка ж. — подтопка.
Распасьвены — разьевшийся.
Распаўзацца,-паўзьціся — расползаться,-зтись.
Распаўсюджаны — распространенный.
Распаўсюджаньне н. — распространение.
Распаўсюджваць,-джыць што — распространять,-нить.
Распачаты — начатый.
Распачацца — начаться.
Распачаць што — начать, открыть (дело, огонь).
Расплісканы — расплесканный.
Распліскаць,-ліснуць што — расплескать,-снуть.
Расплутаны — распутанный.
Расплутаць што — распутать.
Расплытаны — распластанный.
Расплытаць што — распластать, растянуть.
Расплюшчыць вочы — раскрыть глаза. Ц. Гарт. С.Ц. 59 ст.
Распляжыць — распластать. (О каб яго пярун распляжыў. Я. Кол. НЗ XXII).
Распокала дзс. безас. — раздуло.
Распокнуцца — лопнуть, разорваться.
Расправа ж. — расправа, распоряжение, суд.
Распранацца,-нуцца — раздеваться,-деться; разоблачаться,-читься.
Распранаць,-нуць каго — раздевать,-деть.
Распрасаваць што — раз‘утюжить.
Распрастацца — растянуться, выпрямиться; освободиться, разрешиться от бремени.
Распрастаць што, каго — распрямить, освободить от пут.
Распродаж м. — распродажа.
Распростаны — растянутый, выпрямленный.
Распуджаны — распуганный.
Распуджваць,-дзіць каго — распугивать,-гать.
Распук м. — лопанье, разрыв.
Распукацца — 1) лопаться; 2) распускаться.
Распукаць — разбухать, набухать.
Распусны — распутный, развратный.
Распуста ж. — распутство, разврат; озорство.
Распусьнік м. — распутник.
Распусьніца ж. — распутница.
Распухаць,-пухнуць — распухать,-хнуть.
Распушчацца, распусьціцца — 1) распускаться,-ститься; портиться нравственно; 2) о реке — выходить, выйти из берегов.
Распыліцца — распылаться гневом.
Распырскацца — разбрызгаться, расчихаться.
Распытаны — расспрошенный.
Распытваньне н. — расспрашивание.
Распытвацца,-тацца — расспрашивать,-росить (у кого).
Распытваць,-таць каго — расспрашивать,-росить кого.
Рассабачыцца — распуститься, разозлиться.
Рассваволіцца — расшалиться.
Расслухаць каго, што — выслушать, расслушать.
Рассмаргацца — перетереться.
Расстагнацца — расстонаться.
Расстаньне н. — расставание.
Расстарацца — приобрести старанием. (Каня, кароўку расстараўся. Я. Кол. НЗ IV.)
Рассукаць што — рассучить.
Рассыпацца, рассыпацца — 1) рассыпаться; 2) разрешиться от бремени.
Рассыпчысты — рассыпчатый.
Раставаньне н. — таяние. НТ3.
Раставаць, растаяць — таять, растаять.
Расталы — талый, растаявший.
Растані м. мн. — см. раздарожжа.
Растанкі ж. мн.,-таньне н. — разлука.
Растанцы ж. мн. — уменьш. от растані.
Растаропа ж. — грязь.
Растаропіца ж. — распутица.
Растаропны — 1) расторопный; 2) разбитый (о дороге).
Растрачаньне н. — растрата, утрата.
Растрачваць,-раціць што — растрачивать,-ратить; потерять.
Растрасаць,-рэсьці што, каго — растрясывать,-сти.
Растроп м.=чортапалох (бот. Carduus L.).
Раструены — растравленный.
Раструйвацца,-руіцца — растравливаться,-виться (о ране, сердце).
Раструйваць,-руіць што — растравливать,-вить.
Раструшаны — рассыпанный.
Раструшваць,-русіць што — растряхивать,-рясти.
Растрыбушыць каго — растерзать, растребушить.
Растуркваць,-каць каго — будить, разбудить толчками.
Расхадзіцца — см. разыходзіцца.
Расхапаны — расхищенный.
Расхапваць,-паць што — расхищать,-тить.
Расхіл ж. — разгиб; растворение. НТ3.
Расхілены — разогнутый, развернутый.
Расхіленьне н. — разгибание, разворачивание.
Расхільвацца,-ляцца,-ліцца — разгибаться, разогнуться; резвёртываться, развернуться.
Расхільваць,-ляць,-ліць што — разгибать,-зогнуть, развёртывать, развернуть.
Расхістацца — расшататься.
Расхістаць што — расшатать.
Расхліпацца — расплакаться.
Расхлістацца — расстегнуться.
Расход м. — расход; расхождение.
Расходнік м. — очиток (бот. Sedum L); вялікі — заячья капуста (S. maximum Sutt.) НТ5.
Расхопаны — расхватанный.
Расхрыстацца — обнажить грудь (ср. расхлістацца).
Расчароўвацца,-равацца — разочаровываться,-ваться.
Расчулены — растроганный.
Расчуленьне н. — умиление.
Расчульвацца,-ліцца — растрагиваться,-рогаться; умиляться,-литься.
Расчульваць,-ліць каго — растрагивать,-рогать; умилять.
Расчыненьне н. — раскрытие, растворение.
Расчыняцца,-ніцца — раскрываться,-рыться; растворяться,-риться.
Расчыняць,-ніць што — раскрывать,-рыть.
Расчытаць што — прочитать, разобраться в письме (Часамi сам не расчытаю, што напішу. Я. Кол. НЗ. 125 ст.).
Расшалопаць што — раскусить, выяснить. (Няўжо ў вас ня хопіць клёку такое глупства расшалопаць. Я. Кол. НЗ. 182 ст.).
Расшвыраць што — расшвырять.
Расшпілены — расстегнутый.
Расшпільваць,-ліць што — растегивать,-тегнуть.
Расшрубованы,-баваны — развинченный.
Расшрубоўваць,-баваць што — развинчивать,-нтить.
Расштурхаць каго — растолкать, разогнать.
Расьліна ж. — растение.
Расьліннасьць ж. — растительность, флора. НТб.
Расьлінны прм. — растительный;-нае згуртаваньне — раст. сообщество;-ная краіна — раст. область. HTб.
Расьліны-вадалюбы — гидрофиты. НТ3, б.
Расьліны-гнілаеды — сапрофиты. НТб.
Расьліны-жываросты — эпифиты. НТб.
Расьліны-лазуны — лазящие растения. НТб.
Расьліны-солялюбы — солончаковые растения. НТб.
Расьліны-сухалюбы — ксерофиты. НТб.
Расьліцца — прорастать.
Расьліць што, каго — ростить.
Расьперазаць каго — распоясать.
Расьпелесаваць — исполосить.
Расьпесьціцца — избаловаться, изнежиться.
Расьпесьціць каго — избаловать, изнежить.
Расьпечаны — раскаленный.
Расьпешчаны — избалованный, изнеженный.
Расьпілаваць што — распилить.
Расьпіраць,-перці што — раздувать,-дуть.
Расьпісвацца,-сацца — расписываться,-саться.
Расьпяканка ж. — выговор.
Расьпякацца,-пячыся — разжигаться,-жечься; раскаляться,-литься.
Расьпякаць,-пячы што — разжигать,-жечь; раскалять,-лить.
Расьсяваньне н. — рассеивание.
Расьсяваць,-сеяць што — рассеивать,-сеять.
Расьсякаць,-сячы што — рассекать,-сечь.
Расьцеплены — растопленный.
Расьцепліваць,-цепліць што — растапливать,-топить.
Расьцінаць,-цяць што — рассекать,-сечь.
Расьцін м. — рассечение.
Расьцягацца,-гнуцца — растягиваться,-тянуться; распростираться,-стерться.
Расьцягаць,-гнуць што, каго — растягивать,-тянуть.
Расьцягнены,-гнуты — растянутый.
Расьцягненьне н. — растяжение.
Расьцярушаны — рассеянный, раскрошенный (хлеб).
Расьцярушваць.-рушыць што — рассеивать,-сеять; раскрошивать,-шить; рассыпать.
Расьцярэблены — расчищенный вырубкой.
Расьцярэбліваць,-церабіць што — расчищать,-стить вырубкой.
Расьцяты — рассеченный, разрубленный.
Рата ж. — срок платежа.
Ратаваньне н. — спасание, избавление от опасности.
Ратаваць каго — спасать, избавлять.
Ратай м. — пахарь.
Ратны — военный, ратный.
Раток м. — ротик.
Ратунак м. — спасение, подача помощи.
Ратунковы — спасительный.
Раўнаваньне н. — см. раўнаньне.
Раўнавацца — сравниваться.
Раўнаваць што, каго — сравнивать, уравнивать.
Раўнаньне н. — уравнение. НТ1.
Раўніна ж. — равнина; р. спрадвечная — р. столовая. НТ3.
Раўнуючы — сравнивая, сравнительно.
Раўнюткі — ровненьнкий.
Раўці — реветь.
Раўчак м. — овраг. НТ6.
Рахавальны — счетный, счетоводный.
Рахаваць што — считать, подсчитывать.
Рахаўнік м. — счетовод.
Рахаўніцтва н. — счетоводство.
Рахвал м. ўл. — Рафаил.
Рахманасьць ж. — спокойствие, кротость.
Рахманець — становиться смирнее.
Рахманы — тихий, спокойный, кроткий, смирный.
Рахуба ж. — счет, отчет; рассчет.
Рахубны — рассчетный.
Рахунак м. — счет;-нак бягучы — текущий счет.
Рахунковы —счетный, рассчетный.
Рацыя ж. — причина, смысл, резон.
Рачавістасть, рачаіснасьць ж. — действительность.
Рачавісты, рачаісны — действительный.
Рачком прс. — на четвереньках, ползком.
Рачулка ж. — реченька.
Рачыкі м. мн. — горец аптечный (раст.) МГ.
Рачыць каму — желать, благоволить, соизволять.
Рашуча — решительно, без обиняков.
Рашучасьць ж. — решительность,-шимость.
Рашучы — решительный, решимый.
Рашэтнік м. — гриб моховик. Сержп.
Раяваць — роскошествовать, жить по райски.
Робіць — см. рабіць.
Ровень м. — уровень. НТ3.
Рог м. — рог, угол; мыс. НТ3.
Рогат м. — громкий хохот.
Рогі м. мн. — рога.
Род м. — род; пол.
Родавы — половой.
Родзіч м. — родич, родственник.
Родзішча н. зб. — родня.
Родніца ж. — архегоний. НТ6.
Родны — 1) родной, отечественный (Родная мова); 2) склон — родительный падеж.
Рожа ж. — 1) роза (бот. Rosa L.); 2) рожа (болезнь).
Рожавы — розовый.
Розвальні ж. мн. — большие сани, розвальни.
Роздараж ж. Я. Кол. НЗ XXX. — см. раздарожжа.
Розка ж. — розга.
Рознабокі,-бочны — разносторонний.
Рознагучнасьць ж. — диссонанс. НТ2.
Розназбор м. — дивертисмент. НТ2.
Рознамысьнасьць ж. — разномыслие, инакомыслие.
Рознамысны — разномыслящий, иномыслящий.
Рознастайнасьць ж. — разнообразие.
Рознастайны — разнообразный»
Рознасьць ж. — различие, отличие.
Розны — разный, различный, отличный.
Розрух м. — разгром.
Розум м. — разум, рассудок, ум, интеллект.
Розьверць ж. — раструб (бот. ochrea). НТ6.
Розьніца ж. — разница.
Розьніцца — различаться, отличаться.
Розыйгра ж. — розыгрыш.
Розыйд м. — уход.
Ройсты ж. мн. — лесная заросль. Баг. ДБ. 21 і інш. ст.
Рок м. — год.
Рольнік м. — землепашец.
Рольніцтва н. — землепашество, земледелие (ср. ральніцтва.)
Рольнічы — земледельческий, хлебопашеский.
Роля ж. — роль.
Рондаль м. — кастрюля.
Ропа ж. — сукровица, пена изо рта умирающего.
Росказ м. — приказание (ср. расказ).
Роскаш ж. — роскошь, изобилие (ср. раскоша).
Росласьць ж. — дородство.
Рослы — дородный, высокорослый.
Росны — росистый.
Роспалаць ж. — вскрытие трупа.
Роспач ж. — отчаяние. НТ4.
Роспуст м. — развод (брака).
Роступ м. — расступание.
Ростані,-нкі ж. мн. — перекрестная дорога (ср. растані.).
Роставы — ростовый; вегетативный. НТ6.
Рось ж. — мглица, туман.
Рот м. (род. — рота; дат. — роту; мн. л. — раты) — рот.
Роў м. — ров, балка. НТ3, 5.
Роўна — ровно, равно.
Роўнабокі,-бочны — равносторонний.
Роўнавага ж. — равновесие.
Роўнаважны — равновесный.
Роўнавасёвы — ромбический. HT5.
Роўнавялікасьць ж. — равновеликость. НТ1.
Роўнавялікі — равновеликий.
Роўнадзеньне н. — равноденствие. НТ3.
Роўназначны — равнозначущий.
Роўналежна — параллельно.
Роўналежнабочнік м. — параллепидаед. НТ1.
Роўналежнасьць ж. — параллельность.
Роўналежнік м. — круг параллельный; паралллель. НТ3.
Роўналежны — паралельный.
Роўнасечная — биссектриса (мат.) НТ1.
Роўнасьць ж. — равенство.
Роўнік м. — экватор. НТ3.
Роўнікавы — экваториальный.
Роўніца ж. — плоскость. НТ1, 5
Роўнічны — плоскостный. НТ1.
Роўны — равный.
Роўнядзь ж. — равнина.
Рохканьне н. — хрюканье.
Рохкаць — хрюкать.
Рохля аг. — вялый,-лая: неряха.
Рочніца ж. — годовщина.
Рочны — годовой.
Рошчына ж. — закваска.
Руб м. — ребро, край.
Рубель м. — жердь для увязывания снопов и сена на телеге при перевозке с поля.
Рубель м. — рубль.
Рублёвік м. — целковый.
Рубрант м. — шелковая материя, штоф.
Рубрыкаваць што — отмечать.
Руда ж. — 1) руда: 2) грязь; 3) кровь.
Рудамедны — грязномедный. Яс. Под. р. н. 115 ст.
Рудзяк м. — орштейн (минер.) НТ5.
Рудзянец м. — бородавник (бот. Lampsana Tourn.) HT6.
Рудны — черный, грязный.
Рудня ж. — рудник: медный завод.
Руды — рудой, темнорыжий.
Ружавік м. — орлец (родонит). HT5.
Ружовы — розовый.
'Руімна ж. — руина, развалина.
Руйнавальнік м. — разрушитель.
Руйнавальны — разрушительный.
Руйнаваньне н. — разорение.
Руйнаваць што — разрушать, разорять.
Рукавічка ж. — перчатка.
Рукавы м. мн. — рукава.
Рукамыйніца ж. — умывальник.
Рукамышка ж. — руконожка, ай-ай (Chiromys). ЗТ.
Рукапіс м. — рукопись, манускрипт. НТ2.
Рукасты — длиннорукий.
Рулі ж. мн. — тюря.
Руля ж. — ствол ружья.
Руменка ж. — ромашка (ср. рамонак).
Румза аг. — плакса.
Румзаньне н. — плакание, плач на взрыд.
Румзаць — плакать на взрыд.
Руністы — густошерстный, пушистый.
Рунь ж. — озимые всходы.
Рупатліва,-пліва — заботливо.
Рупатлівасьць,-плівасьць ж. — заботливость; хлопотливость.
Рупатлівы,-плівы — заботливый, хлопотливый.
Рупіцца — беспокоиться, заботиться.
Рупіць каго — беспокоить, заботить.
Рурка ж. — трубочка.
Рух м. — движение.
Рухавасьць ж. — подвижность.
Рухавік м. — двигатель.
Рухавіць каго — делать подвижным. Я. Кол. НЗ XVI.
Рухавы — двигательный.
Рухавы — подвижный.
Рухануць што, каго — тронуть, шевельнуть.
Рухацца — трогаться с места.
Рухаць што, каго — трогать, двигать, колебать.
Рухнуцца — тронуться, двинуться, пошатнуться, удариться.
Рухомасьць ж. — движимость,-мое имущество.
Рухомы — движимый.
Ручаечка ж. — веретенцо.
Ручай м. — ручей.
Ручайка ж. — веретено; нитки на веретене.
Рушнік м. — полотенце.
Рушчызна ж. — Великороссия.
Рушыцца — трогаться, двигаться, шататься.
Рушыць што, каго — трогать, двигать, шатать.
Рушэньне м. — движение, поход.
Рыбакрыл м. — птерихтис. HT5.
Рыбалка ж. — крачка болотная. (Hydrochelidon) ЗТ.
Рыба-яшчар м. — ихтиозавр. НТ5.
Рыбацкі — рыбачий, рыболовный.
Рыбацтва н. — рыболовство.
Рыбачка ж. — крачка (Sterna). ЗТ
Рыганьне н. — 1) рыгание; 2) громкий плач.
Рыгаць,-гнуць — 1) рыгать,-гнуть; 2) плакать.
Рыгнуць душою — испустить последний вздох.
Рыгор м. ўл. — Григорий.
Рыдлёўка ж. — заступ.
Рызыка ж. — риск, азарт.
Рызыкоўны — рискованный, азартный.
Рызьзё н. зб. — лохмотья.
Рыж м. — рис (бот. Oryza L.). НТ6.
Рыжы — рыжий.
Рыжак м. — рыжик (бот. Camelina Crantz). НТ6.
Рык м. — рык, рев, рычание.
Рыкаць — рычать.
Рыла н. — рыло, морда.
Рыласты,-латы — толстомордый.
Рымар м. — шорник.
Рымарства н. — шорничество.
Рынак м. — рынок, торг.
Рынкавы — рыночный.
Рыною рынуцца — стремительно броситься.
Рынуты — брошенный.
Рынуцца — броситься, устремиться.
Рынуць — бросить, кинуть.
Рыпацца — ерзать, сидеть неспокойно на месте.
Рыпаць — скрипеть.
Рыса ж. — черта.
Рысавальнік м. — чертежник, рисовальщик.
Рысавальня ж. — чертежная.
Рысаваньне н. — рисование, изображение (как действие).
Рысаваць што — рисовать, чертить.
Рыска ж. — черта, черточка.
Рысунак м. — рисунок, чертеж. НТ1.
Рыся ж. — рысь.
Рыхтаваньне н. — сборы, подготовка.
Рыхтавацца — собираться, готовиться.
Рыціна ж. — гравюра.
Рышт-,ток м. — канава.
Рыштаваньне н. — леса, подмостки.
Рыштаваць што — возводить леса, строить подмостки.
Рыштунак м. — 1) подмостки, подстава; 2) снаряжение. ВТ.
Рэдзь м. — раз, крата, доля, очередь.
Рэдзька ж. — редька огородная (бот. Raphanus sativus L.).
Рэдка — жидко, редко.
Рэдкі — жидкий, редкий.
Рэз м. — убой (скота); отрез земли.
Рэзны камень — оникс. НТ5.
Рэзь ж. — 1) резь в желудке; 2) изрубленная солома.
Рэзьнік м. — мясьник.
Рэзьніца ж. — скотобойня.
Рэй весьці — заправлять (делом)
Рэйка ж. — рельса.
Рэпа ж. — репа (бот. Brassica rapa L.).
Рэпік м. — посконник (бот. Eupatorium L.) HT6.
Рэха н. — эхо.
Рэхва ж. — железный обруч на колесе.
Рэч ж. — вещь; дело (лат. res).
Рэчавістасьць,-сты — см. рачавістасьць,-сты.
Рэчасьпіс м. — реестр, каталог. НТ2.
Рэчанька ж. — речка, реченька.
Рэчны — речной.
Рэчышча н. — русло реки. НТ3.
Рэшта ж. — остаток.
Рэштавы — остаточный.
Рэя ж. — 1) рига, овин; 2) хоровод.